ନ ଚ ଲୋଭେନ ଚର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଷମସ୍ଥଂ ତୄଣଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଲୋଭାଦ୍ଵିନାଶଃ ସର୍ଵେଷାମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଏବଂ ଲୋଭରେ ପଡ଼ି କେବେ ମଧ୍ୟ ବିପଦ୍ ଥିବା ଠାରେ ଘାସ ଚିନ୍ତା କରିବୁ ନାହିଁ। ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ ହୁଏ।
ସମୁଦ୍ରମଟଵୀଂ ପୁତ୍ର ଵିଶଂତି ଲୋଭମୋହିତାଃ। ଲୋଭାଦକାର୍ଯମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଵିଦ୍ଵାନପି ସମାଚରେତ୍
ପୁଅ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଲୋକେ ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଲୋଭରେ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିପାରେ।
ଲୋଭାତ୍ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵିସ୍ରଂଭାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ନାଶୋ ଭଵେନ୍ନୄଣାମ୍। ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ନ ପ୍ରମାଦଂ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍
ଲୋଭ, ଅବିବେକ ଓ ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ହୁଏ। ତେଣୁ କେବେ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅବିବେକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମା ହି ସତତଂ ପୁତ୍ର ରକ୍ଷିତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନଃ। ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ଶ୍ଵାପଦେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛଚୋରାଦିସଂକଟାତ୍
ପୁଅ, ସଦା ଚେଷ୍ଟା କରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଓ ବାହାର ଲୋକ, ଚୋର ଓ ଏପରି ବିପଦରୁ ନିଜକୁ ସତର୍କ ରଖ।
ତିରଶ୍ଚାଂ ପାପଯୋନୀନାମେକତ୍ର ଵସତାମପି। ଵିପରୀତାନି ଚିତ୍ତାନି ଵିଜ୍ଞାଯଂତେ ନ ପୁତ୍ରକ
ପାପ ଜନ୍ମର ପଶୁମାନେ ଏକଠି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଥାଏ, ପୁତ୍ର।
ନଖିନାଂ ଚ ନଦୀନାଂ ଚ ଶୃଂଗିଣାଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରିଣାମ୍। ନ ଵିଶ୍ଵାସସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଜନସ୍ଯ ଚ
ନଖ ଥିବା ପଶୁ, ନଦୀ, ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜନାନୀ, ଓ ଚାକର—ଏମାନେ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଵିଶ୍ଵସେଦଵିଶ୍ଵସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେନାତି ଵିଶ୍ଵସେତ୍। ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଭଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ମୂଲାନ୍ଯପି ନିକୃଂତତି
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଅଧିକ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ବିଶ୍ୱାସରୁ ଭୟ ଉପଜେ, ଏହା ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଇପାରେ।
ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ସ୍ଵଦେହେପି ବଲିଷ୍ଠେ ଭୀତଚେତସି। ଵକ୍ଷ୍ଯଂତି ଗୂଢମତ୍ଯର୍ଥଂ ସୁପ୍ତଂ ମତ୍ତଂ ପ୍ରମାଦତଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ଭୟଭୀତ, ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଲୋକେ ଘୁମାଉଥିବା, ମଦରେ ମତ୍ତ, କିମ୍ବା ଅସାବଧାନ ହେଲେ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଗଂଧଃ ସର୍ଵତ୍ର ସତତମାଘ୍ରାତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ। ଗାଵଃ ପଶ୍ଯଂତି ଗଂଧେନ ରାଜାନଶ୍ଚାରଚକ୍ଷୁଷା
ଗନ୍ଧ ସବୁଠି ସବୁବେଳେ ସାବଧାନରେ ଘ୍ରାଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗାଁମାନେ ଗନ୍ଧରେ ଜଣାନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ଚରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜଣାନ୍ତି।
ନୈକସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵନେଘୋରେ ଧର୍ମମେକଂ ଚ ଚିଂତଯେତ୍। ନଚୋଦ୍ଵେଗସ୍ତ୍ଵଯାକାର୍ଯଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵଂ
ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ କେହି ଏକା ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଭାବିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ସବୁଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଯଥା ହି ପଥିକଃ କଶ୍ଚିଚ୍ଛାଯାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି। ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଚ ପୁନର୍ଯାତି ତଦ୍ଵଦ୍ଭୂତସମାଗମଃ
ଯେପରି ଏକ ଯାତ୍ରୀ ଛାୟା ତଳେ ବିଶ୍ରାମ କରି ଆଉ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ମିଳନ ମଧ୍ୟ।
ପୁତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ରୈକଃ ଶୋଚସେ କଥଂ। ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ଶୋକମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମଦ୍ଵାକ୍ଯମନୁପାଲଯ
ପୁତ୍ର, ସାରା ଜଗତ ଏପରି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏକା ଦୁଃଖ କରୁଛ? ଏହି ଦୁଃଖ ଛାଡି, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯ ତଂ ପୁତ୍ରମଵଲିହ୍ଯ ଚ ମୂର୍ଦ୍ଧନି। ଶୋକେନ ମହତାଵିଷ୍ଟା ବାଷ୍ପଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନା
ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଚୁମି, ବଡ ଦୁଃଖରେ ଭରି, ଲୁହାରେ ଭିଜିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ନନ୍ଦିନୀ।
ଵିନିଃଶ୍ଵସଂତୀ ନାଗୀଵ ଦୀର୍ଘମୁଷ୍ଣଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ପୁତ୍ରହୀନଂ ଜଗଚ୍ଛୂନ୍ଯଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତୀଵ ସାଽଭଵତ୍
ସାପ ଭଳି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଉତ୍ତାପ ଶ୍ୱାସ ନିଅ, ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖରେ ଯେପରି ନିଃଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ, ପୁତ୍ର ବିନା ସାରା ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖୁଥିଲେ।
ମହାପଂକନିମଗ୍ନେଵ ତିଷ୍ଠଂତୀ ଚାଵସୀଦତୀ। ଵିଲପ୍ଯ ନଂଦିନୀ ପୁତ୍ରମୁଵାଚେଦଂ ପୁନର୍ଵଚଃ
ବଡ ଦଳା ମାଟିରେ ଡୁବିଥିବା ପରି ଦଣ୍ଡାଇ, ନନ୍ଦିନୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି, ପୁନି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାସ୍ତି ପୁତ୍ରସମଃ ସ୍ନେହୋ ନାସ୍ତିପୁତ୍ରସମଂ ସୁଖଂ। ନାସ୍ତି ପୁତ୍ରସମା ପ୍ରୀତିର୍ନାସ୍ତି ପୁତ୍ରସମା ଗତିଃ
ପୁତ୍ର ପରି ସ୍ନେହ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ପୁତ୍ର ପରି ସୁଖ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର ପରି ପ୍ରୀତି ନାହିଁ, ପୁତ୍ର ପରି ଗତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜଗଚ୍ଛୂନ୍ଯମପୁତ୍ରସ୍ଯ ଗୃହେଽସୁଖମ୍। ପୁତ୍ରେଣ ଲଭତେ ଲୋକମପୁତ୍ରୋ ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯାହା ପାଖରେ ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ। ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ଘରେ ସୁଖ ନାହିଁ। ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ, ପୁତ୍ର ନଥିଲେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ପଡେ।
ଲୋକୋ ଵଦତି ଵାକ୍ଯାନି ଚଂଦନଂ କିଲ ଶୀତଲଂ। ପୁତ୍ରଗାତ୍ରପରିଷ୍ଵଂଗଶ୍ଚଂଦନାଦତିଶୀତଲଃ
ଲୋକେ କହନ୍ତି ଚନ୍ଦନ ଢିଲା, କିନ୍ତୁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଶରୀର ଆଲିଂଗନ ଚନ୍ଦନ ଠାରୁ ଅଧିକ ଢିଲା।
ଇତି ପୁତ୍ରଗୁଣାନୁକ୍ତ୍ଵା ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚ ପୁନଃପୁନଃ। ସ୍ଵମାତରଂ ସଖୀର୍ଗୋପୀସ୍ତ୍ଵରମାଣା ଚ ପୃଚ୍ଛତି
ପୁତ୍ରଙ୍କ ଗୁଣ କହି ଏବଂ ପୁନିପୁନି ନିଜ ମା, ସଖୀ ଓ ଗୋପୀମାନେ ଦେଖି, ତ୍ୱରାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଯୂଥସ୍ଯାଗ୍ରେ ଚରଂତୀଂ ମାମାସସାଦ ମୃଗାଧିପଃ। ମୁକ୍ତାହଂ ତେନ ଶପଥୈଃ ପୁନର୍ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ
ଯୁଥର ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡିଆ ଆସିଥିଲେ। ସେ ଶପଥ ଦେଇ ମୋତେ ଛାଡିଦେଲେ; ମୁଁ ପୁନି ସେଠାକୁ ଯିବି।
ସୁତଂ ଚ ମାତରଂ ଚୈଵ ସଖୀର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଚ ଗୋକୁଲଂ। ଆଗତା ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେନ ପୁନର୍ଯାସ୍ଯାମି ତତ୍ର ଵୈ
ମୋ ପୁତ୍ର, ମା, ସଖୀମାନେ ଓ ଗୋକୁଳକୁ ଦେଖିବାକୁ ସତ୍ୟ କଥା ଦେଇ ଆସିଛି; ମୁଁ ପୁନି ସେଠାକୁ ଯିବି।
ମାତଃ କ୍ଷମସ୍ଵ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦୌଃଶୀଲ୍ଯାଦି କୃତଂ ମମ। ବାଲସ୍ତଵାଯଂ ଦୌହିତ୍ରଃ କିମତ୍ରାନ୍ଯଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହଂ
ମା, ମୋର ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କ୍ଷମା କର। ଏହି ଶିଶୁ ତୁମର ଦୌହିତ୍ର; ଏଠି ଆଉ କଣ କହିବି?
ଵିପୁଲେ ଚଂପକେ ମାତର୍ଭଦ୍ରେ ସୁରଭି ମାନିନି। ଵସୁଧାରେ ପ୍ରିଯାନଂଦେ ମହାନଂଦେ ଘଟସ୍ରଵେ
ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମାତାମାନେ—ବିପୁଳା, ଚମ୍ପକା, ମାତର୍ଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ମାନିନୀ, ବସୁଧାରା, ପ୍ରିୟାନନ୍ଦା, ମହାନନ୍ଦା, ଘଟସ୍ରବା—
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ଯଦୁକ୍ତଂ କିଂଚିଦପ୍ରିଯଂ। ତତ୍କ୍ଷମଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଚ୍ଚ କୃତଂ ମଯା
ମୁଁ ଅଜାନି ହେଉ କିମ୍ବା ଜାଣି ହେଉ, ଯଦି କିଛି ଅସୁଖଦ କଥା କହିଛି, ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ହୋଇଥିଲା ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତାଃ ସର୍ଵା ଲୋକସ୍ଯ ମାତରଃ। ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵପ୍ରଦା ନିତ୍ଯଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ମମ ବାଲକଂ
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତା, ସମସ୍ତ କିଛି ଦେବାରେ ସଦା ସମର୍ଥ, ମୋର ଶିଶୁକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
ଅନାଥଂ ଵିକଲଂ ଦୀନଂ ରକ୍ଷଧ୍ଵଂ ମମ ପୁତ୍ରକଂ। ମାତୃଶୋକାଭିସଂତପ୍ତଂ ଭଗିନ୍ଯଃ ପାଲଯିଷ୍ଯଥ
ମୋର ପୁଅ ଅନାଥ, ଅସହାୟ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ, ମାତାର ଶୋକରେ ଜଳିଯାଇଛି, ଭଗିନୀମାନେ, ଦୟାକରି ତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ।
ଯସ୍ମାଦନାଥମବଲଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ପାଲଯିଷ୍ଯଥ। କ୍ଷମଧ୍ଵଂ ଚ ମହାଭାଗା ଯାସ୍ଯାମି ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯାତ୍
ଯେହেতୁ ଆପଣମାନେ ଏହି ଅନାଥ ଅବଳାକୁ ନିଜ ପୁଅ ପରି ଦୟାକରି ରଖିବେ, ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀମାନେ, ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଯାଉଛି।
ନ ଚିଂତା ମହତୀ କାର୍ଯା ସଖୀଭିଶ୍ଚ କଥଂଚନ। ପ୍ରଥମସ୍ଯାସ୍ଯ ଜାତସ୍ଯ ସ୍ଥିତଂ ମରଣମଗ୍ରତଃ
ମୋ ସଖୀମାନେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଭୟାନକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ; କାରଣ ଏହି ପ୍ରଥମ ପୁଅର ସାମ୍ନାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡିଆ ହୋଇ ଉଭା ଅଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ନଂଦାଵଚନଂ ମାତା ସଖ୍ଯଶ୍ଚ ଦୁଃଖିତାଃ। ଵିଷାଦଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁରିଦମୂଚୁଶ୍ଚ ଵିସ୍ମିତାଃ
ନନ୍ଦାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମାତା ଓ ସଖୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଏଭଳି କହିଲେ:
ଅହୋଽତ୍ର ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଯଦ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଵଚନଂ ତ୍ଵଯା। ପ୍ରକର୍ତୁମୁଦ୍ଯତଂ ଭୀମଂ ନଂଦା ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଵାଦିନୀ
ହାଁ, ଏଠି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ୟ—ନନ୍ଦା, ତୁମେ ସତ୍ୟବାଦି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବାଘର ଭୟଙ୍କର କଥାକୁ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଇଛ।