ତସ୍ଯାସ୍ଥିଭିର୍ମହାଘୋରଂ ଵଜ୍ରଂ ସଂକ୍ରିଯତାଂ ଦୃଢଂ। ମହଚ୍ଛତ୍ରୁହନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତଦସ୍ତ୍ରମଶନିଃ ସ୍ମୃତଂ
‘ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦୃଢ଼ ବଜ୍ର ତିଆରି କର; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ଦିବ୍ୟ।’
ତେନ ଵଜ୍ରେଣ ଵୈ ଵୃତ୍ରଂ ଵଧିଷ୍ଯତି ଶତକ୍ରତୁଃ। ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଧୀଯତାଂ
‘ସେଇ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତକ୍ରତୁ ବୃତ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବେ; ମୁଁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି—ଏହିପରି ହିଁ କର।’
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ଦେଵା ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ପିତାମହଂ। ଶତକ୍ରତୁଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦଧୀଚେରାଶ୍ରମଂ ଯଯୁଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ, ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ପରେ ପାରେ ନାନାଦ୍ରୁମଲତାଵୃତଂ। ଷଟ୍ପଦୋଦ୍ଗୀତନିନଦୈରୁଦ୍ଘୁଷ୍ଟଂ ସାମଗୈରିଵ
ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଅପାର ପାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛ ଓ ଲତାରେ ଢାକା, ମଧୁମକୁନ୍ଦଳୀମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସାମଗାୟନ ପରି ଧ୍ୱନି ହେଉଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ ଥିଲା।
ପୁଂସ୍କୋକିଲରଵୋନ୍ମିଶ୍ରଂ ଜୀଵଂ ଜୀଵକନାଦିତମ୍। ମହିଷୈଶ୍ଚ ଵରାହୈଶ୍ଚ ସୃମରୈଶ୍ଚମରୈରପି
ପୁରୁଷ କୋଇଲି ଓ ଜୀବକ ପଖୀଙ୍କ ଡାକ ମିଶି ଯେଉଁଠି ଜୀବମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, ସେଠି ମହିଷ, ବନଶୁକର, ହରିଣ ଓ ଚମର ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତ୍ରତତ୍ରାନୁଚରିତୈଃ ଶାର୍ଦୂଲଭଯଵର୍ଜିତୈଃ। କରେଣୁଭିର୍ଵାରଣୈଶ୍ଚ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖୈଃ
ସେଠାରେ ଏଠି-ସେଠି ବାଘ ଭୟ ନଥିବା ହାତୀ ଓ ଦନ୍ତିମାନେ ଖୋଲା ଶୁଣ୍ଡ ଓ ମୁହଁ ନେଇ ଘୁରୁଥିଲେ।
ସ୍ଵରୋଦ୍ଗାରୈଶ୍ଚ କ୍ରୀଡଦ୍ଭିଃ ସମଂତାଦନୁନାଦିତଂ। ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ମହାନାଦଂ ନଦଦ୍ଭିରନୁନାଦିତଂ
ଚାରିପଟେ ଖେଳୁଥିବା ପଶୁମାନଙ୍କ ଡାକ ଓ ସିଂହ ଓ ବାଘମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା।
ମଯୂରୈଶ୍ଚାପି ସଂଲୀନୈର୍ଗୁହାକଂଦରଵାସିଭିଃ। ତେଷୁ ତେଷୁ ଚ କୁଂଜେଷୁ ନାଦିତଂ ସୁମନୋରମଂ
ପାହାଡ଼ ଗୁହା ଓ ଖାଦିରେ ଲୁଚିଥିବା ମୟୂରମାନେ ତାଙ୍କର ମନୋହର ଡାକରେ ସେଇ କୁଞ୍ଜମାନେ ଭରିଦେଇଥିଲେ।
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ଦଧୀଚ୍ଯାଶ୍ରମମାଗମନ୍। ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ଦଧୀଚିଂ ତଂ ଦିଵାକରସମପ୍ରଭମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ସେମାନେ ପହଞ୍ଚି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନଂ ଵପୁଷା ଯଥା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍। ତସ୍ଯ ପାଦୌ ସୁରା ରାଜନ୍ନଭିଵଂଦ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ। ଅଯାଚଂତ ଵରଂ ସର୍ଵେ ଯଥୋକ୍ତଂ ପରମେଷ୍ଠିନା
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଚାରିହାତି ଓ ତେଜରେ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦଧୀଚିଙ୍କ ପାଖରେ ଦେବତାମାନେ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି ନମସ୍କାର କଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାଅନୁଯାୟୀ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବର ଚାହିଲେ।
ତତୋ ଦଧୀଚିଃ ପରମପ୍ରତୀତଃ ସୁରୋତ୍ତମାଂସ୍ତାନିଦମିତ୍ଯୁଵାଚ। କରୋମି ଯଦ୍ଵୋ ହିତମଦ୍ଯ ଦେଵାଃ ସ୍ଵଂ ଵାପି ଦେହଂ ତ୍ଵହମୁତ୍ସୃଜାମି
ତେବେ ଦଧୀଚି ଖୁସିହୋଇ ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଆଜି ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର କରିବି, ନାହିଁ ହେଲେ ମୋ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେବି।'
ତାନେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିପଦାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତତୋଽସୌ ସହସୋତ୍ସସର୍ଜ। ସୁରାସ୍ତଦସ୍ଥୀନି ସଵାସଵାସ୍ତେ ଯଥୋପଯୋଗଂ ଜଗୃହୁଃ ସ୍ମ ତସ୍ଯ
ଏପରି କହି ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧୀଚି ତୁରନ୍ତ ଜୀବ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ଅସ୍ଥି ନେଇ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପାଶ୍ଚ ଜଯାଯ ଦେଵାସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟାରମାସାଦ୍ଯ ତମର୍ଥମୂଚୁଃ। ତ୍ଵଷ୍ଟା ତୁ ତେଷାଂ ଵଚନଂ ନିଶମ୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପଃ ପ୍ରଯତଃ ପ୍ରଯତ୍ନାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବିଜୟ ପାଇଁ ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ନିଜ ଅଭିପ୍ରାୟ କହିଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟା ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ ମନ ଲଗାଇ—
ଚକାର ଵଜ୍ରଂ ଭୃଶମୁଗ୍ରଵୀର୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଚ ଶସ୍ତ୍ରଂ ତମୁଵାଚ ହୃଷ୍ଟଃ। ଅନେନ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରଵରେଣ ଦେଵ ଭସ୍ମୀକୁରୁଷ୍ଵାଦ୍ଯ ସୁରାରିମୁଗ୍ରଂ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ ଓ ଖୁସିହୋଇ କହିଲେ: 'ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଜି ଦେବତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ ଧ୍ୱଂସ କର।'
ତତୋ ହତାରିଃ ସଗଣଃ ସୁଖଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶାଧି କୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ରିଦିଵଂ ଦିଵିଷ୍ଠଃ। ତ୍ଵଷ୍ଟ୍ରା ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁ ପୁରଂଦରଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଯତୋ ହ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍
'ତୁମେ ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ହତ କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସୁଖରେ ରାଜ୍ୟ କର।' ଏପରି ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପୁରନ୍ଦର ଆନନ୍ଦରେ ଓ ଭକ୍ତିରେ ବଜ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତଃ ସ ଵଜ୍ରେଣଯୁତୋ ଦୈଵତୈରଭିପୂଜିତଃ। ଆସସାଦ ତତୋ ଵୃତ୍ରଂ ସ୍ଥିତମାଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ
ତାପରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ଆବୃତ୍ତ କରିଥିବା ବୃତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ।
କାଲକେଯୈର୍ମହାକାଯୈସ୍ସମଂତାଦଭିରକ୍ଷିତଂ। ସମୁଦ୍ଯତ ପ୍ରହରଣୈଃ ସଶୃଂଗୈରିଵ ପର୍ଵତୈଃ
ବଡ଼ଦେହୀ କାଳକେୟମାନେ ଚାରିପଟେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ଶିଖର ଦେଖାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଦେଵାନାଂ ସହ ଦାନଵୈଃ। ମୁହୂର୍ତଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକତ୍ରାସକରଂ ମହତ୍
ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କଲା।
ଉଦ୍ଯତୈଃ ପ୍ରତିସୃଷ୍ଟାନାଂ ଖଡ୍ଗାନାଂ ଵୀରବାହୁଭିଃ। ଆସୀତ୍ସୁତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦଃ ଶରୀରୈରଭିପାଟିତୈଃ
ବୀର ହସ୍ତମାନେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଫିଙ୍ଗିବା ସମୟରେ ଶରୀର ଭେଦି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ଶିରୋଭିଃ ପ୍ରପତଦ୍ଭିଶ୍ଚାପ୍ଯଂତରିକ୍ଷାନ୍ମହୀତଲଂ। ତାଲୈରିଵ ମହୀପାଲ ଵୃତଂ ତୈରେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମୁଣ୍ଡମାନେ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଲା, ରାଜନ୍, ତାହା ଦେଖି ଭୂମି ତାଳ ଗଛ ଭଳି ମୁଣ୍ଡରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ତେ ହେମକଵଚା ଭୂତ୍ଵା କାଲେଯାଃ ପରିଘାଯୁଧାଃ। ତ୍ରିଦଶାନଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ଦାଵଦଗ୍ଧା ଇଵ ଦ୍ରୁମାଃ
କାଳକେୟମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ ପିନ୍ଧି ଓ ଲୋହା ଗଦା ଧରି, ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଆଗ୍ରସର ହେଲେ, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ଆଗୁନରେ ଗଛ ଜଳିଯାଏ।
ତେଷାଂ ଵେଗଵତାଂ ଵେଗଂ ସହିତାନାଂ ପ୍ରଧାଵତାମ୍। ନ ଶେକୁଃ ସହିତାଃ ସୋଢୁଂ ଭଗ୍ନାସ୍ତେ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ଭଯାତ୍
ସେମାନଙ୍କ ସମୁହିକ ଦ୍ରୁତ ଆକ୍ରମଣର ଜୋର ଦେବତାମାନେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଭୟରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ସେମାନେ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦ୍ରଵତୋ ଭୀତାନ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ପୁରଂଦରଃ। ଵୃତ୍ରଂ ଚ ଵର୍ଦ୍ଧମାନଂ ତୁ କଶ୍ମଲଂ ମହଦାଵିଶତ୍
ସେମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଲେ, କାରଣ ବୃତ୍ରାସୁର ଶକ୍ତିରେ ବଢ଼ିଯାଉଥିଲା।
ତଂ ଶକ୍ରଂ କଶ୍ମଲାଵିଷ୍ଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ। ସ୍ଵତେଜୋ ଵ୍ଯଦଧାଚ୍ଛକ୍ରେ ବଲମସ୍ଯ ଵିଵର୍ଧଯନ୍
ସେଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇଦେଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନାପ୍ଯାଯିତଂ ଶକ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦେ ଵଗଣାସ୍ତଦା। ସର୍ଵେ ତେଜସ୍ସମାଦଧ୍ଯୁସ୍ତଥା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯୋଽମଲାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
ସ ସମାପ୍ଯାଯିତଃ ଶକ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦୈଵତୈଃ ସହ। ଋଷିଭିଶ୍ଚ ମହାଭାଗୈର୍ବଲଵାନ୍ସମପଦ୍ଯତ
ଏଭଳିଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତା ଓ ମହାନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବଲସ୍ଥଂ ତ୍ରିଦଶାଧିପଂ ତଂ ନନାଦ ଵୃତ୍ରସ୍ସୁମହାନି ନାଦମ୍। ତସ୍ଯ ପ୍ରଣାଦେନ ଧରା ଦିଶଶ୍ଚ ଖଂ ଦ୍ଯୌର୍ନଗାଶ୍ଚେତି ଚଚାଲ ସର୍ଵଂ
ତିନି ଲୋକର ମାଲିକ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ବୃତ୍ରାସୁର ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ଏହି ଚିତ୍କାରରେ ପୃଥିବୀ, ଦିଗ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପାହାଡ଼ ସବୁ କମ୍ପିଉଥିଲା।
ତତୋ ମହେଂଦ୍ରଃ ପରମାଭିତପ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରଵଂ ଘୋରତରଂ ମହାଂତମ୍। ଭଯେନ ମଗ୍ନସ୍ତ୍ଵରିତଂ ମୁମୋଚ ଵଜ୍ରଂ ମହାନ୍ତଂ ଖଲୁ ତସ୍ଯ ଶୀର୍ଷେ
ତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାନକ ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଭୟରେ ଡୁବିଯାଇ, ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ବଜ୍ରକୁ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ଶକ୍ରଵଜ୍ରାଭିହତଃ ପପାତ ମହାସ୍ଵନଃ କାଂଚନମାଲ୍ଯଧାରୀ। ଯଥା ମହାଶୈଲଵରଃ ପୁରସ୍ତାତ୍ସ ମଂଦରୋ ଵିଷ୍ଣୁକରାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଘାତରେ ବୃତ୍ରାସୁର ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତରୁ ଛୁଟି ପଡ଼ିଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ଦୈତ୍ଯଵରେ ଭଯାର୍ତଃ ଶକ୍ରଃ ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ସରଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ। ଵଜ୍ରଂ ଚ ମେନେ ସ୍ଵକରାତ୍ପ୍ରମୁକ୍ତଂ ଵୃତ୍ରଂ ଭଯାଚ୍ଚୈଵ ହତଂ ନ ପଶ୍ଯତି
ସେଇ ଦାୟିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ବିନାଶ ହେବା ପରେ, ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ହ୍ରଦକୁ ପଳାଇ ଲୁଚିଗଲେ, ଭାବିଲେ ଯେ ସେ ବଜ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ଭୟରେ ବୃତ୍ରାସୁରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।