ଶପଥୈଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ଵଂଚଯିତ୍ଵା ମହାଭଯଂ। ନାଶନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ
ଶପଥ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଭୟକୁ ଠକି ଦେଇ, କେହି ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟମ କରି ନଶ୍ଟ ହେବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନଂଦେ ନ ଚୈଵ ଗଂତଵ୍ଯମଧର୍ମଃ କ୍ରିଯତେ ତ୍ଵଯା। ଯଦ୍ବାଲଂ ସ୍ଵସୁତଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସତ୍ଯଲୋଭେନ ଗମ୍ଯତେ
ନନ୍ଦା, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତୁମେ ନିଜ ପୁଅକୁ ଛାଡ଼ି ଏବଂ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ଲୋଭରେ ଯାଇ ଅଧର୍ମ କରୁଛ।
ଅତ୍ର ଗାଥା ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଋଷିଭିର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ। ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଶପଥୈର୍ନାସ୍ତି ପାତକଂ
ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ ଗାଥା ରୁଷିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଥିଲେ: ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବା ଦିନେ, ଶପଥ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ପାପ ନାହିଁ।
ଉକ୍ତ୍ଵାନୃତଂ ଭଵେଦ୍ଯତ୍ର ପ୍ରାଣିନାଂ ପ୍ରାଣରକ୍ଷଣଂ। ଅନୃତଂ ତତ୍ର ସତ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ସତ୍ଯମପ୍ଯନୃତଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଅସତ୍ୟ କହିଲେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ରକ୍ଷା ହୁଏ, ସେଠି ଅସତ୍ୟ ହେଉଛି ସତ୍ୟ; ଏବଂ ସତ୍ୟ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅସତ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।
କାମିନୀଷୁ ଵିଵାହେଷୁ ଗଵାଂ ମୁକ୍ତୌ ତଥୈଵ ଚ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିପତ୍ତୌ ଚ ଶପଥୈର୍ନାସ୍ତି ପାତକଂ
ନାରୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ, ବିବାହରେ, ଗାଁମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଦିନରେ, ଶପଥ ଭଙ୍ଗ କରିଲେ ପାପ ନାହିଁ।
ନଂଦୋଵାଚ। ପରେଷାଂ ପ୍ରାଣରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଵଦାମ୍ଯେଵାନୃତଂ ଵଚଃ। ନାତ୍ମାର୍ଥମୁତ୍ସହେ ଵକ୍ତୁଂ ଜୀଵିତାର୍ଥେ କଥଂଚନ
ନନ୍ଦା କହିଲେ: ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଅସତ୍ୟ କହିବି; କିନ୍ତୁ ନିଜ ପାଇଁ ମୁଁ କେହିଁ ଭଳି ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସତ୍ୟ କହିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ଏକଃ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯତେ ଗର୍ଭେ ମରଣେ ଭରଣେ ତଥା। ଭୁଂକ୍ତେ ଚୈକଃ ସୁଖଂ ଦୁଃଖମତଃ ସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଗର୍ଭରେ ଏକା ଯୋଗ ହୁଏ, ମୃତ୍ୟୁରେ ଏକା ହୁଏ, ଭାର ବହିବାରେ ଏକା ହୁଏ; ସୁଖ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଏକା ଭୋଗ କରେ—ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ସତ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା ଲୋକା ଧର୍ମଃ ସତ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ଉଦଧିସ୍ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ମର୍ଯାଦାଂ ନ ଵିଲଂଘତେ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ସତ୍ୟରେ ଆଧାରିତ, ଧର୍ମ ସତ୍ୟରେ ଆଧାରିତ; ସମୁଦ୍ର ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ସୀମା ଅଟୁଟ ରଖିଥାଏ।
ଵିଷ୍ଣଵେ ପୃଥିଵୀଂ ଦତ୍ଵା ବଲି ପାତାଲମାଶ୍ରିତଃ। ଛଦ୍ମନାପି ବଲିର୍ବଦ୍ଧଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ନ ଚାତ୍ଯଜତ୍
ବଳି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଇ, ପାତାଳରେ ବସିଛନ୍ତି; ଚତୁର୍ୟୁଗ ମଧ୍ୟ ବଳି ଠକାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟବାଦୀ କଥାକୁ ଛାଡ଼ିନାହିଁ।
ପ୍ରଵର୍ଧମାନଃ ଶୈଲେଂଦ୍ରଃ ଶତଶୃଂଗଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ। ସତ୍ଯେନ ସଂସ୍ଥିତୋ ଵିଂଧ୍ଯଃ ପ୍ରବନ୍ଧଂ ନାତିଵର୍ତତେ
ଶତ ଶୃଙ୍ଗ ନେଇ ଉପରକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଅଛି ଏବଂ ନିଜ ସୀମାକୁ ଅଟୁଟ ରଖିଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗନରକାଃ ସତ୍ଯଵାଚି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ। ଯସ୍ତୁ ଲୋପଯତେ ଵାଚମଶେଷଂ ତେନ ଲୋପିତଂ
ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ନରକ ସତ୍ୟବାଣୀରେ ନିର୍ମିତ। ଯେଉଁଠି କିଏ ସତ୍ୟ କଥାକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଯୋଽନ୍ଯଥା ସଂତମାତ୍ମାନମନ୍ଯଥା ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ। କିଂ ତେନ ନ କୃତଂ ପାପଂ ଚୋରେଣାତ୍ମାପହାରିଣା୪୦୦ 1.18.
ଯେଉଁଠି କିଏ ନିଜେ ଏକ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଏ, ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚୋରି କରିଥିବା ଚୋର; ଏହି ପାପ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କି ହୋଇନଥିବ?
ଯାସ୍ଯାମି ନରକଂ ଘୋରଂ ଵିଲୋପ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ତସ୍ଯ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ରାଜା ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଧଂ ନିକୃଂତତି
ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ନଷ୍ଟ କରି, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯିବ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯମ ରାଜା ତାଙ୍କ ଧର୍ମର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ କଟି ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅଗାଧେ ସଲିଲେ ଶୁଦ୍ଧେ ସତ୍ଯ ତୀର୍ଥେ କ୍ଷମା ହ୍ରଦେ। ସ୍ନାତ୍ଵା ପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରଯାତି ପରମାଂ ଗତିଂ
ଗଭୀର ଓ ପବିତ୍ର ଜଳରେ, ସତ୍ୟ ତୀରେ, କ୍ଷମା ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ତୁଲଯା ଧୃତଂ। ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଦ୍ଧି ସତ୍ଯମେଵ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ, ସତ୍ୟ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରୁ ଅଧିକ।
ସତ୍ଯଂ ସାଧୁଫଲଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚ ପରମଂ କ୍ଲେଶାଦିଭିର୍ଵର୍ଜିତଂ। ସାଧୂନାଂ ନିକଟଂ ସତାଂ କୁଲଧନଂ ସର୍ଵାଶ୍ରମାଣାଂ ଫଲଂ। ଯସ୍ମାତ୍ତଂ ସମଵାପ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି ଦିଵଂ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯତେଽସୌ କଥଂ। ଲୋକୈରତ୍ର ସମାଗମେ ପ୍ରତିଦିନଂ ସତ୍ଯଂ ଵଦଧ୍ଵଂ ଧ୍ରୁଵଂ
ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ, ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଯାହା କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହା ସଜ୍ଜନଙ୍କର ଧନ, ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମର ଫଳ। ଏହାକୁ ପାଇଲେ ଜନ୍ନତକୁ ଯାଏ, ଏହି ମଣ୍ଡଳୀରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବାକୁ ଚାଲିଥିବା।
ସଖ୍ଯ ଊଚୁଃ। ନଂଦେ ସା ତ୍ଵଂ ନମସ୍କାର୍ଯା ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ। ଯା ତ୍ଵଂ ପରମସତ୍ଵେନ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜସି ଦୁସ୍ତ୍ଯଜାନ୍
ସଖୀମାନେ କହିଲେ: ନନ୍ଦେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଣାମ ଯୋଗ୍ୟ। ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟତା ସହିତ ଜୀବନକୁ ତ୍ୟାଗ କରୁଛ, ଯାହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ।
ବ୍ରୂମଃ କିଂ ତତ୍ର କଲ୍ଯାଣି ଯା ତ୍ଵଂ ଧର୍ମଧୁରଂଧରା। ତ୍ଯାଗେନାନେନ ନାଽପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଵସ୍ତୁ କିଂଚନ
ଆମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛୁ, ଶୁଭେ, ତୁମେ ଧର୍ମର ଭାର ବହିବାରେ, ଏହି ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ କି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଅଛି?
ଅଵିଯୋଗଂ ଚ ପଶ୍ଯାମସ୍ତ୍ଯାଗାଦସ୍ମାତ୍ସୁତେନ ହି। ନାର୍ଯାଃ କଲ୍ଯାଣଚିତ୍ତାଯାନାପଦଃ ସଂତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏହି ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁଅରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା ନାହିଁ। ଏକ ଶୁଭ ମନ ଥିବା ଜନନୀ ପାଇଁ କେଉଁଠି ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୋପୀଜନଂ ସର୍ଵଂ ପରିକ୍ରମ୍ଯ ଚ ଗୋକୁଲଂ। ନଂଦା ସଂପ୍ରସ୍ଥିତା ଦେଵାନ୍ଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ସା ପୁନଃ
ସମସ୍ତ ଗୋପୀ ଜନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଗୋକୁଳକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ନନ୍ଦା ଦେବ ଓ ଗଛମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପୁନି ଯାତ୍ରା କଲେ।
କ୍ଷିତିଂ ଵରୁଣମଗ୍ନିଂ ଚ ଵାଯୁଂ ଚାପି ନିଶାକରଂ। ଦଶଦିଗ୍ଦେଵତାଵୃକ୍ଷାନ୍ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଗ୍ରହୈଃ ସହ
ପୃଥିବୀ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଦଶ ଦିଗର ଦେବତା, ଗଛ, ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
ସର୍ଵାନ୍ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ଯେ ସଂଶ୍ରିତା ଵନେ ସିଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଵନଦେଵତାଃ
ସେ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରି, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ଵନେ ଚରଂତଂ ଚ ତୃଣଂ ତେ ରକ୍ଷଂତୁ ସୁତଂ ମମ। ଚଂପକାଶୋକ ପୁନ୍ନାଗାସ୍ସରଲାର୍ଜୁନକିଂଶୁକାଃ
ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଡ଼ିବା ଘାସମାନେ ମୋ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁନ୍ନାଗ, ସରଳ, ଅର୍ଜୁନ ଓ କିଂଶୁକ ଗଛମାନେ।
ଶୃଣ୍ଵଂତୁ ପାଦପାଃ ସର୍ଵେ ସଂଦେଶଂ ମମ ଵିକ୍ଲଵଂ। ଵତ୍ସମେକାକିନଂ ଦୀନଂ ଚରଂତଂ ଵିଷମେ ଵନେ
ସମସ୍ତ ଗଛମାନେ ମୋ ଭୟଭୀତ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣନ୍ତୁ: ମୋ ଛୁଆ, ଏକା ଓ ଦୁଃଖିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଡ଼ିବା।
ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ଵତ୍ସକଂ ବାଲଂ ସ୍ନେହାତ୍ପୁତ୍ରମିଵୌରସଂ। ମାତ୍ରାପିତ୍ରାଵିହୀନଂ ଚ ଅନାଥଂ ଦୀନମାନସଂ
ସ୍ନେହରୁ ଏହି ଛୋଟ ଛୁଆକୁ, ଜଣେ ନିଜ ପୁଅ ପରି, ମା ବାପା ନଥିବା, ଅନାଥ ଓ ଦୁଃଖିତ ମନ ଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଵିଚରଂତମିମାଂ ଭୂମିଂ କ୍ରଂଦମାନଂ ସୁଦୁଃଖିତଂ। ତସ୍ଯେହ କ୍ରଂଦମାନସ୍ଯ ମତ୍ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମହାଵନେ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁଡ଼ିବା, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା—ଏଠି, ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ମୋ ପୁଅ କାନ୍ଦୁଥିବା।
ମହାଶୋକାଭିଭୂତସ୍ଯ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାତୁରସ୍ଯ ଚ। ଶୂନ୍ଯସ୍ଯୈକାକିନଃ ସର୍ଵଂ ଜଗଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯତଃ
ବଡ଼ ଶୋକରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଭୋକ ଓ ପିଆସରେ ପୀଡିତ, ଏକା ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଶୂନ୍ୟ ଭାବି ଦେଖୁଥିବା।
ଚରମାଣସ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସାନୁକ୍ରୋଶୈସ୍ତୁ ରକ୍ଷଣଂ। ସଂଦିଶ୍ଯ ନଂଦା ପ୍ରୀତ୍ଯୈଵଂ ପୁତ୍ରସ୍ନେହଵଶଂ ଗତା
ଘୁଡ଼ିବା ଜଣେ ପାଇଁ ଦୟା ସହିତ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ। ଏଭଳି, ମାତୃସ୍ନେହରେ ଭରି, ନନ୍ଦା ପ୍ରେମରେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଶୋକାଗ୍ନିନା ଚ ସନ୍ଦୀପ୍ତା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନା ପୁତ୍ରଦର୍ଶନେ। ଵିଯୁକ୍ତା ଚକ୍ରଵାକୀଵ ଲତେଵ ପତିତା ତରୋଃ
ଦୁଃଖର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଉଥିବା, ପୁଅକୁ ଦେଖିବାରୁ ବିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି ବିଛିନ୍ନ ହେଲା, ଗଛରୁ ପଡିଯାଇଥିବା ଲତା ପରି ହେଲା।
ଅଂଧେଵ ଦୃଷ୍ଟିରହିତା ପ୍ରସ୍ଖଲଂତୀ ପଦେ ପଦେ। ଅଗଚ୍ଛତ୍ସା ପୁନସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ପିଶିତାଶନଃ
ଅନ୍ଧା ପରି ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ହୋଇ, ପ୍ରତି ପଦେ ପଦେ ଠେସ ଖାଇ, ସେ ପୁନି ତାହାଁକୁ ଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମାଂସ ଖାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଅଛି।