ପ୍ରାଚୀମେଵେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ସାର୍ଦ୍ଧମହଂ ସଦା। ସରସ୍ଵତୀ ମହାପୁଣ୍ଯା କ୍ଷେତ୍ରେ ଚାସ୍ମିନ୍ଵିଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସର୍ବଦା ତୁମ ସହିତ ରହିବି, ବିଶେଷକରି ଏହି ପବିତ୍ର ସରସ୍ବତୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ।
ନ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଲର୍ଭଂ କିଂଚିଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ। ସରସ୍ଵତ୍ଯୁତ୍ତରେ ତୀରେ ଯସ୍ତ୍ଯଜେଦାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍୧୫୦ 1.18.
ଏଠି ସରସ୍ବତୀର ଉତ୍ତର ପାରେ ଯିଏ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେଠି ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କିଛି ମିଳିବା କଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ପ୍ରାଚୀତଟେ ଜାପ୍ଯପରୋ ନ ଚେହ ମ୍ରିଯତେ ପୁନଃ। ଆପ୍ଲୁତୋ ଵାଜିମେଧସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ସ୍ଯତି ପୁଷ୍କଲଂ
ପୂର୍ବ ପାରେ ଯିଏ ଜପ କରିଥାଏ, ସେଠି ପୁନି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ନାହିଁ; ସ୍ନାନ କରି, ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅପାର ଫଳ ପାