ସର୍ଵେ ଚ ଦେଵା ମୁଦିତାଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ସହର୍ଷଯଶ୍ଚୈନମଥୋ ସ୍ତୁଵଂତି। ଶେଷାଂଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଵରିତଂ ସମେତ୍ଯ ଜଘ୍ନୁଃ ସୁରା ଵୃତ୍ରଵଧାଭିତପ୍ତାନ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଦୁଃଖିତ ଅନ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ, ଦେବତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ରିଦଶୈସ୍ତଦାନୀଂ ମହାସୁରା ଵାଯୁସମାନଵେଗାଃ। ସମୁଦ୍ରମେଵାଵିଵିଶୁର୍ଭଯାର୍ତାଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚୈଵୋଦଧିମପ୍ରମେଯମ୍
ସେଇ ବଡ଼ ଦାନବମାନେ, ଦେବତାମାନେ ମାରୁଥିବା ସମୟରେ, ବାୟୁ ପରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଭୟରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଅପାର ସାଗର ଭିତରେ ଲୁଚିଗଲେ।
ଝଷାକୁଲଂ ରତ୍ନସମାକୁଲଂ ଚ ତଦା ସ୍ମ ମଂତ୍ରଂ ସହିତାଃ ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ। ତତ୍ର ସ୍ମ କେଚିନ୍ମତିନିଶ୍ଚଯଜ୍ଞାସ୍ତାଂସ୍ତାନୁପାଯାନ୍ପରିଚିଂତଯଂତଃ
ମାଛରେ ଭରିଥିବା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ସାଗର ଭିତରେ ସେମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ କୌଳିନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; କିଛି ଦାନବ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ବିଚାର କରୁଥିଲେ।
ଭଯାର୍ଦିତା ଦେଵନିକାଯତପ୍ତାସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଶାଯ ମତିଂ ପ୍ରଚକ୍ରୁଃ। ତେଷାଂ ତୁ ତତ୍ର କ୍ଷଯକାଲଯୋଗାଦ୍ଘୋରାମତିଶ୍ଚିଂତଯତାଂ ବଭୂଵ୧୦୦ 1.19.
ଭୟରେ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକ ନାଶ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ ସମୟ ଆସିବା ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଚିନ୍ତା ମନରେ ଉପଜିଲା।
ଯେ ସଂତି ଵିଦ୍ଯାତପସୋପପନ୍ନାସ୍ତେଷାଂ ଵିନାଶଃ ପ୍ରଥମଂ ଚ କାର୍ଯଃ। ଲୋକାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତପସା ଧ୍ରିଯଂତେ ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵରଧ୍ଵଂ ତପସଃ କ୍ଷଯାଯ
ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ଵି ଶକ୍ତିରେ ଭରିଆଛନ୍ତି, ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବା ଦରକାର; କାରଣ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତପସ୍ଵାରେ ଟିକି ରହିଛି। ତେଣୁ ତପସ୍ଵିମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ଯେ ସଂତି କେଚିଦ୍ଧି ଵସୁଂଧରାଯାଂ ତପସ୍ଵିନୋ ଧର୍ମଵିଦଶ୍ଚ ତଜ୍ଜ୍ଞାଃ। ତେଷାଂ ଵଧଶ୍ଚକ୍ରିଯତାଂ ହି କ୍ଷିପ୍ରଂ ତେଷୁ ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ଜଗଦ୍ଵିନଷ୍ଟମ୍
ଏଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ଵି ଓ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ମାରିଦିଅ; ସେମାନଙ୍କ ନାଶ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଧ୍ଵଂସ ହେବ।
ଏଵଂ ହି ସର୍ଵେ ଗତବୁଦ୍ଧିଭାଵା ଜଗଦ୍ଵିନାଶେ ପରମପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ। ଦୁର୍ଗଂସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମହୋର୍ମିମଂତଂ ରତ୍ନାକରଂ ଵାରୁଣମାଲଯଂ ସ୍ମ
ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତେ ଜଗତ ନାଶ ଉପରେ ମନ ଦେଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦୁର୍ଗମ ତରଙ୍ଗ ଭରା ଓ ରତ୍ନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାରୁଣୀ ସାଗରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
ସମୁଦ୍ରଂ ତେ ସମାସାଦ୍ଯ ଵାରୁଣଂ ତ୍ଵଂଭସାଂ ନିଧିଂ। କାଲେଯାସ୍ସମପଦ୍ଯଂତ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଵିନାଶନେ
ସେମାନେ ବାରୁଣୀ ଜଳର ଧନ ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, କାଳେୟମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ତିନି ଲୋକ ଧ୍ଵଂସ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତେ ରାତ୍ରୌ ସମଭିକ୍ରୁଦ୍ଧା ବଭକ୍ଷୁସ୍ତାଂସ୍ତଦା ମୁନୀନ୍। ଆଶ୍ରମେଷୁ ଚ ଯେ ସଂତି ପୁଣ୍ଯେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ
ତାପରେ, ରାତିରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଭରିଥିବା ସେମାନେ ଆଶ୍ରମ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ମୁନିମାନୋକୁ ଖାଇଦେଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମେ ଵିପ୍ରା ଭକ୍ଷିତାସ୍ତୈର୍ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ଅଶୀତିଃ ଶତମଷ୍ଟୌ ଚ ଵନେ ଚାନ୍ଯେ ତପସ୍ଵିନଃ
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋକୁ ଖାଇଦେଲେ; ଅଠାସି ଶହ ଆଉ ଆଠି ଜଣ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ଵିମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତମ୍। ଫଲମୂଲାଶନାନାଂ ହି ମୁନୀନାଂ ଭକ୍ଷିତଂ ଶତଂ
ଚ୍ୟବନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଦାନବମାନେ ଫଳ ଓ ମୂଳ ଖାଇ ଜୀବିକା ଚଳାଉଥିବା ଶତଜଣ ମୁନିଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ।
ଏଵଂ ରାତ୍ରୌ ସ୍ମ କୁର୍ଵଂତୋ ଵିଵିଶୁଶ୍ଚାର୍ଣଵଂ ଦିଵା। ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ନିଯତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ଏଭଳି ରାତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେମାନେ ଦିନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରେ ସେମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୁନିମାନେ ରହୁଥିଲେ।
ଵାତାହାରାଂବୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ଵିଂଶତିଶ୍ଚ ନିଷୂଦିତାଃ। ଏଵଂ କ୍ରମେଣ ଭକ୍ଷାର୍ଥଂ ମୁନୀନାଂ ଦାନଵାସ୍ତଦା
ସେଠାରେ ବାୟୁ ଓ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବା କୁଳିଶିଜଣ ମୁନିଙ୍କୁ ଦାନବମାନେ ମାରିଦେଲେ। ଏଭଳି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଦାନବମାନେ ମୁନିମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଶାଯାଂ ପର୍ଯଧାଵଂତ ଶକ୍ତା ଭୁଜବଲାଶ୍ରଯାତ୍। କାଲେନ ମହତା ତେ ଵୈ ଜଘ୍ନୁର୍ମୁନିଗଣାନ୍ବହୂନ୍
ନିଶାରେ ଦାନବମାନେ ନିଜ ବଳ ଉପରେ ଭରସା କରି ଚାରିପାଖେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସେମାନେ ଅନେକ ମୁନିଗଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ନ ଚୈତାନଵବୁଧ୍ଯଂତ ମନୁଜା ମନୁଜାଧିପ। ନିସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵଷଟ୍କାରଂ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯମ୍
ହେ ରାଜା, ଲୋକମାନେ ଏହି ଘଟଣା ଅନୁଭବ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ବେଦ ପାଠ, ହୋମ କ୍ରିୟା ଓ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହୋଇଗଲା।
ଜଗଦାସୀନ୍ନିରୁତ୍ସାହଂ କାଲେଯଭଯପୀଡିତଂ। ଏଵଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଯମାଣାସ୍ତେ ମାନଵା ମନୁଜେଶ୍ଵର
କାଳେୟମାନଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ସାହହୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଇପଡିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନଶ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।
ଆତ୍ମତ୍ରାଣପରା ଭୀତାଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଂସ୍ତୁ ଦିଶୋ ଦଶ। କେଚିଦ୍ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଵିକୀର୍ଣାଶ୍ଚାପରେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଲୋକମାନେ ଦଶଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। କେହି ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, କେହି ଛିଟିଯାଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହେଲେ।
ଅପରେ ଚ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଭଯାତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ସମତ୍ଯଜନ୍। କେଚିତ୍ତତ୍ର ମହେଷ୍ଵାସାଃ ଶୂରାଃ ପରମଦର୍ପିତାଃ
ଅନେକେ ଭୟରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। କିଛି ଶୂରବୀର ଏବଂ ମହାଧନୁର୍ଧର ମାନେ ଏଠି ଅଭିମାନରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଗଲେ।
ମାର୍ଗମାଣାଃ ପରଂ ଯତ୍ନଂଦାନଵାନାଂପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ନଚୈତାନନୁଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସମୁଦ୍ରଂ ସମୁପାଶ୍ରିତାନ୍
ସେମାନେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଅଧିକ ପ୍ରୟାସ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରକୂଳରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ସେମାନେ ପଛୁଆଇଲେ ନାହିଁ।
ଶମଂ ନ ଜଗ୍ମୁଃ ପରମମାଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷଯମେଵ ଚ। ଜଗତ୍ପ୍ରଶମନେ ଜାତେ ନଷ୍ଟଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵକ୍ରିଯେ
ସେମାନେ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ ନାହିଁ, ବିନାଶକୁ ହିଁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉତ୍ସବ ଶେଷ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଇପଡିଲା।
ଆଜଗ୍ମୁଃ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନାସ୍ତ୍ରିଦଶା ମନୁଜେଶ୍ଵର। ସମେତ୍ଯ ସମହେଂଦ୍ରାସ୍ତୁ ଭଯାନ୍ମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ
ତାପରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା, ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏକଠି ହେଲେ ଓ ଭୟରେ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ।
ନାରାଯଣଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵୈକୁଂଠମପରାଜିତମ୍। ତତୋ ଦେଵାସ୍ସମେତାସ୍ତେ ତଦୋଚୁର୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଅପରାଜିତ ବୈକୁଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତ୍ଵଂ ନଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ଚ ଗୋପ୍ତା ଚ ଭର୍ତା ଚ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୋ। ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚେଂଗଂ ଯଚ୍ଚ ନେଙ୍ଗତି
ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣ ଆମର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରକ୍ଷକ ଓ ପାଳକ। ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତ୍ଵଯା ଭୂମିଃ ପୁରା ନଷ୍ଟା ସମୁଦ୍ରାତ୍ପୁଷ୍କରେକ୍ଷଣ। ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଜଗଦର୍ଥେ ସମୁଦ୍ଧୃତା
ହେ କମଳନୟନ, ପୂର୍ବେ ଭୂମି ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ରରେ ଲୁଚିଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଆଦିଦୈତ୍ଯୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୁରା। ନାରସିଂହଂ ଵପୁଃ କୃତ୍ଵା ସୂଦିତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଦିଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆପଣ ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ବଧ କରିଥିଲେ।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ବଲିଶ୍ଚାପି ମହାସୁରଃ। ଵାମନଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରଂଶିତସ୍ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ବଳି ନାମକ ମହାସୁରକୁ, ଆପଣ ବାମନ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତିନି ଲୋକରୁ ଅପସାରଣ କରିଥିଲେ।
ଅସୁରଃ ସୁମହେଷ୍ଵାସୋ ଜଂଭ ଇତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ। ଯଜ୍ଞକ୍ଷୋଭକରଃ କ୍ରୂରସ୍ତ୍ଵମରୈର୍ଵିନିପାତିତଃ
ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ କ୍ରୂର ଜମ୍ଭ ନାମକ ଦାନବକୁ, ହେ ମଧୁଶତ୍ରୁ, ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି କର୍ମାଣି ଯେଷାଂ ସଂଖ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅସ୍ମାକଂ ଭଯଭୀତାନାଂ ତ୍ଵଂ ଗତିର୍ମଧୁସୂଦନ
ଏପରି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ। ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ଦେଵଦେଵେଶ ଲୋକାର୍ଥଂ ଜ୍ଞାପଯାମହେ। ରକ୍ଷ ଲୋକାଂଶ୍ଚ ଦେଵାଂଶ୍ଚ ଶକ୍ରଂ ଚ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ସେହିଠାରୁ, ଦେବଦେବଙ୍ଗ ମହାପ୍ରଭୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ। ଦୟାକରି ଏହି ବଡ଼ ଭୟରୁ ଲୋକମାନେ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଵର୍ତଂତେ ପ୍ରଜାସ୍ସର୍ଵାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଧାଃ। ସ୍ଵସ୍ଥା ଭଵଂତି ମନୁଜା ହଵ୍ଯକଵ୍ଯୈର୍ଦିଵୌକସଃ
ତୁମର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବମାନେ ଭଲରେ ରହନ୍ତି। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ରହନ୍ତି, ଦେବମାନେ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।