ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଧନ୍ଯାନାଂ ଧନ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ସମସ୍ତଗୁଣସଂପନ୍ନମୀଶ୍ଵରାଯତନଂ ମହତ୍
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଧନ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଭଗବାନଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ।
ଯତ୍ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଭୂମିସ୍ଵର୍ଗମନୁତ୍ତମମ୍। ଗୋପୀମଂଥନଶବ୍ଦେନ ବାଲଵତ୍ସରଵେଣ ଚ
ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, 'ଗୋପୀମନ୍ଥନ' ଓ 'ବାଳବତ୍ସରବେଣ' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଗଵାଂ ହୁଂକାରଶବ୍ଦେନ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ପ୍ରତିହନ୍ଯତେ। ଯତ୍ର ଵତ୍ସାଶ୍ଚ ହୁଂକାରଂ କରୁଣଂ ମାତୃକାଂକ୍ଷଯା
ଗାଈମାନଙ୍କର ହୁଁକାର ଶବ୍ଦରେ ଅସୁଭ ଦୂରିଯାଏ; ସେଠାରେ ବଛାମାନେ ମାଆଁକୁ ଚାହିଁ କରୁଣ ହୁଁକାର କରନ୍ତି।
ଯଦ୍ଗୋପୈଃ ପାଲିତଂ ଶୂରୈର୍ବାହୁଯୁଦ୍ଧକୃତଶ୍ରମୈଃ। ପ୍ରଗୀତନୃତ୍ଯସଂଲାପଂ ନଂଦିତାସ୍ଫୋଟନାଦିତମ୍
ଏହିଠାରେ ସାହସୀ ଗୋପମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବାହୁବଳରେ କ୍ଲାନ୍ତ; ଏଠାରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ହସର ତାଳିର ଧ୍ୱନି ଭରିଥାଏ।
ଇତସ୍ତତଃ ସ୍ଥିତୈର୍ଵତ୍ସୈର୍ନର୍ଦ୍ଯମାନଂ ସମଂତତଃ। ସରୋଵଦ୍ରାଜତେ ଗୋଷ୍ଟଂ ଚଲଦ୍ଭିରିଵ ପଂକଜୈଃ
ଏଠାରେ ଏଠି ସେଠି ବଛାମାନେ ଦାଁଡାଇ ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କର ନାଦ ଶୁଣାଯାଏ; ଏହି ଗୋଖାଟି ଚଳିତ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ହିଁ ଜଣେ ହ୍ରଦ ସଦୃଶ ଲାଗେ।
ତଂ ଶ୍ରୀନିକେତନଂ ସୌମ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୁଲମ୍। ଗୋଲୋକପ୍ରତିମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କଥଂ ପ୍ରତ୍ଯାଗମିଷ୍ଯସି
ଏହି ଶ୍ରୀର ଶାନ୍ତ ନିବାସ, ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସୁସ୍ଥ ଲୋକମାନେ ଭରିଛନ୍ତି, ଗୋଲୋକ ସମାନ ଦେଖି, ତୁମେ କିପରି ପୁଣି ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରିବ?
ପଂଚଭୂତାନି ମେ ଭଦ୍ରେ ପିବଂତୁ ରୁଧିରଂ ତଵ। ନ ନିର୍ଵିଣ୍ଣାନି ଭୂତାନି ଵାଙ୍ମାତ୍ରେଣ କରୋମ୍ଯହମ୍
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳିନୀ, ପଞ୍ଚ ମୂଳତତ୍ତ୍ୱମାନେ ତୁମ ରକ୍ତ ପିଉନ୍ତୁ। ମୁଁ କେବଳ କଥାରେ ଏହି ଭୂତମାନେଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେନି।
ନଂଦୋଵାଚ। ଏଵଂ ପ୍ରଥମଵତ୍ସାଯା ମୃଗେଂଦ୍ର ଶୃଣୁ ମେ ଵଚଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଖୀଃ ସୁତଂ ବାଲଂ ଗୋପାଂଶ୍ଚ ପ୍ରତିପାଲକାନ୍
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ଏଭଳି, ହେ ପଶୁମାନଙ୍କର ମହାରାଜ, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ମୋ ସହେଳୀମାନେ, ଛୋଟ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଗୋପମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି...
ଗୋପୀଜନମୁପାମଂତ୍ର୍ଯ ଜନନୀଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଶପଥୈରାଗମିଷ୍ଯାମି ମନ୍ଯସେ ଯଦି ମୁଂଚ ମାଂ
ଗୋପୀମାନେଙ୍କୁ ଓ ବିଶେଷ କରି ମୋ ମାଆକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ମୁଁ ଶପଥ କରି ଫେରି ଆସିବି। ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ବିଶ୍ୱାସ କର, ତେବେ ମୋତେ ଛାଡ଼।
ଯତ୍ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଯାଂ ମାତୃପିତୃଵଧେଷୁ ଚ। ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ଯଦି ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ନାସି, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ମାଆ-ବାପା ହତ୍ୟାର ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ସେଇ ପାପ ମୋ ଉପରେ ଲାଗୁ।
ଯତ୍ପାପଂ ଲୁବ୍ଧକାନାଂ ତୁ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନାଂ ଗରଦାଯିନାମ୍। ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଶିକାରୀ, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ବିଷଦାତାଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଗୋଷୁ ଵିଘ୍ନାଂଶ୍ଚ ଯେ କୁର୍ଯୁଃ ସ୍ଵପଂତୀଂ ତାଡଯଂତି ଚ। ତେନ ପାପେ ନଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଯେମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଅଁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ସକୃଦ୍ଦତ୍ଵା ତୁ ଯଃ କନ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦାତୁମିଚ୍ଛତି। ତସ୍ଯ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜିଏ ଏକଥର କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ ଦେଇ, ପୁଣି ଅନ୍ୟଠାରେ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ, ସେମାନଙ୍କର ପାପ ମୋ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଯସ୍ତ୍ଵନର୍ହାନ୍ବଲୀଵର୍ଦାନ୍ଵିଷମେ ଵାହଯେତ୍ପୁମାନ୍। କଥାଯାଂ କଥ୍ଯମାନାଯାଂ ଵିଘ୍ନଂ କାରଯତେ ତୁ ଯଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅଯୋଗ୍ୟ ବଳଦକୁ ଭାର ବହେଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, କିମ୍ବା କାହାରୋ ଗଳ୍ପ କୁହାଯିବାବେଳେ ବାଧା ଦିଏ,
ତେନ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ। ଗୃହେ ଯସ୍ଯାଗତଂ ମିତ୍ରଂ ନିରାଶଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛତି
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଏହି ପାପ ମୋ ଉପରେ ଲାଗୁ। କିମ୍ବା ଯଦି ଗୋଟିଏ ଅତିଥି ଘରକୁ ଆସି, ଆଶା ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ଖାଲିହାତେ ଚାଲିଯାଏ, ସେହି ପାପ ମୋ ପାଇଁ ହେଉ।
ତସ୍ଯ ପାପେନ ଲିପ୍ଯେହଂ ଯଦ୍ଯହଂ ନାଗମେ ପୁନଃ। ଇତ୍ଯେତୈଃ ପାତକୈର୍ଘୋରୈରାଗମିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ଯଦି ପୁଣି ଫେରି ନାଆସି, ତେବେ ଏହି ପାପ ମୋ ଉପରେ ଲାଗୁ। ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ପାପ ଉପରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣି ଆସିବି।
ବୁଧ୍ଵା ସଂପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଦ୍ଵୀପୀ ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଵ୍ଯାଘ୍ର ଉଵାଚ। ସଂଜାତଃ ପ୍ରତ୍ଯଯୋସ୍ମାକଂ ଶପଥୈର୍ଧେନୁକେ ତଵ
ଏହି ଭରସା ଶୁଣି, ବାଘ ପୁଣି କହିଲା— 'ଧେନୁକ, ଆମେ ତୋର ଉପରେ ଏହି ଶପଥ ଦ୍ୱାରା ଭରସା କରୁଛୁ।'
କଦାଚିନ୍ମନ୍ଯସେ ଗତ୍ଵା ମୂର୍ଖୋଯଂ ଵଂଚିତୋ ମଯା। ଅତ୍ରାପି କେଚିଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯଂତି ଶପଥେ ନାସ୍ତି ପାତକମ୍
କେବେ ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବିପାର, 'ଏହି ମୂର୍ଖ ଯାଇ ମୋତେ ଠକିଦେଲା।' ତଥାପି, କିଛି ଲୋକ କହିବେ, ଶପଥ ଦେଇ କିଛି ପାପ ନାହିଁ।
କାମିନୀଷୁ ଵିଵାହେଷୁ ଗଵାଂ ମୁକ୍ତୌ ତଥୈଵ ଚ। ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାତଵ୍ଯଂ ନ ଚ ତ୍ଵଯା
ସ୍ତ୍ରୀ, ବିବାହ, ଗାଈ ଛାଡ଼ିବା ଓ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ ଯେପରି ଅବସ୍ଥା ଆସେ, ସେଠି ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକେସ୍ମିନ୍ନାସ୍ତିକାଃ କେଚିନ୍ମୂର୍ଖାଃ ପଂଡିତମାନିନଃ। ଭ୍ରାମଯିଷ୍ଯଂତି ତେ ଚିତ୍ତଂ ଚକ୍ରାରୂଢମିଵ କ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ନାସ୍ତିକ ଓ ମୂର୍ଖ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବନ୍ତି; ସେମାନେ ତୁମ ମନକୁ ଏମିତି ଭ୍ରମିତ କରିଦେବେ, ଯେପରି ଚକା ଉପରେ ଚଢ଼ାଇ ଦେଲେ।
