ପାତୁକାମଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଋଷିସତ୍ତମଃ। ଏଷ ଲୋକହିତାର୍ଥାଯ ପିବାମି ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସମୁଦ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: 'ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ମୁଁ ବାରୁଣାଙ୍କ ନିବାସ ସମୁଦ୍ର ପିବିବି।'
ଭଵତାଂ ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ସଂଵିଧୀଯତାମ୍। ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିରଗ୍ରତଃ
ଆପଣମାନେ କରିବାକୁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ଶୀଘ୍ର କରନ୍ତୁ; ଏପରି କହି, ମୈତ୍ରାବାରୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସମୁଦ୍ରମପିବତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ। ପୀଯମାନଂ ସମୁଦ୍ରଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପିଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ; ସମୁଦ୍ର ପିବାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର
ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ସ୍ତୁତିଭିଶ୍ଚାପ୍ଯପୂଜଯନ୍। ତ୍ଵଂ ନସ୍ତ୍ରାତା ଵିଧାତା ଚ ଲୋକାନାଂ ଲୋକଭାଵନଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସମୁତ୍ସେଧମୁପଗଚ୍ଛେତ୍ସମଂ ଜଗତ୍
ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଲେ, ଏବଂ ସ୍ତୁତି କରି ସମ୍ମାନ ଦେଲେ: 'ଆପଣ ଆମର ରକ୍ଷକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଲୋକମାନଙ୍କ ନିର୍ମାତା; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚେ।'
ସଂପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମା ଗଂଧର୍ଵମୁଖ୍ଯେଷୁ ନଦତ୍ସୁ ଚୈଵ। ଦିଵ୍ଯୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୈରଵକୀର୍ଯମାଣୋ ମହାର୍ଣଵଂ ନିଃସଲିଲଂ ଚକାର
ତ୍ରିଦଶମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାତ୍ମା ଗନ୍ଧର୍ବମୁଖ୍ୟମାନେ ଗାଇଉଥିବା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପରେ ବର୍ଷିତ ହେଉଥିବା, ସେ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଜଳହୀନ କରିଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତଂ ନିଃସଲିଲଂ ମହାର୍ଣଵଂ ସୁରାଃ ସମସ୍ତାଃ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଦିଵ୍ଯାନି ଵରାଯୁଧାନି ତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଜଘ୍ନୁରଦୀନସତ୍ତ୍ଵାଃ
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଶୁଉଁ ହୋଇଯିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ମହାତ୍ମଭିର୍ମହାବଲୈର୍ଵେଗଯୁତୈର୍ନଦଦ୍ଭିଃ। ନ ସେହିରେ ଵେଗଵତାଂ ମହାତ୍ମନାଂ ଵେଗଂ ତଦା ଧାରଯିତୁଂ ଦିଵୌକସାମ୍
ମହାତ୍ମା, ପ୍ରବଳ, ତୀବ୍ର ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈର୍ଦାନଵା ଭୀମନିଃସ୍ଵନାଃ। ଚକ୍ରୁଃ ସୁତୁମୁଲଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମିଵ ଭାରତ
ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ମାରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ, ଭାରତ।
ତେ ପୂର୍ଵଂ ତପସା ଦଗ୍ଧା ମୁନିଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମଭିଃ। ଯତମାନାଃ ପରଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ତ୍ରିଦଶୈର୍ଵିନିଷୂଦିତାଃ
ପୂର୍ବରୁ ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଦାନବମାନେକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବମାନେ ସେମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ତେ ହେମନିଷ୍କାଭରଣାଃ କୁଂଡଲାଂଗଦଧାରିଣଃ। ନିହତା ବହ୍ଵଶୋଭଂତ ପୁଷ୍ପିତା ଇଵ କିଂଶୁକାଃ
ସେମାନେ ସୁନା ଗହଣା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଆଙ୍ଗଦ ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ମୃତ ଦାନବମାନେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛର ଭଳି ଅତ୍ୟଧିକ ଚମକୁଥିଲେ।
ହତଶିଷ୍ଟାସ୍ତତଃ କେଚିତ୍କାଲେଯଦନୁଜୋତ୍ତମାଃ। ଵିଦାର୍ଯ ଵସୁଧାଂ ଦେଵୀଂ ପାତାଲତଲମାଶ୍ରିତାଃ
କିଛି କାଳେୟ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ ହେଇନାହାନ୍ତି, ଭୂଦେବୀକୁ ଭାଗି ଦେଇ, ପାତାଳ ତଳକୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ନିହତାନ୍ଦାନଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ରିଦଶା ମୁନିପୁଂଗଵମ୍। ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈରିଦଂ ଚୈଵାବ୍ରୁଵନ୍ଵଚଃ
ଦେବମାନେ ଦାନବମାନେକୁ ମୃତ ଦେଖି, ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଏବଂ ଏହି କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାଭାଗ ଲୋକୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହତ୍ସୁଖମ୍। ତ୍ଵତ୍ତେଜସା ଚ ନିହତାଃ କାଲେଯା ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ
ତୁମର କୃପାରେ, ମହାଭାଗ, ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହାନ ଆନନ୍ଦ ପାଇଛନ୍ତି; ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ଭୟଙ୍କର କାଳିୟମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୂରଯସ୍ଵ ମହାଵିପ୍ର ସମୁଦ୍ରଂ ଲୋକଭାଵନମ୍। ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସଲିଲଂ ପୀତଂ ତଦସ୍ମିନ୍ପୁନରୁତ୍ସୃଜ
ମହାବିପ୍ର, ଲୋକଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁନଃ ପୂରଣ କର; ତୁମେ ଯେ ପାଣି ପିଇଥିଲା, ସେହି ପାଣିକୁ ଏଠାରେ ପୁନି ଫେରାଇ ଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଭଗଵାନ୍ମୁନିପୁଂଗଵଃ। ଜୀର୍ଣଂ ତଦ୍ଧି ମଯା ତୋଯମୁପାଯୋନ୍ଯଃ ପ୍ରଚିଂତ୍ଯତାମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ କହିଲେ: 'ମୁଁ ଯେ ପାଣି ପିଇଥିଲି, ଏହା ମୋର ଦେହରେ ପାଚି ଗଲା; ଅନ୍ୟ କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବିବାକୁ ପଡିବ।'
ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଯତ୍ନମାସ୍ଥିତୈଃ। ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ
ସମୁଦ୍ର ପୂରଣ ପାଇଁ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଚେଷ୍ଟା କର; ଏପରି ଭାବିତାତ୍ମା ମହାର୍ଷିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ହେବ।
ଵିସ୍ମିତାଶ୍ଚ ଵିଷଣ୍ଣାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ ସହିତାସ୍ସୁରାଃ। ପରସ୍ପରମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୁନିପୁଂଗଵମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକାଠି ହୋଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ମୁନିପୁଙ୍ଗବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ।
ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ମହାରାଜ ଵିପ୍ରା ଜଗ୍ମୁର୍ଯଥାଗତମ୍। ତ୍ରିଦଶା ଵିଷ୍ଣୁନା ସାର୍ଦ୍ଧମନୁଜଗ୍ମୁଃ ପିତାମହମ୍
ମହାରାଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଗଲେ; ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ପିତାମହଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ପୂରଣାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ମଂତ୍ରଯଂତଃ ପରସ୍ପରମ୍। ଊଚୁଃ ପ୍ରାଂଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ସାଗରସ୍ଯ ହି ପୂରଣମ୍
ସମୁଦ୍ର ପୂରଣ ପାଇଁ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ଆଲୋଚନା କଲେ; ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡି ଏହି ସାଗର ପୂରଣ ବିଷୟରେ କହିଲେ।
ତାନୁଵାଚ ସମେତାଂସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ଗଚ୍ଛଧ୍ଵଂ ଵିବୁଧାସ୍ସର୍ଵେ ଯଥାକାମଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକାଠି ହେବା ପରେ, ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ତୁମେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯାଉ।'
ମହତା କାଲଯୋଗେନ ପ୍ରକୃତିଂ ଯାସ୍ଯତେଽର୍ଣଵଃ। ଜ୍ଞାତୀଂସ୍ତୁ କାରଣଂ କୃତ୍ଵା ମହାରାଜୋ ଭଗୀରଥଃ
ବଡ଼ ସମୟ ପରେ, ସାଗର ପୁନି ସ୍ବାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିବ; ମହାରାଜ ଭାଗୀରଥ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନେ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଏହି କାରଣ ହେବେ।
ଗଂଗୌଘେନ ସମୁଦ୍ରଂ ଚ ପୁନଃ ସଂପୂରଯିଷ୍ଯତି। ଏଵଂ ତେ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦେଵାଃ ପ୍ରେଷିତା ଋଷିସତ୍ତମାଃ
ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଦ୍ୱାରା ସାଗରକୁ ପୁନି ପୂରଣ କରିବେ; ଏପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଦେବତା ଓ ମୁନିମାନେ ଯାଇଗଲେ।
ଉଵାଚ ଭଗଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଗସ୍ତ୍ଯମୃଷିସତ୍ତମମ୍। ଦେଵକାର୍ଯଂ ତୁ ଭଵତା ଦାନଵାନାଂ ଵିନାଶନମ୍
ତାପରେ, ଭଗବାନ ଖୁସି ହୋଇ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ—ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ—ସଫଳ କରିଛ।'
ଯତସ୍ସଂତାରିତା ଦେଵାସ୍ତେନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ଵୈ ମୁନେ। ଅଭିପ୍ରେତୋ ଵରୋ ଯସ୍ତେ ଯାଚଯସ୍ଵ ଦଦାମି ତମ୍
ମୁନି, ତୁମେ ଦେବତାମାନେକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ; ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି; ତୁମେ ଯେ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ସେଥିରେ ମୁଁ ଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦାଗସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରଣିପାତପୁରଃସରମ୍। ଇହସ୍ଥେନ ମଯା ଦେଵ ଦେଵକାର୍ଯମିଦଂ କୃତମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଗଭୀର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ରହି, ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିଛି।'
ସର୍ଵାଶ୍ରମାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଭଵତ୍ଵେଷ ମମାଶ୍ରମଃ। ତ୍ଵଯା ଚୋକ୍ତସ୍ତୁ ଭଗଵନ୍ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମୋ ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ; ଭଗବାନ, ତୁମେ ଯେ କହିଛ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଘଟିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଯାତ୍ରାଂ ତୁ ପୁଷ୍କରେ କୃତ୍ଵା ଇହାଗତ୍ଯ ନରାସ୍ତୁ ଯେ। ଇହ କୁଂଡେଷୁ ଯେ ସ୍ନାନଂ ତର୍ପଣଂ ପିତୃଦେଵଯୋଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ପୁଷ୍କର ଯାତ୍ରା କରି, ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ; ଏଠାରେ କୁଣ୍ଡମାନେରେ ସ୍ନାନ କରି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ—'
ଅର୍ଚନଂ ଚୈଵ ଦେଵେଷୁ ସର୍ଵମକ୍ଷଯକାରକମ୍। ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚୋଚ୍ଚାଵଚଂ ଗୃହ୍ଯ ଶଷ୍କୁଲାପୂପକାଂସ୍ତତଃ
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିବା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏଠାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ, ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ, ଏବଂ ଚାଉଳ ଓ ଯବର ପିଠା ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ—
ଦାସ୍ଯଂତି ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଭ୍ଯସ୍ତେଷାଂ ଵାସସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ। ଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ପିତରସ୍ତୃପ୍ତା ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସେମାନେ ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଥିବେ; ସେମାନଙ୍କର ବାସ ଶ୍ବର୍ଗରେ ହେବ; ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ, ପିତୃମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇବେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ବ ପ୍ରଳୟ ହେଉନି।
କଂଦମୂଲଫଲୈର୍ଵାପି ତର୍ପଯିଷ୍ଯତି ଯୋ ମୁନିମ୍। ସପ୍ତର୍ଷିସ୍ଥାନମାସାଦ୍ଯ ମୋଦତେ ଶାସ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ମୁନିକୁ କନ୍ଦ, ମୂଳ, ଫଳ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥାଏ, ସେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ନିବାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନେକ ଦିନ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବ।