ଆଜଗ୍ମୁଃ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ରିଦଶା ମନୁଜେଶ୍ଵର। ସମେତ୍ଯ ସମହେଂଦ୍ରାସ୍ତୁ ଭଯାନ୍ମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ତାପରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହେଲେ ଓ ଭୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ନାରାଯଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵୈକୁଂଠମପରାଜିତମ୍। ତତୋ ଦେଵାସ୍ସମେତାସ୍ତେ ତଦୋଚୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଅପରାଜିତ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତ୍ଵଂ ନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଗୋପ୍ତା ଚ ଭର୍ତା ଚ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚେଂଗଂ ଯଚ୍ଚ ନେଙ୍ଗତି
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ ଓ ପାଳକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତ୍ଵଯା ଭୂମିଃ ପୁରା ନଷ୍ଟା ସମୁଦ୍ରାତ୍ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣ। ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଜଗଦର୍ଥେ ସମୁଦ୍ଧୃତା
ହେ କମଳନୟନ, ପୂର୍ବେ ଭୂମି ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଆଦିଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁରା। ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ସୂଦିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଦିଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଧ କରିଥିଲେ।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ବଲିଶ୍ଚାପି ମହାସୁରଃ। ଵାମନଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରଂଶିତସ୍ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ବଳି ନାମକ ମହାସୁରକୁ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକରୁ ଅପସାରଣ କରିଥିଲେ।
ଅସୁରଃ ସୁମହେଷ୍ଵାସୋ ଜଂଭ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଯଜ୍ଞକ୍ଷୋଭକରଃ କ୍ରୂରସ୍ତ୍ଵମରୈର୍ଵିନିପାତିତଃ
ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ କ୍ରୂର ଜମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବକୁ, ହେ ମଧୁଶତ୍ରୁ, ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି କର୍ମାଣି ଯେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିର୍ମଧୁସୂଦନ
ଏପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ। ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଲୋକାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାପଯାମହେ। ରକ୍ଷ ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ରଂ ଚ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ସେହିଠାରୁ, ଦେବଦେବଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ। ଦୟାକରି ଏହି ବଡ଼ ଭୟରୁ ଲୋକମାନେ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଜାସ୍ସର୍ଵାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵଂତି ମନୁଜା ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବମାନେ ଭଲରେ ରହନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ରହନ୍ତି, ଦେବମାନେ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଲୋକା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ସମାଶ୍ରିତାଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରଭାଵାନ୍ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ଵଯୈଵ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକାଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଚାଲିଛି। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।
ଇଦଂ ଚ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକାନାଂ ଭଯମୁତ୍ତମ୍। ଜାନୀମୋ ନ ଚ କେନୈତେ ଵଧ୍ଯଂତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ନିଶି
ଏବେ ଏହି ମହାଭୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆସିଛି। ରାତିରେ କିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ କ୍ଷୀଣେଷୁ ପୃଥିଵୀ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକାସ୍ସର୍ଵେ ଜଗତ୍ପତେ
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ମହାବାହୁ, ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଟିକି ରହିଛି।
ଵିନାଶଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଵୈ ପରିରକ୍ଷିତାଃ। ଵିଷ୍ଣୁ ଉଵାଚ। ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାସ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଜାଯାଃ କ୍ଷଯକାରଣମ୍
ତୁମେ ଯଦି ସୁରକ୍ଷା କରିବ, ସେମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବେନାହିଁ। ନହେଲେ, ସେମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେବେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ହେ ଦେବମାନେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହେବାର କାରଣ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି।
ଭଵତାଂ ଚାପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ। କାଲକେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଗଣାଃ ପରମଦାରୁଣାଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଶୁଣ। କାଳକେୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦଳ ଅଛି।
