ସପ୍ତଵାରାଭିଜପ୍ତେନ କରସଂପୁଟଯୋଜିତମ୍। ମୂର୍ଧ୍ନି କୁର୍ଯାଜ୍ଜଲଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ରିଚତୁଃପଂଚସପ୍ତଧା
ସାତଥର ହାତ ଯୋଡି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ପୁଣିପୁଣି ଜଳ ଢାଳିବା ଉଚିତ୍—ତିନି, ଚାରି, ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତଥର।
ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାନ୍ମୃଦାତଦ୍ଵଦାମଂତ୍ର୍ଯ ତୁ ଵିଧାନତଃ। ଅଶ୍ଵକ୍ରାଂତେ ରଥକ୍ରାଂତେ ଵିଷ୍ଣୁକ୍ରାଂତେ ଵସୁଂଧରେ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର କହିବା ଉଚିତ୍—‘ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିବା ମାଟି, ହେ ବସୁନ୍ଧରା।’
ମୃତ୍ତିକେ ହର ମେ ପାପଂ ଯନ୍ମଯା ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍। ଉଦ୍ଧୃତାସି ଵରାହେଣ କୃଷ୍ଣେନ ଶତବାହୁନା
ହେ ମାଟି, ମୋ ଯେଉଁ ପାପ ମୁଁ କରିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କର। ତୁମେ କୃଷ୍ଣ ବରାହଙ୍କ ଶତବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲ।
ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭଵୋରଣି ସୁଵ୍ରତେ। ଏଵଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ତତଃ ପଶ୍ଚାଦାଚମ୍ଯ ତୁ ଵିଧାନତଃ
ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳୀ, ହେ ସୁଶୀଳା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ସ୍ନାନ କରି ଶେଷରେ ବିଧିମତ୍ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଉତ୍ଥାଯ ଵାସସୀ ଶୁଭ୍ରେ ଶୁଦ୍ଧେ ତୁ ପରିଧାଯ ଵୈ। ତତସ୍ତୁ ତର୍ପଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାପ୍ଯାଯନାଯ ଵୈ
ସକାଳେ ଉଠି, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ, ତିନି ଲୋକର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।
ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତର୍ପଯେତ୍ପୂର୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ରୁଦ୍ରଂ ପ୍ରଜାପତୀନ୍। ଦେଵାଯକ୍ଷାସ୍ତଥା ନାଗା ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଜାପତିମାନେ, ଦେବତା, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
କ୍ରୂରାସ୍ସର୍ପାଃ ସୁପର୍ଣାଶ୍ଚ ତରଵୋ ଜଂଭକାଦଯଃ। ଵିଦ୍ଯାଧରା ଜଲଧରାସ୍ତଥୈଵାକାଶଗାମିନଃ
କ୍ରୁର ସର୍ପ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ବୃକ୍ଷ, ଜମ୍ଭକ ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ୟମାନେ, ବିଦ୍ୟାଧର, ମେଘରେ ବସୁଥିବା ଏବଂ ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ନିରାଧାରାଶ୍ଚ ଯେ ଜୀଵା ପାପଧର୍ମରତାଶ୍ଚ ଯେ। ତେଷାମାପ୍ଯାଯନାଯୈତଦ୍ଦୀଯତେ ସଲିଲଂ ମଯା
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଶ୍ରୟ ବିହୀନ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ପାପରେ ରୁଚି ରଖନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପାଣି ଦେଉଛି।
କୃତୋପଵୀତୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଵୀତୀ ଚ ଭଵେତ୍ତତଃ। ମନୁଷ୍ଯାଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଋଷିପୁତ୍ରାନୃଷୀଂସ୍ତଥା
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପବୀତ ଏବଂ ତାପରେ ନିବୀତ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମନୁଷ୍ୟ, ଋଷିପୁତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅୃଷିମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସନକଶ୍ଚ ସନଂଦଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ। କପିଲଶ୍ଚାସୁରିଶ୍ଚୈଵ ଵୋଢୁଃ ପଂଚଶିଖସ୍ତଥା
ସନକ, ସନନ୍ଦ, ତୃତୀୟ ସନାତନ, କପିଲ, ଅସୁରି, ବୋଢୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚଶିଖ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵେ ତେ ତୃପ୍ତିମାଯାଂତୁ ମଦ୍ଦତ୍ତେନାଂବୁନା ସଦା। ମରୀଚିମତ୍ର୍ଯଂଗିରସୌ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍
ମୋର ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣିରେ ଏହି ସମସ୍ତେ ସଦା ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ: ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରସ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ।
ପ୍ରଚେତସଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ଭୃଗୁଂ ନାରଦମେଵ ଚ। ଦେଵବ୍ରହ୍ମଋଷୀନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ତର୍ପଯେତ୍ସାକ୍ଷତୋଦକୈଃ
ପ୍ରଚେତସ, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ ଏବଂ ନାରଦ; ସମସ୍ତ ଦେବ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ ପବିତ୍ର ପାଣିରେ ତର୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ।
ଅପସଵ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସଵ୍ଯଂ ଜାନୁ ଚ ଭୂତଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଂସ୍ତଥା ସୌମ୍ଯାନ୍ହଵିଷ୍ମଂତସ୍ତଥୋଷ୍ମପାନ୍
ତାପରେ, ଉପବୀତକୁ ଅପସବ୍ୟ କରି ଏବଂ ଡାହାଣ ହାଟୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ, ହବିଷ୍ମତ୍ ଓ ଉଷ୍ମପାନ୍ମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସୁକାଲିନୋ ବର୍ହିଷଦସ୍ତଥା ଚୈଵାଜ୍ଯପାନ୍ପୁନଃ। ସଂତର୍ପଯେତ୍ପିତୄନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସତିଲୋଦକଚଂଦନୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ସମୟରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ବର୍ହିଷଦ୍ ଏବଂ ଘିଅ ପିଇଥିବା ପିତୃମାନେ—ସେମାନଙ୍କୁ ତିଳ, ପାଣି ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସଦର୍ଭପାଣିର୍ଵିଧିନା ପିତୄଂନ୍ସ୍ଵାଂସ୍ତର୍ପଯେତତ୍ତଃ। ପିତ୍ରାଦୀନ୍ନାମଗୋତ୍ରେଣ ତଥା ମାତାମହାନପି
ଦର୍ଭା ହାତରେ ଧରି, ବିଧିମାନ୍ୟ ଭାବେ, ନିଜ ପିତୃମାନେ, ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏବଂ ମାତାମହମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମଂ ମଂତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍। ଯୋ ବାଂଧଵା ବାଂଧଵା ଯେ ଯେନ୍ଯଜନ୍ମନି ବାଂଧଵାଃ
ବିଧିମତ ଭାବେ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ତର୍ପଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍: 'ଯେଉଁମାନେ ବାନ୍ଧବ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ବାନ୍ଧବ ଥିଲେ—'
ତେ ତୃପ୍ତିମଖିଲାଯାଂ ତୁ ଯେପ୍ଯସ୍ମତ୍ତୋଯକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଆଚମ୍ଯ ଵିଧିନା ସମ୍ଯଗାଲିଖେତ୍ପଦ୍ମମଗ୍ରତଃ
'ମୋଠାରୁ ପାଣି ଆଶା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ।' ଏହା ପରେ, ବିଧିମତ ଭାବେ ଆଚମନ କରି, ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଉଥିବା ଉଚିତ୍।
ସାକ୍ଷତାଦ୍ଭିସ୍ସପୁଷ୍ପାଭିଃ ସତିଲାରୁଣଚଂଦନୈଃ। ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସୂର୍ଯନାମାନୁକୀର୍ତନୈଃ
ସତ୍ୟ ଫୁଲ, ତିଳ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯଥାଯଥ୍ନରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।
ନମସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵରୂପାଯ ନମସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପିଣେ। ସର୍ଵଦେଵନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପ୍ରସୀଦ ମମ ଭାସ୍କର
ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ବିଷ୍ଣୁରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଭାସ୍କର, ମୋତେ କୃପା କର।
ଦିଵାକର ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ପ୍ରଭାକର ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ଏଵଂ ସୂର୍ଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ହେ ଦିବାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ପ୍ରଭାକର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦ୍ଵିଜଂ ଗାଂ କାଂଚନଂ ଚୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ସ୍ଵଗେହସ୍ଥାଂ ତତଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ପ୍ରତିମାଂ ଚାପି ପୂଜଯେତ୍
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ କିମ୍ବା ସୁନା ଦେଖି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ, ଘରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରତିମାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋଜନଂ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦ୍ଵିଜପୂର୍ଵଂ ଚ କାରଯେତ୍। ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵୠଷଯଃ ସିଦ୍ଧିମାଗତାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରକାର ବିଧିରେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ସୁହୃଚ୍ଛକ୍ରସ୍ଯ ନିହତା ଯେନ ଦୈତ୍ଯାସ୍ସହସ୍ରଶଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ — ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଥିଲେ, ସେହି ହଜାର-ହଜାର ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ,
ସୋମସୂର୍ଯାଦଯୋ ଯସ୍ଯ ତେଜସା ଵିଗତପ୍ରଭାଃ।। ଭଵଂତି ଶତଶୋ ଯେନ ଦାନଵାଶ୍ଚ ପରାଜିତାଃ
ଯାହାଙ୍କ ତେଜରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅପ୍ରଭା ହୋଇଯାନ୍ତି; ଯିଏ ଶତ-ଶତ ଦାନବକୁ ଜିତିଥିଲେ,
ଯଥେଚ୍ଛରୂପଧାରୀ ଚ ମାନୁଷୋପ୍ଯପରାଜିତଃ।। ତସ୍ଯ ଭାନୁମତୀ ଭାର୍ଯା ସତୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀ
ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ମାନବ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି— ସେମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ଭାନୁମତୀ, ଏକ ସତୀ ଓ ତିନି ଲୋକର ସବୁଠୁ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀସଦୃଶରୂପେଣ ନିର୍ଜିତାମରସୁଂଦରୀ।। ରାଜ୍ଞସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରମହିଷୀ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ରୂପ ଥିବା, ଦେବାଙ୍କ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାରିଯାନ୍ତି; ସେ ରାଜାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ରାଣୀ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ଦଶନାରୀସହସ୍ରାଣାଂ ମଧ୍ଯେ ଶ୍ରୀରିଵ ରାଜତେ।। ନୃପକୋଟିସହସ୍ରେଣ ନ କଦାଚିତ୍ସମୁଚ୍ଯତେ
ଦଶ ହଜାର ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଚମକେ; ଲକ୍ଷ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
କଦାଚିଦାସ୍ଥାନଗତଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସ୍ଵପୁରୋହିତମ୍।। ଵିସ୍ମଯେନାଵୃତୋ ନତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠମୃଷିସତ୍ତମମ୍
କେବେକି ରାଜସଭାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହାନ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ—
ଭଗଵନ୍କେନ ଧର୍ମେଣ ମମ ଲକ୍ଷ୍ମୀରନୁତ୍ତମା।। କସ୍ମାଚ୍ଚ ଵିପୁଲଂ ତେଜୋ ମଚ୍ଛରୀରେ ସଦୋତ୍ତମମ୍
‘ଭଗବନ୍ତ, କେଉଁ ଧର୍ମର ଫଳରେ ମୋତେ ଏମିତି ଅତୁଳନୀୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଳିଛି? ଏବଂ କାହିଁକି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜ ସଦା ମୋ ଦେହରେ ରହୁଛି?’
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ତଯା ଦତ୍ତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୁଷ୍କରେ ଲଵଣାଚଲଃ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ — ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ପୁଷ୍କର ତୀରେ, ସେ ଲବଣାଚଳ ପର୍ବତ ଦାନ କରିଥିଲେ,