ବୁଭୁକ୍ଷିତେନ ଚାତ୍ଯଂତଂ ନିଷିଦ୍ଧେନ ଚ ସର୍ଵତଃ । ତତ୍ସାହସଂ ତଦା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭକ୍ତିଂ କୀର୍ତ୍ତିମୁଖସ୍ଯ ଚ
ଅତି ଭୋକା ଓ ସମସ୍ତଠାରୁ ନିଷେଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ସାହସ ଓ ଭକ୍ତି ଦେଖି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ତମୁଵାଚେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରାସାଦେ ତିଷ୍ଠ ମେ ସଦା । ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତରହିତୋ ଯଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ମମାଲଯେ
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: 'ମୋ ପ୍ରାସାଦରେ ସଦା ରହ; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ସ୍ମୃତି ନଥିବା, ମୋ ଆଶ୍ରମରେ—'
ସ ପତିଷ୍ଯତି ଶୀଘ୍ରଂ ହୀତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସୋଂଽତର୍ହିତୋଽଭଵତ୍ । ଶଂଭୋର୍ମୂଧ୍ନି ତଦା ଦେଵା ଵଵୃଷୁଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
'ସେ ଶୀଘ୍ର ତଳେ ପଡ଼ିବ', ଏଭଳି କହି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ସେ ସମୟରେ ଦେବମାନେ ଶଂଭୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡିଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କରିଲେ।
ଏଵମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାଯାଂ ତୁ ତ୍ରିଶୂଲିନଃ । ସ୍ଵର୍ଭାନୁରପି ଦେଵେଶଂ ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିସ୍ମିତଃ
ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ସଭାରେ ଏପରି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ପୁନି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ୍ପୃଶଂତି ତ୍ଵାଂ କଥଂ ଭାଵଂ ସ୍ଵାଧୀନଂ ଯୋଗିନଂ ବଲାତ୍ । ଇଂଦ୍ରିଯୈଃ ପୂଜ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ହି ପ୍ରାପ୍ଯୋଽଯଂ ଵିଷଯୈଃ କଥମ୍
'ଭବ, ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ଭଳି ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହି, ତୁମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ କିପରି ଜବରଦସ୍ତି ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି? ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟରେ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ?'
ବ୍ରାହ୍ମାଦିଲୋକପାଲାନାଂ ପୂଜାଂ ଗୃହ୍ଣାସି ସର୍ଵତଃ । ନ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯସି କଂ ଦେଵଂ ତ୍ଵଂ ପୂଜଯସି କଂଚନ
'ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କର ପୂଜା ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର; କିନ୍ତୁ ଦେବ, ତୁମେ କାହାକୁ ଦେଖନାହିଁ, କାହାକୁ ପୂଜା କରନାହିଁ।'
ଈଶ୍ଵରୋଽସି କଥଂ ଲୋକେ ଭିକ୍ଷାଭୋଜୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ । ସଂଗୋପଯସି ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର ଗୌରୀଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ମେ
'ତୁମେ ଈଶ୍ୱର ହୋଇ ଲୋକରେ ଭିକ୍ଷା ଭୋଜନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ନାଥ, ତୁମେ ରମ୍ୟ ଗୌରୀକୁ ଲୁଚାଇ ରଖ; ମୋତେ ଗୌରୀକୁ ଦିଅ।'
ସ୍କଂଦଲଂବୋଦରାଭ୍ଯାଂ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସହିତୋଽଧୁନା । ଭିକ୍ଷାପାତ୍ରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ ଭ୍ରମ ନିତ୍ଯଂ ଗୃହେଗୃହେ
'ଏବେ ତୁମେ ତୁମର ପୁଅ ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଲମ୍ବୋଦର ସହିତ, ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର ନେଇ, ସଦା ଘରଘରେ ଘୁଞ୍ଚିବା।'
ଏଵଂ ବହୁଵିଧଂ ତତ୍ର ରାହୁରାହେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରତି । ଭଗଵାନପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନୋତ୍ତରଂ କିଂଚିଦବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି ବହୁ ପ୍ରକାରରେ ରାହୁ ଏଠାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅଥେଶଂ ମୌନିନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାହୁର୍ନଂଦିନମବ୍ରଵୀତ୍ । ତ୍ଵ ମଂତ୍ରୀ ହ୍ଯସି ସେନାନୀର୍ଵିକଟାନନ ବିଂବଧୃକ୍ 6.10.