ତେ ଵୃତ୍ରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା। ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦଧିଂ ଘୋରଂ ନାନାଗ୍ରାହସମାକୁଲମ୍। ଉତ୍ସାଦନାର୍ଥଂ ଲୋକସ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଘ୍ନଂତି ମୁନୀନିହ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ, ନାନା ପ୍ରକାର ଜଳଚର ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ରାତିରେ ମୁନିମାନେକୁ ମାରି, ଜଗତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନେତୁଂ ସମୁଦ୍ରାଂତର୍ହିତା ହି ତେ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵଦ୍ଭିଃ ପରିଚିଂତ୍ଯତାମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସମୁଦ୍ର କିପରି ଶୁଷ୍କ କରିହେବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁନା ସମୁଦାହୃତମ୍। ପରମେଷ୍ଠିନମାସାଦ୍ଯ ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଯଯୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଵାରୁଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍। ଉପାସ୍ଯମାନମୃଷିଭିର୍ଦ୍ଦେଵୈରିଵ ପିତାମହମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବରୁଣପୁତ୍ର ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଦେବମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେପରି ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ।
ତେଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ମୈତ୍ରାଵରୁଣିମୁତ୍ତମମ୍। ଅପ୍ରମତ୍ତଂ ତପୋରାଶିଂ କର୍ମଭିଃ ସ୍ଵୈରନୁଷ୍ଠିତୈଃ
ସେମାନେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାପୁରୁଷ, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନିଜ କର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଧନ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ। ନହୁଷେଣାଭିତପ୍ତାନାଂ ଲୋକାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିଃ ପୁରା। ଭ୍ରଂଶିତଶ୍ଚ ସୁରୈଶ୍ଵର୍ଯାଲ୍ଲୋକାର୍ଥଂ ଲୋକକଂଟକଃ
ଦେବମାନେ କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ନହୁଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଗତ ଦୁଃଖିତ ହେବାବେଳେ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲ। ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ତୁମେ ଦେବତ୍ୱ ଛାଡ଼ି, ଜଗତର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲ।
କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସ ମହାନ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ନଗୋତ୍ତମଃ। ଵଚସ୍ତଵାନତିକ୍ରାମନ୍ଵିନ୍ଧ୍ଯଃ ଶୈଲୋ ନ ଵର୍ଧତେ
କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ, ତୁମ କଥା ଅମାନ୍ୟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅବମାନ କରି, ବଢ଼ିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲା।
ତମସାଚ୍ଛାଦିତେ ଲୋକେ ମୃତ୍ଯୁନାଭ୍ଯର୍ଦିତାଃ ପ୍ରଜାଃ। ତ୍ଵାମେଵ ନାଥମାଗମ୍ଯ ନିର୍ଵୃତିଂ ପରମାଂ ଗତାଃ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ନାଥ ବୋଲି ଆଶ୍ରୟ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଭଵାନ୍ଗତିଃ। ତତସ୍ତ୍ଵଦ୍ଯ ପ୍ରଯାଚାମସ୍ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଵରଦୋ ହ୍ଯସି
ଆମେ ସବୁବେଳେ ଭୟଭୀତ ଥାଉଛୁ, ତୁମେ ସଦା ଆମର ଆଶ୍ରୟ। ଏହିଠାରୁ, ଆଜି ଆମେ ତୁମଠାରୁ ଏକ ଦାନ ମାଗୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ଦାନଦାତା।
ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କିମର୍ଥଂ ସହସା ଵିଂଧ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ମହାମୁନେ
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: କେଉଁ କାରଣରୁ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଭରି ବଢ଼ିଗଲା? ମହାମୁନି, ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଅଦ୍ରିରାଜଂ ମହାଶୈଲଂ ମେରୁଂ କନକପର୍ଵତମ୍। ଉଦଯେଽସ୍ତମଯେ ଭାନୁଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଵର୍ତତ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହେବାବେଳେ ମହାପର୍ବତ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା, ସୁନାର ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତଦା ଵିଂଧ୍ଯଃ ଶୈଲଃ ସୂର୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଯଥା ହି ମେରୁର୍ଭଵତା ନିତ୍ଯଶଃ ପରିଗମ୍ଯତେ
ସେ ସମୟରେ, ଏହା ଦେଖି, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଯେପରି ଆପଣ ସଦା ମେରୁକୁ ଘେରି ଚାଲିଥାନ୍ତି—'
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କ୍ରିଯତେ ମାମେଵଂ କୁରୁ ଭାସ୍କର। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ ସୂର୍ଯଃ ଶୈଲେଂଦ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
'—ଏବଂ ଆପଣ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ଭାସ୍କର।' ଏପରି କହିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନାହମାତ୍ମେଚ୍ଛଯା ଶୈଲଂ କରୋମ୍ଯେନଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଏଷ ମାର୍ଗଃ ପ୍ରଦିଷ୍ଟୋ ମେ ଯେନେଦଂ ନିର୍ମିତଂ ଜଗତ୍
'ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ପର୍ବତକୁ ପରିକ୍ରମା କରେନି। ଏହି ପଥ ମୋତେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଚାଲିଛି।'