କୁତର୍କହେତୁଵୃତ୍ତାଂତୈରଜ୍ଞାନାଵୃତଚେତସଃ। ମୋହଯଂତି ନରାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଆଗମାନଵିଶାରଦାଃ
ମିଥ୍ୟା ତର୍କ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନରେ ଢାକା ମନ ଥିବା, ଏମିତି ଛୋଟ ମନ୍ତଳ ଲୋକମାନେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଅପରିପକ୍କ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମରେ ପକାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅତଥ୍ଯାନ୍ଯପି ତଥ୍ଯାନି ଦର୍ଶଯଂତ୍ଯତିପେଶଲାଃ। ସମେ ନିମ୍ନୋନ୍ନତାନୀଵ ଚିତ୍ରକର୍ମଵିଦୋ ଜନାଃ
ଅତି ଚତୁର ଲୋକମାନେ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖାଇଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେପରି ଚିତ୍ରକଳାରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ସମାନ ଜିନିଷକୁ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି।
ପ୍ରାଯଃ କୃତାର୍ଥୋ ଲୋକୋଯଂ ମନ୍ଯତେ ନୋପକାରିଣମ୍। ଵତ୍ସଃ କ୍ଷୀରକ୍ଷଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରିତ୍ଯଜତି ମାତରମ୍
ସାଧାରଣତଃ ଲୋକମାନେ ନିଜ କାମ ସାରିଲେ, ଉପକାରୀକୁ ମନେ ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ଯେପରି ଛୁଆଁ ଗାଈର ଦୁଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ମାଆକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ।
ନ ତଂ ପଶ୍ଯାମି ଲୋକେସ୍ମିନ୍କୃତେ ପ୍ରତିକରୋତି ଯଃ। ସର୍ଵସ୍ଯ ହି କୃତାର୍ଥସ୍ଯ ମତିରନ୍ଯା ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖିନାହିଁ, ଯିଏ ଉପକାର ପାଇଁ ପ୍ରତିଉପକାର କରେ; କାରଣ, ସମସ୍ତଙ୍କର କାମ ସାରିଗଲେ ମନ ଅନ୍ୟଠାରେ ଲାଗିଯାଏ।
ଋଷିଦେଵାସୁରନରୈଃ ଶପଥାଃ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ। କୃତାଃ ପରସ୍ପରଂ ପୂର୍ଵଂ ତାନ୍ନ ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ପୂର୍ବେ ଋଷି, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ଶପଥ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ଏବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନାହିଁ।
ସତ୍ଯେନାପି ଶପେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦେଵାଗ୍ନିଗୁରୁସନ୍ନିଧୌ। ତସ୍ଯ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ରାଜା ଧର୍ମସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଂ ନିକୃଂତତି
ଯିଏ ଦେବତା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସତ୍ୟ ଶପଥ ମଧ୍ୟ କରେ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଯମରାଜ କାଟିଦିଅନ୍ତି।
ମା ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵେଦେଵଂ ଶପଥୈରେଷ ଵଂଚିତଃ। ତ୍ଵଯୈଵ ଦର୍ଶିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଥେଷ୍ଟଂ କୁରୁ ସାଂପ୍ରତଂ
ଏମିତି ଶପଥରେ ତୁମ ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଉନାହିଁ; ତୁମେ ନିଜେ ସବୁ କଥା ଦେଖାଇଦେଲ; ଏବେ ଚାହିଁଥିବା ଭଳି କର।
ନଂଦୋଵାଚ। ଏଵମେଵ ମହାସାଧୋ କସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଂଚଯିତୁଂ କ୍ଷମଃ। ଆତ୍ମୈଵ ଵଂଚିତସ୍ତେନ ଯଃ ପରଂ ଵଂଚଯିଷ୍ଯତି
ନନ୍ଦ କହିଲେ: ଏହିପରି ଠିକ୍ କଥା, ମହାସାଧୁ! କିଏ ତୁମକୁ ଠକିପାରିବ? ଯିଏ ଅନ୍ୟକୁ ଠକେ, ସେ ନିଜକୁ ଠକେ।
ଦ୍ଵୀପ୍ଯୁଵାଚ। ଧେନୁକେ ପଶ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରକଂ ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲେ। ପାଯଯିତ୍ଵା ସ୍ତନଂ ଵତ୍ସମଵଲିହ୍ଯ ଚ ମୂର୍ଦ୍ଧନି
ବାଘ କହିଲେ: ଗାଈ, ଯାଅ, ତୁମ ଛୁଆଁକୁ ଦେଖ; ପୁଅ ପ୍ରେମିକା ମାଆ, ତାକୁ ଦୁଧ ପିଇଅ ଦିଅ, ମୁଣ୍ଡ ଚାଟିଦିଅ।
ମାତରଂ ଭ୍ରାତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଖୀସ୍ଵଜନବାଂଧଵାନ୍। ସତ୍ଯମେଵାଗ୍ରତଃ କୃତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରମାଗମନଂ କୁରୁ
ମାଆ, ଭାଇ, ସହେଳୀ, ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସତ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ।