ଏଵଂ ସା ଶପଥଂ କୃତ୍ଵା ଧେନୁର୍ଵୈ ସତ୍ଯଵାଦିନୀ। ଅନୁଜ୍ଞାତା ମୃଗେଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରଯାତା ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା
ଏଭଳି ଶପଥ କରି, ସତ୍ୟବାଦି ଗାଈ, ବନ୍ୟପଶୁ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଛୁଆଁ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ଚାଲିଗଲା।
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଦୀନା ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା। ହଂଭାରଵଂ ପ୍ରମୁଂଚଂତୀ ପତିତା ଶୋକସାଗରେ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ି, ଗଭୀର ହମ୍ଭାର ଦେଇ, ଶୋକ ସାଗରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲେ।
କରୀଵ ଚରଣଗ୍ରାହଂ ଗୃହୀତଃ ସଲିଲାଶଯେ। ଅଶକ୍ତା ସ୍ଵପରିତ୍ରାଣେ ଵିଲପଂତୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯେପରି ହାତୀ ପାଉଁ ଜଳ ଗଡ଼ିରେ ଧରାପଡ଼ି ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରେନାହିଁ, ସେପରି ସେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ସା ତତ୍ର ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହରିନ୍ନଦ୍ଯାସ୍ତଟେ ସ୍ଥିତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ତୁ କ୍ରୋଶଂତଂ ପର୍ଯଧାଵତ ସଂମୁଖୀ
ସେ ସୁନା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଗୋଖାଟିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଛୁଆଁ ରୋଇଥିବା ସବ୍ଦ ଶୁଣି, ସିଧା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଉପସୃପ୍ଯ ଚ ତଂ ବାଲଂ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମାତରଂ ଵତ୍ସଃ ଶଂକିତଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ବାଁଚିଅଛି ଛୁଆଁ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, ସେ ମାଆଁ ପାଖକୁ ଆସି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଚାରିଲା।
ନ ତେ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ ଧୈର୍ଯଂ ନୈଵାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷଯେ। ଉଦ୍ଵିଗ୍ନା ଚାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟିର୍ଭୀତା ଚାତୀଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ
ମୁଁ ତୁମେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖୁନାହିଁ, ଆଜି କୌଣସି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ; ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ, ତୁମେ ବହୁତ ଭୟଭୀତ ଲାଗୁଛ।
ନନ୍ଦୋଵାଚ। ପିବ ପୁତ୍ର ସ୍ତନଂ ମେଦ୍ଯ କାରଣଂ ଯଦି ପୃଚ୍ଛସି। ଅଶକ୍ତାହଂ ତଵାଖ୍ଯାତୁଂ କୁରୁ ତୃପ୍ତିଂ ଯଥେପ୍ସିତାମ୍
ନନ୍ଦା କହିଲେ: ପୁଅ, ଦୟାକରି ମୋ ଦୁଧ ପିଅ। କାହିଁକି ଦେଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ପଚାରିଲେ, ମୁଁ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ଅପଶ୍ଚିମଂ ତୁ ତେ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଲଭଂ ମାତୃଦର୍ଶନମ୍। ଏକାହମଦ୍ଯ ମେ ପୀତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ କସ୍ଯ ପାସ୍ଯସି
କିନ୍ତୁ ପୁଅ, ଏହି ଦେଖା ତୁମ ପାଇଁ ଶେଷ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ। ଆଜି ମୋ ଦୁଧ ପିଇଲେ, କାଲି ସକାଳେ କାହାର ଦୁଧ ପିବୁ?
ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ର ଗଂତଵ୍ଯଂ ଶପଥୈରାଗତା ହ୍ଯହମ୍। କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମସ୍ଯ ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯମାତ୍ମଜୀଵିତମ୍
ପୁଅ, ମୋତେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କାରଣ ମୁଁ ଶପଥରେ ବାନ୍ଧା। ମୋ ଜୀବନ ଭୁଖା ଓ ତରସା ଅଁଶ ଶିଂହକୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ନଂଦାଯାଶ୍ଚ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵତ୍ସୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵତ୍ସ ଉଵାଚ। ଅହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ ଗଂତୁମିଚ୍ଛସି
ନନ୍ଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଛା କହିଲା: ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେଠାକୁ ଯିବି।
ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ମମାପି ମରଣଂ ତ୍ଵଯା ସହ ନ ସଂଶଯଃ। ଏକାକିନାପି ମର୍ତଵ୍ଯଂ ମଯାର୍ତେନ ତ୍ଵଯା ଵିନା
ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମରିଲେ ଏହା ଗର୍ବର କଥା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମ ବିନା ଏକା ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ମରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି।
ଯଦି ମାଂ ସଂହିତଂ ମାତର୍ଵନେ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ହନିଷ୍ଯତି। ଯା ଗତିର୍ମାତୃଭକ୍ତାନାଂ ଧ୍ରୁଵଂ ସା ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି୩୫୦ 1.18.
