ତଂ ସତ୍ସାରତମମ୍ମନ୍ଯେ ନାସ୍ମିନ୍ସୀଦତି ଯଃ ପୁମାନ୍। ଏଷ ପୈତାମହୋ ଗୁହ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମରାଶିସ୍ସନାତନଃ
ମୁଁ ସେଠି ଲୋକକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନେ କରେ, ଯିଏ ଏହି ସଂସାରରେ ଡୁବିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଉପଦେଶ।
ଧର୍ମସ୍ଯ ନିଯମୋ ଯୋ ହି ମଯା ତେ କଥିତୋ ଭୃଶମ୍। ଅନ୍ଯେ ଚ ଯଜ୍ଵନାଂ ଲୋକା ଅନ୍ଯେ ଚାପି ତପସ୍ଵିନାଂ
ଧର୍ମର ଯେ ନିୟମ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଛି। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି, ତପସ୍ଵୀମାନେ ପାଇଁ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି।
ଅନ୍ଯେ ଦମଵତାଂ ଲୋକାସ୍ତେ ଵୈ ପରମପୂଜିତାଃ। ଏକଃ କ୍ଷମାଵତାଂ ଦୋଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ନୋପପଦ୍ଯତେ
ଦମୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଅଛି, ସେମାନେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ। କ୍ଷମାଶୀଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦୋଷ ଥାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ହୁଏ ନାହିଁ।
ଯଦିଦଂ କ୍ଷମଯା ଯୁକ୍ତମଶକ୍ତମ୍ମନ୍ଯତେ ଜନଃ। ନ ଚୈଷ ଦୋଷୋ ମଂତଵ୍ଯଃ କ୍ଷମା ପ୍ରଜ୍ଞାଵତାଂ ବଲମ୍
ଯଦି କେହି କ୍ଷମାକୁ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବେ ଭାବେ, ଏହାକୁ ଦୋଷ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କ୍ଷମା ହେଉଛି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି।
ପ୍ରଶମଂ ଯୋଭିଜାନାତି ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତଂ ମହୀଯତେ। ଯତ୍କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତୋ ଜପତି ଜୁହୋତି ଚ ଯଦର୍ଚତି
ଯିଏ ଶାନ୍ତିକୁ ଜାଣେ, ସେ ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତ୍ତ ଠାରୁ ବଡ଼ ମାନ୍ୟ। କ୍ରୋଧରେ ଯେଉଁ କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ହୋମ କିମ୍ବା ପୂଜା କରାଯାଏ—
ସର୍ଵଂ କ୍ଷରତି ତତ୍ତସ୍ଯ ଭିନ୍ନକୁଂଭାଦିଵୋଦକମ୍। ଦମାଧ୍ଯାଯମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଯଃ ପଠେତ୍
ସେସବୁ ସେଥିପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଘଡ଼ରୁ ପାଣି ଯେପରି। ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦମାଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ—
ସ ଧର୍ମନାଵମାରୁହ୍ଯ ଦୁର୍ଗାଣ୍ଯତି ତରିଷ୍ଯତି। ଦମାଧ୍ଯାଯମିମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସତତଂ ଶ୍ରାଵଯେଦିଦ୍ଵଜଃ
ସେ ଧର୍ମର ନୌକାରେ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତ କଷ୍ଟ ପାର ହେବ। ଯିଏ ସବୁବେଳେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦମାଧ୍ୟାୟ ଶୁଣାଏ—
ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମାପ୍ନୋତି ତସ୍ମାନ୍ନ ଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ। ଶ୍ରୂଯତାଂ ଧର୍ମସର୍ଵସ୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈତତ୍ପ୍ରଧାର୍ଯତାମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏବଂ ପୁଣି ତାଠାରୁ ତଳେ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ଏବେ ଧର୍ମର ସାର ସୁଣ; ଶୁଣି ଏହାକୁ ଭଲରେ ଧାରଣ କର।
ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିକୂଲାନି ପରେଷାଂ ନ ସମାଚରେତ୍। ମାତୃଵତ୍ପରଦାରାଂଶ୍ଚ ପରଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ଲୋଷ୍ଠଵତ୍
ନିଜ ପାଇଁ ଯାହା ଅପ୍ରିୟ, ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମାଆ ପରି ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଧନ ମାଟିପିଣ୍ଡ ପରି ଦେଖିବା ଉଚିତ୍।
ଆତ୍ମଵତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ପଶ୍ଯତି। ପଚନଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵାର୍ଥେ ପରାର୍ଥେ ଯଚ୍ଚ ଜୀଵିତମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ଦେଖେ, ସେଠି ସତ୍ୟରେ ଦେଖେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧା, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଜୀବନ—
ଏତଦ୍ଭଵେଚ୍ଚ ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଧାତୂନାମିଵ କାଂଚନମ୍। ସର୍ଵଭୂତହିତଂ ରାଜନ୍ନଧୀତ୍ଯାମୃତମଶ୍ନୁତେ
ଏହି ଉପଦେଶ ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଧାତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ପରି। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଶିଖିବା, ତାହା ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଦେଇଥାଏ, ରାଜା।
ଏଵଂ ଵୈ ଧର୍ମସର୍ଵସ୍ଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ତୁ ଶୁନଃସଖମ୍। ତେନୈଵ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ନିଵିଷ୍ଟାସ୍ସରସସ୍ତଟେ
ଏଭଳି ଧର୍ମର ସାର ତୁମକୁ କହି, ଶୁନଃଶଖଙ୍କୁ ସହିତ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ହ୍ରଦର କୂଳରେ ବସିଗଲେ।
ସରୋପଶ୍ଯନ୍ସୁଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପଦ୍ମୋତ୍ପଲଜଲାଵୃତମ୍। ତତ୍ରାଵତାରଂ କୃତ୍ଵା ତେ ବିସାନି ଚ କଲାପଶଃ
ସେମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ପଦ୍ମ ଉତ୍ପଳରେ ଢାକା ହ୍ରଦକୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଯାଇ ଗଛର ମୂଳ ବଣ୍ଡଲେ ଆଣିଲେ।
ତୀରେ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସରସଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଜଲକ୍ରିଯାମ୍। ଅଥୋତ୍ତୀର୍ଯ ଜଲାତ୍ତସ୍ମାତ୍ତେ ସମେତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ହ୍ରଦର କୂଳରେ ବଣ୍ଡଲ ରଖି, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳକ୍ରିୟା କଲେ। ତାପରେ ଜଳରୁ ବାହାରି, ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଲେ।
ବିସାନ୍ଯେତାନ୍ଯପଶ୍ଯଂତ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍। ଋଷଯ ଊଚୁଃ। କେନ କ୍ଷୁଧାଭିତପ୍ତାନାମସ୍ମାକଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍
ପଦ୍ମମୂଳ ନଥିବାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ କହିଲେ— ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ଓ ପାପକାର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ଆମଠାରୁ କିଏ ଏହି ପଦ୍ମମୂଳ ନେଇଗଲା?
ନୃଶଂସେନାପନୀତାନି ବିସାନ୍ଯାହାରକାଂକ୍ଷିଣା। ତେ ଶଂକମାନାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ କିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ପଦ୍ମମୂଳ ନେଇଗଲା? ଏହା ଭାବି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ସନ୍ଦେହ କରି, ଏକାଉଁଠାରେ ପଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଚକ୍ରୁଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚଯଂ ସର୍ଵେ ଶପଥଂ ପ୍ରତି ପାର୍ଥିଵ। କଶ୍ଯପ ଉଵାଚ। ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵଂ ହରତୁ ନ୍ଯାସଲୋପଂ କରୋତୁ ଚ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଶପଥ ନେବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ, ରାଜା। କଶ୍ୟପ କହିଲେ: ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ସବୁକିଛି ହରାଇଦେଉ, ଓ ଅମାନତ ଭଙ୍ଗ କରୁ।
କୂଟସାକ୍ଷିତ୍ଵମଭ୍ଯେତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଦଂଭେନ ଧର୍ମଂ ଚରତୁ ରାଜାନଂ ଚୋପସେଵତାମ୍
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ ହେଉ। ସେ ଚଳାକିରେ ଧର୍ମ କରୁ ଓ ରାଜାଙ୍କ ସେବା କରୁ।
ମଧୁମାଂସଂ ସମଶ୍ନାତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଅନୃତଂ ଭାଷତୁ ସଦା ଵିଷଯାଂଶ୍ଚୋପସେଵତୁ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ମଧୁ ଓ ମାଂସ ଖାଉ। ସେ ସଦା ମିଥ୍ୟା କହୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଲିନ ରହୁ।
ଦଦାତୁ କନ୍ଯାଂ ଶୁଲ୍କେନ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ। ଅନୃତୌ ମୈଥୁନଂ ଯାତୁ ଦିଵାସ୍ଵପ୍ନଂ ନିଷେଵତୁ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ଝିଅକୁ ବ୍ୟବସାୟରେ ବିବାହ ଦେଉ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ସେ ଅନୁଚିତ ଭାବେ ମିଳନ କରୁ ଓ ଦିନେ ଦିନେ କଳ୍ପନାରେ ମଗ୍ନ ରହୁ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯାତିଥିତାମେତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଏକକୂପେ ଵସେଦ୍ଗ୍ରାମେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୃଷଲୀପତିଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ପରସ୍ପର ଅତିଥି ହୋଇ ଖାଉ। ଏକ ଗାଁରେ ଏକ ଆଉଁ ଉଏଲ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିମ୍ନଜାତି ଜନାନୀର ସ୍ୱାମୀ ହୋଇ ରୁହୁ।
ତସ୍ଯ ସାଲୋକ୍ଯତାଂ ଯାତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଭରଦ୍ଵାଜ ଉଵାଚ। ନୃଶଂସସ୍ସୋଽସ୍ତୁ ସର୍ଵେଷୁ ସମୃଧ୍ଯା ଚାପ୍ଯହଂକୃତଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଲୋକରେ ପହଞ୍ଚୁ। ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ: ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କଠୋର ଓ ଧନରେ ଅହଂକାରୀ ହେଉ।
ମତ୍ସରୀ ପିଶୁନଶ୍ଚୈଵ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ପ୍ରତ୍ଯାକ୍ରୋଶତ୍ଵଵାକ୍ରୁଷ୍ଟସ୍ତାଡଯତ୍ଵନ୍ଯତାଡିତଃ୩୫୦ 1.19.
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ଇର୍ଷ୍ୟାପର ଓ ନିନ୍ଦାକାରୀ ହେଉ। ସେ ଅନ୍ୟକୁ ଗାଳି ଦେଲେ ଗାଳି ଖାଉ, ଅନ୍ୟକୁ ମାଡ଼ିଲେ ନିଜେ ମାଡ଼ ଖାଉ।
ଵିକ୍ରୀଣାତୁ ରସାଂଶ୍ଚୈଵ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଗୌତମ ଉଵାଚ। ଅତିଥିଂ ତ୍ଵାଗତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପାକଭେଦଂ କରୋତୁ ସଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ରସ ବିକ୍ରୟ କରୁ। ଗୌତମ କହିଲେ: ଅତିଥି ଆସିଲେ ତାକୁ ମନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅ।
ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ଚ ସଦାଶ୍ନାତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଦତ୍ଵା ଦାନଂ କୀର୍ତଯତୁ ପରଭାର୍ଯାସୁ ତୁଷ୍ଯତୁ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ସଦା ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉ। ଦାନ ଦେଇ ଗର୍ବ କରୁ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀରେ ଆନନ୍ଦ ମାନୁ।
ଏକାକୀମିଷ୍ଟମଶ୍ନୀଯାଦ୍ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ। ନିତ୍ଯକାମପରଃ ସୋସ୍ତୁ ଦିଵସେ ଚୈଵ ମୈଥୁନୀ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ଏକା ଏକା ଖାଉ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ସେ ସଦା କାମପର ହେଉ ଓ ଦିନେ ଦିନେ ମିଳନ କରୁ।
ନିତ୍ଯଂ ତୁ ପାତକୀ ଚୈଵ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ପରାପଵାଦଂ ଵଦତୁ ପରଦାରାଂଶ୍ଚ ସେଵତୁ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ସଦା ପାପୀ ହେଉ। ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରୁ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ମିଳନ କରୁ।
ପରନିଂଦାରତଶ୍ଚାସ୍ତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ମାତରଂ ପିତରଂ ଚୈଵ ସୋଵମନ୍ଯତୁ ଦୁର୍ମତିଃ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ସଦା ଅନ୍ୟଙ୍କ ନିନ୍ଦାରେ ଲିନ ରହୁ। ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ହୋଇ ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରୁ।
ସମାତର୍ଯନ୍ଯବୁଦ୍ଧିସ୍ଯାଦ୍ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ପରପାକଂ ସଦାଶ୍ନାତୁ ପରନାରୀଂ ଚ ସେଵତୁ
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ମାଆକୁ ଅନ୍ୟର ମାନିବ। ସେ ସଦା ପରର ରାନ୍ଧା ଖାଉ ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ସହ ମିଳନ କରୁ।
ଵେଦଵିକ୍ରଯକୃଚ୍ଚାସ୍ତୁ ବିସସ୍ତୈନ୍ଯଂ କରୋତି ଯଃ। ଜମଦଗ୍ନିରୁଵାଚ। ପରସ୍ଯ ଯାତୁ ପ୍ରେଷ୍ଯତ୍ଵଂ ସ ତୁ ଜନ୍ମନି ଜନ୍ମନି
ଯିଏ ପଦ୍ମମୂଳ ଚୋରି କରିଛି, ସେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରୁ। ଜମଦଗ୍ନି କହିଲେ: ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ପରର ଦାସ ହେଉ।