ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତମ୍। ଫଲମୂଲାଶନାନାଂ ହି ମୁନୀନାଂ ଭକ୍ଷିତଂ ଶତଂ
ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଦାନବମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚଳାଉଥିବା ଶତଜଣ ମୁନିଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ।
ଏଵଂ ରାତ୍ରୌ ସ୍ମ କୁର୍ଵଂତୋ ଵିଵିଶୁଶ୍ଚାର୍ଣଵଂ ଦିଵା। ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ନିଯତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଏଭଳି ରାତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ଦିନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରେ ସେମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୁନିମାନେ ରହୁଥିଲେ।
ଵାତାହାରାଂବୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଵିଂଶତିଶ୍ଚ ନିଷୂଦିତାଃ। ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ମୁନୀନାଂ ଦାନଵାସ୍ତଦା
ସେଠାରେ ବାୟୁ ଓ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା କୁଳିଶିଜଣ ମୁନିଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ମାରିଦେଲେ। ଏଭଳି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଦାନବମାନେ ମୁନିମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଶାଯାଂ ପର୍ଯଧାଵଂତ ଶକ୍ତା ଭୁଜବଲାଶ୍ରଯାତ୍। କାଲେନ ମହତା ତେ ଵୈ ଜଘ୍ନୁର୍ମୁନିଗଣାନ୍ବହୂନ୍
ନିଶାରେ ଦାନବମାନେ ନିଜ ବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ଚାରିପାଖେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେମାନେ ଅନେକ ମୁନିଗଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ନ ଚୈତାନଵବୁଧ୍ଯଂତ ମନୁଜା ମନୁଜାଧିପ। ନିସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯମ୍
ହେ ରାଜା, ଲୋକମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବେଦ ପାଠ, ହୋମ କ୍ରିୟା ଓ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହୋଇଗଲା।
ଜଗଦାସୀନ୍ନିରୁତ୍ସାହଂ କାଲେଯଭଯପୀଡିତଂ। ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଯମାଣାସ୍ତେ ମାନଵା ମନୁଜେଶ୍ଵର
କାଳେୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ସାହହୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଇପଡିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।
ଆତ୍ମତ୍ରାଣପରା ଭୀତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଂସ୍ତୁ ଦିଶୋ ଦଶ। କେଚିଦ୍ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଵିକୀର୍ଣାଶ୍ଚାପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଲୋକମାନେ ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। କେହି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେହି ଛିଟିଯାଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହେଲେ।
ଅପରେ ଚ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଭଯାତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସମତ୍ଯଜନ୍। କେଚିତ୍ତତ୍ର ମହେଷ୍ଵାସାଃ ଶୂରାଃ ପରମଦର୍ପିତାଃ
ଅନେକେ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। କିଛି ଶୂରବୀର ଏବଂ ମହାଧନୁର୍ଧର ମାନେ ଏଠି ଅଭିମାନରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଗଲେ।
ମାର୍ଗମାଣାଃ ପରଂ ଯତ୍ନଂଦାନଵାନାଂପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ନଚୈତାନନୁଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସମୁଦ୍ରଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାନ୍
ସେମାନେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରକୂଳରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସେମାନେ ପଛୁଆଇଲେ ନାହିଁ।
ଶମଂ ନ ଜଗ୍ମୁଃ ପରମମାଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷଯମେଵ ଚ। ଜଗତ୍ପ୍ରଶମନେ ଜାତେ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯେ
ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ବିନାଶକୁ ହିଁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଇପଡିଲା।
ଆଜଗ୍ମୁଃ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ରିଦଶା ମନୁଜେଶ୍ଵର। ସମେତ୍ଯ ସମହେଂଦ୍ରାସ୍ତୁ ଭଯାନ୍ମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ତାପରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହେଲେ ଓ ଭୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ନାରାଯଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵୈକୁଂଠମପରାଜିତମ୍। ତତୋ ଦେଵାସ୍ସମେତାସ୍ତେ ତଦୋଚୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଅପରାଜିତ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତ୍ଵଂ ନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଗୋପ୍ତା ଚ ଭର୍ତା ଚ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚେଂଗଂ ଯଚ୍ଚ ନେଙ୍ଗତି
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ ଓ ପାଳକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତ୍ଵଯା ଭୂମିଃ ପୁରା ନଷ୍ଟା ସମୁଦ୍ରାତ୍ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣ। ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଜଗଦର୍ଥେ ସମୁଦ୍ଧୃତା
ହେ କମଳନୟନ, ପୂର୍ବେ ଭୂମି ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଆଦିଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁରା। ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ସୂଦିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଦିଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଧ କରିଥିଲେ।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ବଲିଶ୍ଚାପି ମହାସୁରଃ। ଵାମନଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରଂଶିତସ୍ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ବଳି ନାମକ ମହାସୁରକୁ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକରୁ ଅପସାରଣ କରିଥିଲେ।