ମାଆ, ଯଦି ଅଁଶ ଶିଂହ ଜଙ୍ଗଲରେ ତୁମ ସହିତ ମୋତେ ମାରିଦେଉଛି, ତେବେ ମାଆପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଗତି ନିଶ୍ଚିତ, ମୋ ପାଇଁ ସେଠିକି ହେବ।
ତସ୍ମାଦଵଶ୍ଯଂ ଯାସ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ସହ ନ ସଂଶଯଃ। ଅଥଵା ତିଷ୍ଠ ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ଶପଥାଃ ସଂତୁ ତେ ମମ
ସେଠୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯିବି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କିମ୍ବା, ମାଆ, ତୁମେ ରୁହ, ଏହି ଶପଥଗୁଡ଼ିକ ମୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ଜନନ୍ଯା ଚ ଵିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଜୀଵିତେ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍। ଅନାଥସ୍ଯ ଵନେ ନିତ୍ଯଂ କୋ ମେ ନାଥୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମାଆଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିବା ଜୀବନର କଣ ଉପକାର? ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକା ହୋଇ ରହିଲେ, ମୋ ପାଇଁ କିଏ ସାରଥି ହେବ?
ନାସ୍ତି ମାତୃସମୋ ବଂଧୁର୍ବାଲାନାଂ କ୍ଷୀରଜୀଵିନାମ୍। ନାସ୍ତି ମାତୃସମୋ ନାଥୋ ନାସ୍ତି ମାତୃସମା ଗତିଃ
ଦୁଧପିଉଥିବା ଛୁଆମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଆ ପରି ନିକଟ ବନ୍ଧୁ କେହି ନାହିଁ। ମାଆ ପରି ସାରଥି କେହି ନାହିଁ, ମାଆ ପରି ଆଶ୍ରୟ କେହି ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ମାତୃସମଃ ସ୍ନେହୋ ନାସ୍ତି ମାତୃସମଂ ମୁଖମ୍। ନାସ୍ତି ମାତୃସମୋ ଦେଵ ଇହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ମାଆ ପରି ସ୍ନେହ କେହି ନାହିଁ, ମାଆ ପରି ମୁହଁ କେହି ନାହିଁ। ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ମାଆ ପରି ଦେବତା କେହି ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵୈ ପରମୋ ଧର୍ମଃ ପ୍ରଜାପତିଵିନିର୍ମିତଃ। ଯେ ତିଷ୍ଠଂତି ସଦା ପୁତ୍ରାସ୍ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ। ଯେଉଁ ପୁଅମାନେ ସଦା ମାଆଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ନଂଦୋଵାଚ। ମମୈଵ ଵିହିତୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ନ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରାଗମିଷ୍ଯସି। ନ ଚାଯମନ୍ଯଜୀଵାନାଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ସ୍ଯାଦନ୍ଯମୃତ୍ଯୁନା
ନନ୍ଦା କହିଲେ: ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ପୁଅ, ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଏକ ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁ ଅନ୍ୟ ଜୀବର ନିମିତ୍ତରେ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଅପଶ୍ଚିମମିମଂ ପୁତ୍ର ମାତୃସଂଦେଶମୁତ୍ତମମ୍। ଅତ୍ରାତିଷ୍ଠସ୍ଵ ମଦ୍ଵାକ୍ଯାତ୍ତତଃ ଶୁଶୂଷଣଂ ପୁନଃ
ପୁଅ, ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ପାଇଁ ମାଆଙ୍କ ଶେଷ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବାଣୀ। ମୋ କଥା ଅନୁସରି ଏଠାରେ ରୁହ, ପରେ ମୋ ସେବା କର।
ଜଲେସ୍ଥଲେ ଚ ଵିଚରନ୍ପ୍ରମାଦଂ ତାତ ମା କୁରୁ। ପ୍ରମାଦାତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଵିନଶ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ
ପୁଅ, ପାଣି କିମ୍ବା ଜମିନ୍ ଯେଉଁଠାରେ ହେଉ, ଅବିବେକ କରିବୁ ନାହିଁ। ଅବିବେକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ନ ଚ ଲୋଭେନ ଚର୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଷମସ୍ଥଂ ତୄଣଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଲୋଭାଦ୍ଵିନାଶଃ ସର୍ଵେଷାମିହଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଏବଂ ଲୋଭରେ ପଡ଼ି କେବେ ମଧ୍ୟ ବିପଦ୍ ଥିବା ଠାରେ ଘାସ ଚିନ୍ତା କରିବୁ ନାହିଁ। ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ ହୁଏ।
