ଯତ୍ପାପଂ ଲୁବ୍ଧକାନାଂ ତୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାଂ ଗରଦାଯିନାମ୍। ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଶିକାରୀ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ବିଷଦାତାଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଗୋଷୁ ଵିଘ୍ନାଂଶ୍ଚ ଯେ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ଵପଂତୀଂ ତାଡଯଂତି ଚ। ତେନ ପାପେ ନଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଯେମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଅଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ସକୃଦ୍ଦତ୍ଵା ତୁ ଯଃ କନ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦାତୁମିଚ୍ଛତି। ତସ୍ଯ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜିଏ ଏକଥର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ଦେଇ, ପୁଣି ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଯସ୍ତ୍ଵନର୍ହାନ୍ବଲୀଵର୍ଦାନ୍ଵିଷମେ ଵାହଯେତ୍ପୁମାନ୍। କଥାଯାଂ କଥ୍ଯମାନାଯାଂ ଵିଘ୍ନଂ କାରଯତେ ତୁ ଯଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅଯୋଗ୍ୟ ବଳଦକୁ ଭାର ବହେଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, କିମ୍ବା କାହାରୋ ଗଳ୍ପ କୁହାଯିବାବେଳେ ବାଧା ଦିଏ,
ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ। ଗୃହେ ଯସ୍ଯାଗତଂ ମିତ୍ରଂ ନିରାଶଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛତି
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଏହି ପାପ ମୋ ଉପରେ ଲାଗୁ। କିମ୍ବା ଯଦି ଗୋଟିଏ ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସି, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଖାଲିହାତେ ଚାଲିଯାଏ, ସେହି ପାପ ମୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ତସ୍ଯ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ। ଇତ୍ଯେତୈଃ ପାତକୈର୍ଘୋରୈରାଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଏହି ପାପ ମୋ ଉପରେ ଲାଗୁ। ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଉପରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣି ଆସିବି।
ବୁଧ୍ଵା ସଂପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଦ୍ଵୀପୀ ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵ୍ଯାଘ୍ର ଉଵାଚ। ସଂଜାତଃ ପ୍ରତ୍ଯଯୋସ୍ମାକଂ ଶପଥୈର୍ଧେନୁକେ ତଵ
ଏହି ଭରସା ଶୁଣି, ବାଘ ପୁଣି କହିଲା— 'ଧେନୁକ, ଆମେ ତୋର ଉପରେ ଏହି ଶପଥ ଦ୍ୱାରା ଭରସା କରୁଛୁ।'
କଦାଚିନ୍ମନ୍ଯସେ ଗତ୍ଵା ମୂର୍ଖୋଯଂ ଵଂଚିତୋ ମଯା। ଅତ୍ରାପି କେଚିଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯଂତି ଶପଥେ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
କେବେ ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବିପାର, 'ଏହି ମୂର୍ଖ ଯାଇ ମୋତେ ଠକିଦେଲା।' ତଥାପି, କିଛି ଲୋକ କହିବେ, ଶପଥ ଦେଇ କିଛି ପାପ ନାହିଁ।
କାମିନୀଷୁ ଵିଵାହେଷୁ ଗଵାଂ ମୁକ୍ତୌ ତଥୈଵ ଚ। ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାତଵ୍ଯଂ ନ ଚ ତ୍ଵଯା
ସ୍ତ୍ରୀ, ବିବାହ, ଗାଈ ଛାଡ଼ିବା ଓ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ ଯେପରି ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ସେଠି ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକେସ୍ମିନ୍ନାସ୍ତିକାଃ କେଚିନ୍ମୂର୍ଖାଃ ପଂଡିତମାନିନଃ। ଭ୍ରାମଯିଷ୍ଯଂତି ତେ ଚିତ୍ତଂ ଚକ୍ରାରୂଢମିଵ କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ନାସ୍ତିକ ଓ ମୂର୍ଖ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମ ମନକୁ ଏମିତି ଭ୍ରମିତ କରିଦେବେ, ଯେପରି ଚକା ଉପରେ ଚଢ଼ାଇ ଦେଲେ।
କୁତର୍କହେତୁଵୃତ୍ତାଂତୈରଜ୍ଞାନାଵୃତଚେତସଃ। ମୋହଯଂତି ନରାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଆଗମାନଵିଶାରଦାଃ
ମିଥ୍ୟା ତର୍କ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନରେ ଢାକା ମନ ଥିବା, ଏମିତି ଛୋଟ ମନ୍ତଳ ଲୋକମାନେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଅପରିପକ୍କ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମରେ ପକାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତଥ୍ଯାନ୍ଯପି ତଥ୍ଯାନି ଦର୍ଶଯଂତ୍ଯତିପେଶଲାଃ। ସମେ ନିମ୍ନୋନ୍ନତାନୀଵ ଚିତ୍ରକର୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ
ଅତି ଚତୁର ଲୋକମାନେ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଚିତ୍ରକଳାରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ସମାନ ଜିନିଷକୁ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଃ କୃତାର୍ଥୋ ଲୋକୋଯଂ ମନ୍ଯତେ ନୋପକାରିଣମ୍। ଵତ୍ସଃ କ୍ଷୀରକ୍ଷଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିତ୍ଯଜତି ମାତରମ୍
ସାଧାରଣତଃ ଲୋକମାନେ ନିଜ କାମ ସାରିଲେ, ଉପକାରୀକୁ ମନେ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଛୁଆଁ ଗାଈର ଦୁଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ମାଆକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ।
ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେସ୍ମିନ୍କୃତେ ପ୍ରତିକରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵସ୍ଯ ହି କୃତାର୍ଥସ୍ଯ ମତିରନ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ଯିଏ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରତିଉପକାର କରେ; କାରଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର କାମ ସାରିଗଲେ ମନ ଅନ୍ୟଠାରେ ଲାଗିଯାଏ।
ଋଷିଦେଵାସୁରନରୈଃ ଶପଥାଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ। କୃତାଃ ପରସ୍ପରଂ ପୂର୍ଵଂ ତାନ୍ନ ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ପୂର୍ବେ ଋଷି, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ଶପଥ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ଏବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହିଁ।
ସତ୍ଯେନାପି ଶପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ। ତସ୍ଯ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ରାଜା ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଂ ନିକୃଂତତି
ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ ଶପଥ ମଧ୍ୟ କରେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଯମରାଜ କାଟିଦିଅନ୍ତି।
ମା ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦେଵଂ ଶପଥୈରେଷ ଵଂଚିତଃ। ତ୍ଵଯୈଵ ଦର୍ଶିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ କୁରୁ ସାଂପ୍ରତଂ
ଏମିତି ଶପଥରେ ତୁମ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉନାହିଁ; ତୁମେ ନିଜେ ସବୁ କଥା ଦେଖାଇଦେଲ; ଏବେ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି କର।
ନଂଦୋଵାଚ। ଏଵମେଵ ମହାସାଧୋ କସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଂଚଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ। ଆତ୍ମୈଵ ଵଂଚିତସ୍ତେନ ଯଃ ପରଂ ଵଂଚଯିଷ୍ଯତି
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ଏହିପରି ଠିକ୍ କଥା, ମହାସାଧୁ! କିଏ ତୁମକୁ ଠକିପାରିବ? ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ ଠକେ, ସେ ନିଜକୁ ଠକେ।
ଦ୍ଵୀପ୍ଯୁଵାଚ। ଧେନୁକେ ପଶ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲେ। ପାଯଯିତ୍ଵା ସ୍ତନଂ ଵତ୍ସମଵଲିହ୍ଯ ଚ ମୂର୍ଦ୍ଧନି
ବାଘ କହିଲେ: ଗାଈ, ଯାଅ, ତୁମ ଛୁଆଁକୁ ଦେଖ; ପୁଅ ପ୍ରେମିକା ମାଆ, ତାକୁ ଦୁଧ ପିଇଅ ଦିଅ, ମୁଣ୍ଡ ଚାଟିଦିଅ।
ମାତରଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଖୀସ୍ଵଜନବାଂଧଵାନ୍। ସତ୍ଯମେଵାଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରମାଗମନଂ କୁରୁ
ମାଆ, ଭାଇ, ସହେଳୀ, ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ।
ଏଵଂ ସା ଶପଥଂ କୃତ୍ଵା ଧେନୁର୍ଵୈ ସତ୍ଯଵାଦିନୀ। ଅନୁଜ୍ଞାତା ମୃଗେଂଦ୍ରେଣ ପ୍ରଯାତା ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲା
ଏଭଳି ଶପଥ କରି, ସତ୍ୟବାଦି ଗାଈ, ବନ୍ୟପଶୁ ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଛୁଆଁ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ଚାଲିଗଲା।
ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣମୁଖୀଦୀନା ଵେପମାନା ସୁଦୁଃଖିତା। ହଂଭାରଵଂ ପ୍ରମୁଂଚଂତୀ ପତିତା ଶୋକସାଗରେ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଃଖରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ି, ଗଭୀର ହମ୍ଭାର ଦେଇ, ଶୋକ ସାଗରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲେ।
କରୀଵ ଚରଣଗ୍ରାହଂ ଗୃହୀତଃ ସଲିଲାଶଯେ। ଅଶକ୍ତା ସ୍ଵପରିତ୍ରାଣେ ଵିଲପଂତୀ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯେପରି ହାତୀ ପାଉଁ ଜଳ ଗଡ଼ିରେ ଧରାପଡ଼ି ନିଜକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରେନାହିଁ, ସେପରି ସେ ବାରମ୍ବାର କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ସା ତତ୍ର ଗୋକୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ତା ହରିନ୍ନଦ୍ଯାସ୍ତଟେ ସ୍ଥିତମ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵତ୍ସଂ ତୁ କ୍ରୋଶଂତଂ ପର୍ଯଧାଵତ ସଂମୁଖୀ
ସେ ସୁନା ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଗୋଖାଟିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଛୁଆଁ ରୋଇଥିବା ସବ୍ଦ ଶୁଣି, ସିଧା ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଉପସୃପ୍ଯ ଚ ତଂ ବାଲଂ ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ମାତରଂ ଵତ୍ସଃ ଶଂକିତଃ ପରିପୃଚ୍ଛତି
ବାଁଚିଅଛି ଛୁଆଁ, ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, ସେ ମାଆଁ ପାଖକୁ ଆସି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଚାରିଲା।
ନ ତେ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ ଧୈର୍ଯଂ ନୈଵାଦ୍ଯ ଲକ୍ଷଯେ। ଉଦ୍ଵିଗ୍ନା ଚାପି ତେ ଦୃଷ୍ଟିର୍ଭୀତା ଚାତୀଵ ଲକ୍ଷ୍ଯସେ
ମୁଁ ତୁମେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଦେଖୁନାହିଁ, ଆଜି କୌଣସି ଧୈର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁନାହିଁ; ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ, ତୁମେ ବହୁତ ଭୟଭୀତ ଲାଗୁଛ।
ନନ୍ଦୋଵାଚ। ପିବ ପୁତ୍ର ସ୍ତନଂ ମେଦ୍ଯ କାରଣଂ ଯଦି ପୃଚ୍ଛସି। ଅଶକ୍ତାହଂ ତଵାଖ୍ଯାତୁଂ କୁରୁ ତୃପ୍ତିଂ ଯଥେପ୍ସିତାମ୍
ନନ୍ଦା କହିଲେ: ପୁଅ, ଦୟାକରି ମୋ ଦୁଧ ପିଅ। କାହିଁକି ଦେଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ପଚାରିଲେ, ମୁଁ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ତେପରି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର।
ଅପଶ୍ଚିମଂ ତୁ ତେ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଲଭଂ ମାତୃଦର୍ଶନମ୍। ଏକାହମଦ୍ଯ ମେ ପୀତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ କସ୍ଯ ପାସ୍ଯସି
କିନ୍ତୁ ପୁଅ, ଏହି ଦେଖା ତୁମ ପାଇଁ ଶେଷ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ। ଆଜି ମୋ ଦୁଧ ପିଇଲେ, କାଲି ସକାଳେ କାହାର ଦୁଧ ପିବୁ?
ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୁତ୍ର ଗଂତଵ୍ଯଂ ଶପଥୈରାଗତା ହ୍ଯହମ୍। କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମସ୍ଯ ଚ ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯମାତ୍ମଜୀଵିତମ୍
ପୁଅ, ମୋତେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କାରଣ ମୁଁ ଶପଥରେ ବାନ୍ଧା। ମୋ ଜୀବନ ଭୁଖା ଓ ତରସା ଅଁଶ ଶିଂହକୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ନଂଦାଯାଶ୍ଚ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵତ୍ସୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵତ୍ସ ଉଵାଚ। ଅହଂ ତତ୍ର ଗମିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ ଗଂତୁମିଚ୍ଛସି
ନନ୍ଦାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଛା କହିଲା: ମୁଁ ତୁମେ ଯେଉଁଠାରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେଠାକୁ ଯିବି।