ତନ୍ମୂଲ୍ଯଲାଭାଯ ପୁରଂ ସମସ୍ତଂ ଭ୍ରାଂତଂ ତ୍ଵଯାଶେଷମହସ୍ତଦାସୀତ୍। କ୍ରେତା ନ କଶ୍ଚିତ୍କମଲେଷୁ ଜାତଃ କ୍ଲାଂତଃ ପରଂ କ୍ଷୁତ୍ପରିପୀଡିତଶ୍ଚ
ସେ କମଳଗୁଡ଼ିକ ବିକ୍ରୟ କରିବା ପାଇଁ, ସମଗ୍ର ସହର ଘୁରିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି କ୍ରେତା ମିଳିଲା ନାହିଁ। ତୁମେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵମେକସ୍ମିନ୍ସଭାର୍ଯୋ ଭଵନାଂଗଣେ। ତତୋ ରାତ୍ରୌ ଭଵାଂସ୍ତତ୍ର ଅଶ୍ରୌଷୀନ୍ମଂଗଲଧ୍ଵନିଂ
ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଗୋଟିଏ ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ ବସିଲେ। ତାପରେ ରାତିରେ, ସେଠାରେ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ଶୁଣିଲେ।
ସଭାର୍ଯସ୍ତତ୍ର ଗତଵାନ୍ଯତ୍ରାସୌ ମଂଗଲଧ୍ଵନିଃ। ତତ୍ର ମଂଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥା ଵିଷ୍ଣୋରର୍ଚାଵିଲୋକିତା
ତୁମେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ସେଇ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନି ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିଲେ।
ଵେଶ୍ଯାନଂଗଵତୀ ନାମ ବିଭ୍ରତୀ ଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଂ। ସମାପ୍ଯ ମାଘମାସସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଲଵଣାଚଲଂ
ଏଠାରେ ଅଙ୍ଗବତୀ ନାମକ ଏକ ବେଶ୍ୟା ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିଲେ। ମାଘ ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ସେ ଲବଣାଚଳକୁ ଗଲେ।
ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ତୁ ଗୁରଵେ ଶଯ୍ଯାଂ ଚୋପସ୍କରାନ୍ଵିତାମ୍। ଅଲଂକୃତ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ସୌଵର୍ଣଂ ସମମାଦରାତ୍
ସେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏକ ଶଯ୍ୟା ଓ ଉପକରଣ ଦାନ କଲେ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ଅତି ଆଦର ସହ କରିଥିଲେ।
ସା ତୁ ଦୃଷ୍ଟା ତତସ୍ତାଭ୍ଯାମିଦଂ ଚ ପରିଚିଂତିତଂ। କିମେଭିଃ କମଲୈଃ କାର୍ଯଂ ଵରଂ ଵିଷ୍ଣୁରଲଂକୃତଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଭାବିଲେ: 'ଏହି କମଳଗୁଡ଼ିକର କଣ କାମ? ବେଶି ଭଲ ହେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା।'
ଇତି ଭକ୍ତିସ୍ତଦା ଜାତା ଦଂପତ୍ଯୋସ୍ତୁ ନରେଶ୍ଵର। ତତ୍ପ୍ରସଂଗାତ୍ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କେଶଵଂ ଲଵଣାଚଲଂ
ଏଭଳି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ମନରେ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମିଲା, ରାଜା। ଏହାର ଫଳରେ ସେମାନେ ଲବଣାଚଳରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ଶଯ୍ଯା ଚ ପୁଷ୍ପପ୍ରକରୈଃ ପୂଜିତାଭୂଚ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ। ଅଥାନଂଗଵତୀ ତୁଷ୍ଟା ତଯୋର୍ଧାନ୍ଯଶତତ୍ରଯମ୍
ଶଯ୍ୟାଟି ସମସ୍ତଠାରେ ଫୁଲର ଢେର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲା। ତାପରେ ଅଙ୍ଗବତୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତିନି ଶଏ ଧାନ ଦେଲେ।
ଦୀଯତାମାଦିଦେଶାଥ କଲଧୌତପଲତ୍ରଯଂ। ନ ଗୃହୀତଂ ତତସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ମହାସତ୍ଵାଵଲଂବନାତ୍
ତାପରେ ଭଲଭାବେ ପରିସ୍କୃତ ତିନିଟି ଧାତୁର ପାତ୍ର ଦେବାକୁ ଆଦେଶ ହେଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ଦୁଇଜଣେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଭରସାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ ନାହିଁ।
ଅନଂଗଵତ୍ଯା ଚ ପୁନସ୍ତଯୋରନ୍ନଂ ଚତୁର୍ଵିଧଂ। ଆନୀଯ ଵ୍ଯାହୃତଂ ଚାନ୍ନଂ ଭୁଜ୍ଯତାମିତି ଭୂପତେ
ପୁଣି ଅନଙ୍ଗବତୀ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଆଣିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଅନ୍ତୁ', ରାଜା।
ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ତଦପି ତ୍ଯକ୍ତଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାଵଃ ଶ୍ଵୋ ଵରାନନେ। ପ୍ରସଂଗାଦୁପଵାସୋ ନୌ ତଵାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ଶୁଭାଵହଃ
ସେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ମନା କରି କହିଲେ, 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଆମେ କାଲି ଖାଇବୁ; ଆଜି ତୁମ ସହ ଉପବାସ କରିବା ଆମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।'
ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ପାପିଷ୍ଠାଵାଵାଂ ଦେଵି ଦୃଢଵ୍ରତେ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସଂଗାଦ୍ଭଵଦ୍ଗେହେ ଧର୍ମଲେଶୋସ୍ତୁ ନାଵିହ
ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ଜନ୍ମଠାରୁ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ପାପୀ; ତୁମ ସଙ୍ଗରେ ଏଠି ଥିବାରୁ ତୁମ ଘରରେ ଧର୍ମର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ରହିନଉ।
ଇତି ଜାଗରଣଂ ତାଭ୍ଯାଂ ତତ୍ପ୍ରସଂଗାଦନୁଷ୍ଠିତଂ। ପ୍ରଭାତେ ଚ ତଯା ଦତ୍ତା ଶଯ୍ଯା ସଲଵଣାଚଲା
ଏଭଳି ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ସେ ଦୁଇଜଣେ ସାରା ରାତି ଜାଗିଲେ; ପ୍ରଭାତେ ଅନଙ୍ଗବତୀ ତାଙ୍କୁ ଲୁଣ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ଶଯ୍ୟା ଦେଲେ।
ଗ୍ରାମଶ୍ଚ ଗୁରଵେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ। ଵସ୍ତ୍ରାଲଂକାରସଂଯୁକ୍ତା ଗାଵଶ୍ଚ କନକାନ୍ଵିତାଃ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଗ୍ରାମ ଦିଆଗଲା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବାରଟି ଗ୍ରାମ; ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧା ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲା।
ଭୋଜନଂ ଚ ସୁହୃନ୍ମିତ୍ରଦୀନାଂଧକୃପଣୈଃ ସହ। ତଚ୍ଚ ଲୁବ୍ଧକଦାଂପତ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜିତମ୍
ମିତ୍ର, ସହଚର, ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ, ଦରିଦ୍ରମାନେ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ବଣ୍ଟାଯିଲା; ଏବଂ ଲୋଭୀ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ପଛେ ଛାଡ଼ାଯିଲା।
ସ ଭଵାନ୍ଲୁବ୍ଧକୋ ଜାତଃ ସପତ୍ନୀକୋ ନୃପେଶ୍ଵରଃ। ପୁଷ୍କରପ୍ରକରାତ୍ତସ୍ମାତ୍କେଶଵସ୍ଯ ତୁ ପୂଜନାତ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ଶିକାରୀ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ତୁମେ ହେଇଥିଲେ, କାରଣ ତୁମେ ପୁଷ୍କରରେ କେଶବଙ୍କୁ ପଦ୍ମ ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲ।
ଵିନଷ୍ଟାଶେଷପାପସ୍ଯ ତଵ ପୁଷ୍କରମଂଦିରଂ। ତସ୍ଯ ସତ୍ଯସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଦଲୋଭତପସା ନୃପ
ପୁଷ୍କର ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ହେ ରାଜା, ସତ୍ୟର ଶକ୍ତି ଓ ଲୋଭ ତ୍ୟାଗର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା।
ପ୍ରାଦାତ୍କାମଗମଂ ଯାନଂ ଲୋକନାଥଶ୍ଚତୁର୍ମୁଖଃ। ସଂତୁଷ୍ଟସ୍ତଵ ରାଜେଂଦ୍ର ପୁଷ୍କରଂ ତ୍ଵଂ ସମାଶ୍ରଯ
ଚତୁର୍ମୁଖ ଲୋକନାଥ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାମତ ଯାନ ଦେଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ହେ ରାଜା, ପୁଷ୍କରରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
କଲ୍ପଂ ସତ୍ଵଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଭୂତିଦ୍ଵାଦଶୀଵ୍ରତଂ। କୁରୁ ରାଜେଂଦ୍ର ନିର୍ଵାଣମଵଶ୍ଯଂ ସମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୃଢ଼ତା ଲାଗି ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସମ୍ପନ୍ନ କର; ଏହା କରିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବ।
ଏତଦୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସ ମୁନିସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ। ରାଜା ଯଥୋକ୍ତଂ ଚ ପୁନରକରୋତ୍ପୁଷ୍ପଵାହନଃ
ଏହିପରି କହି ସେ ମୁନି ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ରାଜା ଯେପରି କହାଯାଇଥିଲା, ପୁଣି ପୁଷ୍ପବାହନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ।
ଇଦମାଚରତୋ ରାଜନ୍ନଖଂଡଵ୍ରତତା ଭଵେତ୍। ଯଥାକଥଂଚିତ୍କାଲେନ ଦ୍ଵାଦଶଦ୍ଵାଦଶୀର୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଏହିପରି କରିଲେ ବ୍ରତ ଅଖଣ୍ଡ ରହିଥାଏ; କିପରି ହେଉ, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ବାରଟି ଦ୍ୱାଦଶୀ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ତଵ୍ଯା ଶକ୍ତିତୋ ଦେଵ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣା ନୃପ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ଗାଵଃ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯା ମଧ୍ଯମେ ଭୂମିରୁତ୍ତମା
ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା; ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଲେ ଗାଈ, ମଧ୍ୟମ ହେଲେ ଜମି, ଅତି ଅଳ୍ପ ହେଲେ ସୁନା ଦେବା ଉଚିତ।
କନିଷ୍ଠେ କାଂଚନଂ ଦେଯମିତ୍ଯେଷା ଦକ୍ଷିଣା ସ୍ମୃତା। ପ୍ରଥମଂ ବ୍ରହ୍ମଦୈଵତ୍ଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତଥା
ଅତି କମ ହେଲେ ସୁନା ଦେବା ଏହି ଠିକ୍ ଦାନ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ପ୍ରଥମଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ।
ତୃତୀଯଂ ରୁଦ୍ରଦୈଵତ୍ଯଂ ତ୍ରଯୋ ଦେଵାସ୍ତ୍ରିଷୁ ସ୍ଥିତାଃ। ଇତି କଲୁଷଵିଦାରଣଂ ଜନାନାଂ ପଠତି ଚ ଯସ୍ତୁ ଶୃଣୋତି ଚାପି ଭକ୍ତ୍ଯା
ତୃତୀୟଟି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ; ଏହି ତିନିଟିରେ ତିନି ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠି ଏହି କଥା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣେ, ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୁଏ।
ମତିମପି ଚ ସ ଯାତି ଦେଵଲୋକେ ଵସତି ଚ ରୋମସମାନି ଵତ୍ସରାଣି। ଅଥାତଃ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତଂ
ସେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ଦେହର ଲୋମ ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ ବର୍ଷ ରହେ। ଏବେ ମୁଁ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ କହିବି।
କଥିତଂ ତେନ ରୁଦ୍ରେଣ ମହାପାତକନାଶନମ୍। ନକ୍ତମବ୍ଦଂ ଚରିତ୍ଵା ତୁ ଗଵାସାର୍ଧଂ କୁଟୁଂବିନେ
ଏହି ବିଷୟ ନିଜେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଯିଏ ମହାପାପ ନାଶ କରନ୍ତି; ଏକ ବର୍ଷ ରାତିରେ ଉପବାସ କରିଲେ, ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ଗାଈ ଦାନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ମିଳେ।
ହୈମଂ ଚକ୍ରଂ ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଵାସସୀ। ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶିଵଲୋକେ ସ ମୋଦତେ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନାର ଚକ୍ର ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ, ସହିତେ ପୋଷାକ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାଏ।
ଏତଦେଵ ଵ୍ରତଂ ନାମ ମହାପାତକନାଶନମ୍। ଯସ୍ଵେକଭକ୍ତେନ କ୍ଷିପେଦ୍ଧେନୁଂ ଵୃଷସମନ୍ଵିତାମ୍
ଏହି ବ୍ରତଟି ମହାପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ। ଯିଏ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତିରେ ବୃଷ ଦେଇ ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଧେନୁଂ ତିଲମଯୀଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ ପଦଂ ଯାତି ଶାଂକରମ୍। ଏତଦ୍ରୁଦ୍ରଵ୍ରତଂ ନାମ ଭଯଶୋକଵିନାଶନମ୍
ଯିଏ ତିଳରେ ବନାଯାଇଥିବା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହାକୁ ରୁଦ୍ରବ୍ରତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଭୟ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।
ଯଶ୍ଚ ନୀଲୋତ୍ପଲଂ ହୈମଂ ଶର୍କରାପାତ୍ରସଂଯୁତମ୍। ଏକାଂତରିତନକ୍ତାଶୀ ସମାଂତେ ଵୃଷସଂଯୁତମ୍
ଏବଂ ଯିଏ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ନୀଳ କମଳ ସୁନାରେ ବନାଇ, ଚିନି ଭରା ପାତ୍ର ଏବଂ ବୃଷ ସହିତ ଦାନ କରେ, ଏବଂ ବିକଳ୍ପ ରାତି ଉପବାସ ରଖେ—