ତାପରେ ମୌନ ଈଶ୍ୱରକୁ ଛାଡ଼ି, ରାହୁ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନାପତି, ବିକଟ ମୁହଁ ଓ ଚିହ୍ନଧାରୀ।'
ଏଵମାଚରିତ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ଶିକ୍ଷଯିତୁମର୍ହସି । ନୋଚେଦ୍ରୋଷେଣେଂଦ୍ର ଇଵ ପତିଷ୍ଯତି ରଣେ ହତଃ
ଏପରି ଭୁଲ କାମ କରିଛ, ତୁମେ ଶିଖିବାକୁ ଉଚିତ। ନହେଲେ, କ୍ରୋଧରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଇ ପଡିଯିବ।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ନଂଦୀ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ଚେଶ୍ଵରମ୍ । ଭ୍ରୂସଂଜ୍ଞଯୈଵ ସ ତଦା ମତମାଜ୍ଞାଯ ଶୂଲିନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ; ଭୂକୁଟି ଭଙ୍ଗିରେ, ସେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝିଗଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରେଷଯାମାସ ରାହୁଂ ନଂଦୀ ଗଣାଗ୍ରଣୀଃ । ଅଥ ଜାଲଂଧରଂ ଗତ୍ଵା କଥଯାମାସ ଵିସ୍ତରାତ୍ । ସ୍ଵର୍ଭାନୁସ୍ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାଂତଂ ଗୌରୀରୂପଂ ମନୋହରମ୍
ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଗଣମାନ୍ୟ ନନ୍ଦି ରାହୁଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ; ପରେ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ମନୋହର ରୂପ ସହିତ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଲେ।
ନାରଦଉଵାଚ- ନାରାଯଣସ୍ତଦା ଦେଵୋ ଜଟାଵଲ୍କଲଧାର୍ଯଥ । ଦ୍ଵିତୀଯୋଽନୁଚରସ୍ତସ୍ଯ ହ୍ଯାଯଯୌ ଫଲହସ୍ତଵାନ୍
ନାରଦ କହିଲେ—ସେ ସମୟରେ, ନାରାୟଣ ଭଗବାନ ଜଟା ଓ ଭାଲି ଜାମା ପିନ୍ଧିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ସହାୟ ଫଳ ହାତରେ ଧରି ଆସିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମରଦୂତୀ ସା ଵିଲଲାପ ମୃଗେକ୍ଷଣା । ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତାଂ ଚ ତାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୃଗନୟନୀ ସେ କାମଦୂତୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁଇଜଣେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଯଂ ମା ଗଚ୍ଛ କଲ୍ଯାଣି ତ୍ଵାମାଵାଂ ତ୍ରାତୁମାଗତୌ । ଵନେ ଘୋରେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସି କଥଂ ଦୁଷ୍ଟନିଷେଵିତେ
ଭୟ କରିନାହ, ଶୁଭେ; ଆମେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଛୁ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯେଉଁଠି ରହନ୍ତି, କିପରି ତୁମେ ଏଠି ଆସିଗଲ?
ଏଵମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଂ ତନ୍ଵୀଂ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରାହ ମାଧଵଃ । ମୁଂଚେମାମଧମାଚାର ମୃଦ୍ଵଂଗୀଂ ଚାରୁହାସିନୀମ୍
ଏପରି ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ମାଧବ ସେ ସୁନ୍ଦରୀକୁ ଦେଖି ରାକ୍ଷସକୁ କହିଲେ: 'ଏହି ମୃଦୁ ଅଙ୍ଗ ଓ ମନୋହର ହସିଥିବା ନାରୀକୁ ତୁମ ଖରାପ କାମରୁ ଛାଡିଦିଅ।'
ରେରେ ମୂର୍ଖ ଦୁରାଚାର କିଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ସର୍ଵସ୍ଵଂ ଲୋକନେତ୍ରାଣାମାହାରଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ
ରେ ମୂର୍ଖ, ଖରାପ କାମ କରୁଥିବା, କଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଚକୁକୁ ତୁମ ଖାଦ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଭଵ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵେଯଂ ହଂସ୍ଯେତାଂ ମଂଡନଂ ଭୁଵଃ । ଅଦ୍ଯଲୋକଂ ନିରାଲୋକଂ କଂଦର୍ପଂ ଦର୍ପଵର୍ଜିତମ୍
ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର ଶୋଭା ନଷ୍ଟ ହେଉ; ଆଜି ଜଗତ ଅନ୍ଧାର ହେଉ, କାମ ଅହଂକାର ହରାଇଯାଉ।
କରିଷ୍ଯସ୍ଯଧୁନା ତ୍ଵଂ ଚ ହତ୍ଵା ଵୃଂଦାରିକାଂ ଵନେ । ତସ୍ମାଦିମାଂ ଵିମୁଂଚାଶୁ ସୁଖପ୍ରାସାଦଦେଵତାମ୍
ଏବେ ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବୃନ୍ଦାକୁ ମାରି ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଯାଉଛ; ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ସୁଖର ଦେବୀକୁ ଛାଡିଦିଅ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେର୍ଵାକ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସଃ କୁପିତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । ସମର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦି ତଦା ମୋଚଯାଦ୍ଯୈଵ ମତ୍କରାତ୍
ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯଦି ସକ୍ଷମ, ତେବେ ଆଜି ମୋ ହାତରୁ ତାକୁ ମୁକ୍ତ କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତମାତ୍ରେ ଵଚନେ ମାଧଵେନ କ୍ରୁଧେକ୍ଷିତଃ । ପପାତ ଭସ୍ମସାଦ୍ଭୂତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଵୃଂଦାଂ ସୁଦୂରତଃ
ମାଧବ କଥା କହିବା ସହିତ, କ୍ରୋଧ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାକ୍ଷସ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇ ପଡିଲେ, ବୃନ୍ଦାକୁ ଦୂରେ ଛାଡିଦେଇ।
ଅଥୋଵାଚ ପ୍ରମୁଗ୍ଧା ସା ମାଯଯା ଜଗଦୀଶିତୁଃ । କସ୍ତ୍ଵଂ କାରୁଣ୍ଯଜଲଧିର୍ଯେନାହମିହ ରକ୍ଷିତା
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ, ସେ କହିଲେ: 'କିଏ ତୁମେ, କରୁଣାର ସାଗର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠି ରକ୍ଷିତ ହେଲି?'
ଶାରୀରଂ ମାନସଂ ଦୁଃଖଂ ସତାପଂ ତପସାଂ ନିଧେ । ତ୍ଵଯା ମଧୁରଯା ଵାଚା ହୃତଂ ରାକ୍ଷସନାଶନାତ୍
ମୋ ଶରୀର ଓ ମନର ଦୁଃଖ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଜ୍ୱାଳା, ତୁମ ମଧୁର କଥା ଓ ରାକ୍ଷସ ନାଶରେ ଦୂର ହେଇଗଲା।
ତଵାଶ୍ରମେ ତପଃ ସୌମ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମି ତପୋଧନ
ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ, ଶାନ୍ତ ଜଣ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବି, ତପର ଧନ।
ତାପସ ଉଵାଚ- ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ମଜଶ୍ଚାହଂ ଦେଵଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ଵିହାଯ ଭୋଗାନଖିଲାନ୍ଵନଂ ଘୋରମୁପାଗତଃ
ତପସ୍ୱୀ କହିଲେ—ମୁଁ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବଶର୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଛାଡି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି।
ଅନେନ ବଟୁନାସାର୍ଧଂ ମମ ଶିଷ୍ଯେଣ କାମଗାଃ । ବହୁଶଃ ସଂତି ଚାନ୍ଯେଽପି ମଚ୍ଛିଷ୍ଯାଃ କାମରୂପିଣଃ
ଏହି ବଟୁନାକ ସହ, ମୋ ଶିଷ୍ୟ, କାମପ୍ରେମୀମାନେ ଏଠି ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଅନେକ ମୋ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ନେଇପାରନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଚେନ୍ମମାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଚିକୀର୍ଷସି ତପଃ ଶୁଭେ । ଏହି ରାଜ୍ଞ୍ଯପରଂ ଯାମୋ ଵନଂ ଦୂରସ୍ଥିତଂ ଯତଃ
ତୁମେ ଯଦି ମୋ ଆଶ୍ରମରେ ରହି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାଣୀ, ତେବେ ଆସ, ଆମେ ରାଜାଠାରୁ ଦୂର ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜପତ୍ନୀଂ ତାଂ ଯଯୌ ପ୍ରାଚୀଂ ଦିଶଂ ହରିଃ । ଵନଂ ପ୍ରେତପିଶାଚାଢ୍ଯଂ ମଂଦଗତ୍ଯା ନରାଧିପ
ଏଭଳି କହି ରାଜପତ୍ନୀଙ୍କୁ ହରି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ରାଜା ମନ୍ଦ ଚାଲିରେ ଭୂତ-ପିଶାଚ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵୃଂଦାରିକାଶ୍ରୁପୂର୍ଣାକ୍ଷୀ ତସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠାନୁଗା ଯଯୌ । ସ୍ମରଦୂତୀ ଚ ତତ୍ପୃଷ୍ଠେ ମାଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷେତି ଵାଦିନୀ
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଆଖି ଲୁହାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ; ପ୍ରେମର ଦୂତୀ ମଧ୍ୟ, ପଛରେ ଚାଲି, କହିଲେ, 'ମୋତେ ଅପେକ୍ଷା କର।'