ସମୁଦ୍ରମଟଵୀଂ ପୁତ୍ର ଵିଶଂତି ଲୋଭମୋହିତାଃ। ଲୋଭାଦକାର୍ଯମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଵିଦ୍ଵାନପି ସମାଚରେତ୍
ପୁଅ, ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ପଡ଼ି ଲୋକେ ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ଲୋଭରେ ଭୟଙ୍କର କାମ କରିପାରେ।
ଲୋଭାତ୍ପ୍ରମାଦାଦ୍ଵିସ୍ରଂଭାତ୍ତ୍ରିଭିର୍ନାଶୋ ଭଵେନ୍ନୄଣାମ୍। ତସ୍ମାଲ୍ଲୋଭଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ନ ପ୍ରମାଦଂ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍
ଲୋଭ, ଅବିବେକ ଓ ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ହୁଏ। ତେଣୁ କେବେ ଲୋଭ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅବିବେକ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅତି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମା ହି ସତତଂ ପୁତ୍ର ରକ୍ଷିତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନଃ। ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ଶ୍ଵାପଦେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମ୍ଲେଚ୍ଛଚୋରାଦିସଂକଟାତ୍
ପୁଅ, ସଦା ଚେଷ୍ଟା କରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଜନ୍ତୁ ଓ ବାହାର ଲୋକ, ଚୋର ଓ ଏପରି ବିପଦରୁ ନିଜକୁ ସତର୍କ ରଖ।
ତିରଶ୍ଚାଂ ପାପଯୋନୀନାମେକତ୍ର ଵସତାମପି। ଵିପରୀତାନି ଚିତ୍ତାନି ଵିଜ୍ଞାଯଂତେ ନ ପୁତ୍ରକ
ପାପ ଜନ୍ମର ପଶୁମାନେ ଏକଠି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଥାଏ, ପୁତ୍ର।
ନଖିନାଂ ଚ ନଦୀନାଂ ଚ ଶୃଂଗିଣାଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରିଣାମ୍। ନ ଵିଶ୍ଵାସସ୍ତ୍ଵଯା କାର୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଜନସ୍ଯ ଚ
ନଖ ଥିବା ପଶୁ, ନଦୀ, ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ପଶୁ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜନାନୀ, ଓ ଚାକର—ଏମାନେ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନ ଵିଶ୍ଵସେଦଵିଶ୍ଵସ୍ତେ ଵିଶ୍ଵସ୍ତେନାତି ଵିଶ୍ଵସେତ୍। ଵିଶ୍ଵାସାଦ୍ଭଯମୁତ୍ପନ୍ନଂ ମୂଲାନ୍ଯପି ନିକୃଂତତି
ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନଥାଏ, ସେଉଁଠି ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ଅଧିକ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ବିଶ୍ୱାସରୁ ଭୟ ଉପଜେ, ଏହା ମୂଳକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଇପାରେ।
ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍ସ୍ଵଦେହେପି ବଲିଷ୍ଠେ ଭୀତଚେତସି। ଵକ୍ଷ୍ଯଂତି ଗୂଢମତ୍ଯର୍ଥଂ ସୁପ୍ତଂ ମତ୍ତଂ ପ୍ରମାଦତଃ
ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେହ ଉପରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ଭୟଭୀତ, ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଲୋକେ ଘୁମାଉଥିବା, ମଦରେ ମତ୍ତ, କିମ୍ବା ଅସାବଧାନ ହେଲେ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଦେଇଥାନ୍ତି।
ଗଂଧଃ ସର୍ଵତ୍ର ସତତମାଘ୍ରାତଵ୍ଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ। ଗାଵଃ ପଶ୍ଯଂତି ଗଂଧେନ ରାଜାନଶ୍ଚାରଚକ୍ଷୁଷା
ଗନ୍ଧ ସବୁଠି ସବୁବେଳେ ସାବଧାନରେ ଘ୍ରାଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଗାଁମାନେ ଗନ୍ଧରେ ଜଣାନ୍ତି, ରାଜାମାନେ ଚରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜଣାନ୍ତି।
ନୈକସ୍ତିଷ୍ଠେଦ୍ଵନେଘୋରେ ଧର୍ମମେକଂ ଚ ଚିଂତଯେତ୍। ନଚୋଦ୍ଵେଗସ୍ତ୍ଵଯାକାର୍ଯଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ମରଣଂ ଧ୍ରୁଵଂ
ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ କେହି ଏକା ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଧର୍ମ ଭାବିବା ଉଚିତ୍; ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ସବୁଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।