ରୈଭ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ ଚ୍ଯଵନଃ କଶ୍ଯପୋ ଭୃଗୁଃ। ଦୁର୍ଵାସା ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋଥ ଗାଲଵଃ
ରୈଭ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ଚ୍ୟବନ, କଶ୍ୟପ, ଭୃଗୁ, ଦୁର୍ବାସା, ଜମଦଗ୍ନି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଗାଳବ,
ଉଶନାଥ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଯଵକ୍ରୀତସ୍ତଥା ମୁନିଃ। ସ୍ଥୂଲାକ୍ଷଃ ସକଲାକ୍ଷଶ୍ଚ କଣ୍ଵୋ ମେଧାତିଥିଃ କୃତଃ
ଉଶନା, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଯବକୃତ ମୁନି, ସ୍ଥୂଳାକ୍ଷ, ସକଳାକ୍ଷ, କଣ୍ବ, ମେଧାତିଥି, କୃତ,
ନାରଦଃ ପର୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵଗଂଧୀ ଚ୍ଯଵନୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ତୃଣାମ୍ବୁ ଶବଲୋ ଧୌମ୍ଯଃ ଶତାନଂଦୋ କୃତଵ୍ରଣଃ
ନାରଦ, ପର୍ବତ, ସ୍ୱଗନ୍ଧି, ଦ୍ୱିଜ ଚ୍ୟବନ, ତୃଣାମ୍ବୁ, ଶବଳ, ଧୌମ୍ୟ, ଶତାନନ୍ଦ, କୃତବ୍ରଣ,
ଜମଦଗ୍ନିସ୍ତଥା ରାମୋ ହ୍ଯଷ୍ଟକଶ୍ଚୈଵମାଦଯଃ। କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରଶିଷ୍ଯୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ
ଯମଦଗ୍ନି, ରାମ, ଅଷ୍ଟକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ।
ଏତେ ତୁ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସପ୍ତର୍ଷୀଣାମଥାଶ୍ରମେ। ଵେଷ୍ଟିତା ନିଯମୈଶ୍ଚାପି ଦଯାଯୁକ୍ତାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ଏମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସେଠାରେ ନିୟମ ଓ ଦୟାରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଥିଲେ।
ଆନୃଶଂସ୍ଯଂ ଜଯୋ ଧୈର୍ଯଂ ତପଃ ସତ୍ଯଂ କ୍ଷମାର୍ଜଵମ୍। ଦଯା ଦାନଂ ଜପଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ତତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ
ଦୟା, ବିଜୟ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ତପ, ସତ୍ୟ, କ୍ଷମା, ସରଳତା, ଦୟା, ଦାନ, ଜପ — ଏସବୁ ଗୁଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ଇହ ଯତ୍କ୍ରିଯତେ କର୍ମ ତତ୍ପରତ୍ରୋପଭୁଜ୍ଯତେ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତଦିତ୍ତ୍ଥଂ ମୁନଯଃ ପରମାର୍ଥପରାଯଣାଃ
ଏଠାରେ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେତିକି ପରଲୋକରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ; ଏହି କଥା ଜାଣି, ମୁନିମାନେ ପରମ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି।
ନ ତତ୍ର ନାସ୍ତିକା ଯାଂତି ନ ସ୍ତେନା ନାଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ। ନ ନୃଶଂସା ନ ପିଶୁନା ନ କୃତଘ୍ନା ନ ମାନିନଃ
ସେଠାକୁ ନାସ୍ତିକ, ଚୋର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା, କ୍ରୁର, ନିନ୍ଦାକାରୀ, କୃତଘ୍ନ ବା ଅଭିମାନୀ ଯିଏଁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯ ତେଜସ୍ଵିନଃ ଶୂରା ଦଯାଵଂତଃ କ୍ଷମାପରାଃ। ଯଜ୍ଵାନୋ ଯଜ୍ଞଶୀଲାଶ୍ଚ ନିରୀହା ନିରୁପଦ୍ରଵାଃ
ସତ୍ୟବାନ, ତେଜସ୍ବୀ, ସାହସୀ, ଦୟାଳୁ, ଖ୍ମାଶୀଳ, ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଓ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଆସକ୍ତିହୀନ ଓ କାହାରିଠାରେ କ୍ଷତି ନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ—
ନିର୍ମମା ନିରହଂକାରାସ୍ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତି ପୁଷ୍କରେ। ନ ରୋଗୋ ନ ଜରାମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିତାତ୍ର ମହାତ୍ମନାଂ
ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏମାନେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ନଥାଏ।
ନ ତତ୍ର ମୂଢା ଵିଶଂତି ପୁରୁଷା ଵିଷଯାତ୍ମକାଃ। କାମଲୋଭମଦଦ୍ରୋହ କ୍ରୋଧମୋହୈରୁପଦ୍ରୁତାଃ
ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼, ଇନ୍ଦ୍ରିୟସୁଖରେ ଆସକ୍ତ, କାମ, ଲୋଭ, ମଦ, ଦ୍ୱେଷ, କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ତୁଲ୍ଯ ମାନାପମାନାଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵାସ୍ସଂଯତେଂଦ୍ରିଯାଃ। ଧ୍ଯାନଯୋଗପରାଶ୍ଚୈଵ ତେ ତୁ ଗଚ୍ଛଂତି ପୁଷ୍କରଂ
ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନରେ ସମ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲିନ, ସେମାନେ ପୁଷ୍କରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଆଶ୍ରମେଷୁ ଯଥୋକ୍ତେଷୁ ଯଥୋକ୍ତଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ଯେ ଵର୍ତଂତେ ଯମଂ ତ୍ରାତୁଂ ତେଷାଂ ଲୋକା ମହୋଦଯାଃ
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକରେ, ଯେଉଁପରି ନିୟମ ଦିଆଯାଇଛି, ସେପରି ନିୟମ ମାନି ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ରହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଶ୍ରେୟସ୍ ଲୋକ ମିଳେ।
ଯେ ନ ହିଂସଂତି ଭୂତାନି କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା। ଅନୃଶଂସତରାଃ ସଂତଃ ସର୍ଵଦା ଚ ପ୍ରିଯଂଵଦାଃ
ଯେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ ଓ ସଦା ସୁମଧୁର କଥା କହନ୍ତି—
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରତା ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାତିଥିପୂଜକାଃ। ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଂତଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାନପରାଯଣାଃ
ଯେମାନେ ସଦା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସଦା ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥାନ୍ତି, ସଦା ଆତ୍ମଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି ଓ ସଦା ସ୍ନାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—
ମାତୃଵତ୍ସ୍ଵସୃଵଚ୍ଚୈଵ ତଥା ଦୁହିତୃଵଚ୍ଚ ହ। ପରଦାରାନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ସତତଂ ଵିଗତସ୍ପୃହାଃ
ଯେମାନେ ସଦା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ ମାଆ, ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଝିଅ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି ଓ ମନରେ କୌଣସି ଆସା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯେଧିକ୍ଷିପ୍ତା ନ କୁପ୍ଯଂତି ନ ହିଂସଂତି ଚ ହିଂସିତାଃ। ସମଦୁଃଖସୁଖାଃ ସଂତୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଅପମାନିତ ହେଲେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଆଘାତ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖକୁ ସମଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ସାଧୁପୁରୁଷ।
ତେ ହି ସର୍ଵେ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ପୁରା ଚେରୁର୍ମହୀମିମାଂ। ସମାଧିନା ଚିଂତଯଂତୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସନାତନଂ
ଏମିତି ସମସ୍ତେ, ପୂର୍ବେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବା ପରେ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ଅଥାଭଵଦନାଵୃଷ୍ଟିଃ କଦାଚିନ୍ମହତୀ ତଦା। କୃଚ୍ଛ୍ରପ୍ରାଯୋ ହ୍ଯଭୂତ୍ତତ୍ର ସର୍ଵଲୋକଃ କ୍ଷୁଧାର୍ଦିତଃ
ତାପରେ, କେବେ ଏକ ବଡ଼ ଅଵୃଷ୍ଟି ହେଲା; ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଇ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ।
ତତୋ ନିରନ୍ନେ ଲୋକେସ୍ମିଂଶ୍ଚାତ୍ମାନଂ ତେ ପରୀପ୍ସଵଃ। ମୃତଂ କୁମାରମାଦାଯ କୃଚ୍ଛ୍ରପ୍ରାଯାସ୍ତଦାପଚନ୍
ତାପରେ, ଖାଦ୍ୟ ନଥିବା ସେଇ ଲୋକରେ, ସେମାନେ ନିଜେ ଟିକି ରହିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକ ମୃତ ଶିଶୁକୁ ନେଇ, ବଡ଼ ଅସୁବିଧାରେ ତାହାକୁ ରନ୍ଧିଲେ।
ଅଥ ପର୍ଯଚରତ୍ତତ୍ର କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନ୍ହି ତାନୃଷୀନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜା ଵିଷାଦାର୍ତ୍ତଃ ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ତାପରେ, ସେଠାରେ ସେଇ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ। ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଦୃଷ୍ଟା ଵୃତ୍ତିରନିଂଦିତା। ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହାନ୍ମତ୍ତୋ ଗୃହ୍ଣୀଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ରାଜା କହିଲେ: ‘ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମନାଯାଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋ ଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।’
ଵରାନ୍ଗ୍ରାମାନ୍ଵ୍ରୀହିଯଵାନ୍ରସାନ୍ରତ୍ନାନି କାଂଚନଂ। ଗାଶ୍ଚ ଧେନୂଶ୍ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ମା ମାଂସଂ ପଚତ ଦ୍ଵିଜାଃ
‘ଗାଁ, ଚାଉଳ, ଯବ, ଖାଦ୍ୟ, ମଣି, ସୁନା, ଗାଈ ଓ ଦୁଧାଳି ଗାଈ—ଏ ସବୁ ମୁଁ ଦେଉଛି; ଦୟାକରି ମାଂସ ରନ୍ଧନ କରିବେ ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ।’
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ରାଜନ୍ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଘୋରୋ ମଧ୍ଵାସ୍ଵାଦୋ ଵିଷୋପମଃ। ତଜ୍ଜାନତାଂ ନଃ କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁଷେ ସମ୍ପ୍ରଲୋଭନଂ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ‘ହେ ରାଜା, ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଭୟଙ୍କର; ମଧୁର ସ୍ୱାଦ ବିଷ ସମାନ। ଏହି କଥା ଜାଣିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆପଣ କାହିଁକି ଆମକୁ ଲୋଭ ଦେଉଛନ୍ତି?’
ଦଶସୂନା ସମଶ୍ଚକ୍ରୀ ଦଶଚକ୍ରିସମୋ ଧ୍ଵଜୀ। ଦଶଧ୍ଵଜିସମା ଵେଶ୍ଯା ଦଶଵେଶ୍ଯାସମୋ ନୃପଃ
ଦଶଜଣ ମାନ୍ୟକୁ ମାରିଥିବା ଜଣେ ଚାଳକ ସମାନ, ଦଶ ଚାଳକକୁ ମାରିଥିବା ଜଣେ ଧ୍ୱଜବାହୀ ସମାନ, ଦଶ ଧ୍ୱଜବାହୀ ସମାନ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ବେଶ୍ୟା, ଏବଂ ଦଶ ବେଶ୍ୟା ସମାନ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ରାଜା।
ଦଶସୂନା ସହସ୍ରାଣି ଯୋ ଵାହଯତି ଶୌଂଡିକଃ। ତେନ ତୁଲ୍ଯସ୍ତତୋ ରାଜା ଘୋରସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ
ଯିଏ ହଜାରଟି ପଶୁକୁ ମାରେ, ସେ ଜଣେ ରାଜା ସମାନ; ଏହିପରି ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଦାନ ନେବା ଭୟଙ୍କର।
ଯୋ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଲୋଭମୋହିତଃ। ତାମିସ୍ରାଦିଷୁ ଘୋରେଷୁ ନରକେଷୁ ସ ପଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋଭରେ ପଡି ରାଜାଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାମିସ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ତଦ୍ଗଚ୍ଛ କୁଶଲଂ ତେସ୍ତୁ ସହ ଦାନେନ ପାର୍ଥିଵ। ଅନ୍ଯେଷାଂ ଦୀଯତାମେତଦିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଵନଂ ଯଯୁଃ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ତୁମ ଦାନ ସହିତ ଏଠାରୁ ଯାଅ; ଏହି ଦାନ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦିଅ। ଏଭଳି କହି ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ରାଜ୍ଞଃସମାଦେଶାତ୍ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଥ ମଂତ୍ରିଣଃ। ଉଦୁଂବରାଣି ଵ୍ଯକିରନ୍ହେମଗର୍ଭାଣି ଭୂତଲେ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସୁନା ଭରା ଉଡୁମ୍ବର ଫଳ ଭୂମିରେ ଛିଟିଦେଲେ।
ତତୋ ହ୍ଯନ୍ନଂ ଵିଚିନ୍ଵଂତୋ ଗୃହ୍ଣଂଶ୍ଚୋଦୁଂବରାଣ୍ଯପି। ଗୁରୂଣି ହି ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ନ ଗ୍ରାହ୍ଯାଣ୍ଯତ୍ରିରବ୍ରଵୀତ୍
ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଉଡୁମ୍ବର ଫଳ ମଧ୍ୟ ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡିକ ଭାରି ଅଛି ବୋଲି ଜାଣି, ଅତ୍ରି କହିଲେ—ଏଗୁଡିକ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।