ଅସୁରଃ ସୁମହେଷ୍ଵାସୋ ଜଂଭ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଯଜ୍ଞକ୍ଷୋଭକରଃ କ୍ରୂରସ୍ତ୍ଵମରୈର୍ଵିନିପାତିତଃ
ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ କ୍ରୂର ଜମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବକୁ, ହେ ମଧୁଶତ୍ରୁ, ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି କର୍ମାଣି ଯେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିର୍ମଧୁସୂଦନ
ଏପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ। ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଲୋକାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାପଯାମହେ। ରକ୍ଷ ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ରଂ ଚ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ସେହିଠାରୁ, ଦେବଦେବଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ। ଦୟାକରି ଏହି ବଡ଼ ଭୟରୁ ଲୋକମାନେ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଜାସ୍ସର୍ଵାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵଂତି ମନୁଜା ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବମାନେ ଭଲରେ ରହନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ରହନ୍ତି, ଦେବମାନେ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଲୋକା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ସମାଶ୍ରିତାଃ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରଭାଵାନ୍ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ଵଯୈଵ ପରିରକ୍ଷିତାଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକାଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଚାଲିଛି। ତୁମର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଭୟମୁକ୍ତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।
ଇଦଂ ଚ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଲୋକାନାଂ ଭଯମୁତ୍ତମ୍। ଜାନୀମୋ ନ ଚ କେନୈତେ ଵଧ୍ଯଂତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ନିଶି
ଏବେ ଏହି ମହାଭୟ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆସିଛି। ରାତିରେ କିଏ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମାରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ଜାଣିନାହିଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ କ୍ଷୀଣେଷୁ ପୃଥିଵୀ କ୍ଷଯମେଷ୍ଯତି। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାବାହୋ ଲୋକାସ୍ସର୍ଵେ ଜଗତ୍ପତେ
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଧ୍ୱଂସ ହେବ। ମହାବାହୁ, ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଟିକି ରହିଛି।
ଵିନାଶଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଯୁସ୍ତ୍ଵଯା ଵୈ ପରିରକ୍ଷିତାଃ। ଵିଷ୍ଣୁ ଉଵାଚ। ଵିଦିତଂ ମେ ସୁରାସ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଜାଯାଃ କ୍ଷଯକାରଣମ୍
ତୁମେ ଯଦି ସୁରକ୍ଷା କରିବ, ସେମାନେ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବେନାହିଁ। ନହେଲେ, ସେମାନେ ଧ୍ୱଂସ ହେବେ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ହେ ଦେବମାନେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ନଷ୍ଟ ହେବାର କାରଣ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛି।
ଭଵତାଂ ଚାପି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵିଗତଜ୍ଵରାଃ। କାଲକେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଗଣାଃ ପରମଦାରୁଣାଃ
ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିବି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଶୁଣ। କାଳକେୟ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଦଳ ଅଛି।
ତେ ଵୃତ୍ରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ଧୀମତା। ଜୀଵିତଂ ପରିରକ୍ଷନ୍ତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଵରୁଣାଲଯମ୍
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତେ ପ୍ରଵିଶ୍ଯୋଦଧିଂ ଘୋରଂ ନାନାଗ୍ରାହସମାକୁଲମ୍। ଉତ୍ସାଦନାର୍ଥଂ ଲୋକସ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ଘ୍ନଂତି ମୁନୀନିହ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରକୁ, ନାନା ପ୍ରକାର ଜଳଚର ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ରାତିରେ ମୁନିମାନେକୁ ମାରି, ଜଗତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ନ ତୁ ଶକ୍ଯାଃ କ୍ଷଯଂ ନେତୁଂ ସମୁଦ୍ରାଂତର୍ହିତା ହି ତେ। ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵଦ୍ଭିଃ ପରିଚିଂତ୍ଯତାମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ସମୁଦ୍ର କିପରି ଶୁଷ୍କ କରିହେବ, ଏହି ବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଦେଵା ଵିଷ୍ଣୁନା ସମୁଦାହୃତମ୍। ପରମେଷ୍ଠିନମାସାଦ୍ଯ ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଯଯୁଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନେ ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ମହାତ୍ମାନଂ ଵାରୁଣଂ ଦୀପ୍ତତେଜସମ୍। ଉପାସ୍ଯମାନମୃଷିଭିର୍ଦ୍ଦେଵୈରିଵ ପିତାମହମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବରୁଣପୁତ୍ର ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଦେବମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେପରି ପୂଜିତ ହେଉଥିଲେ।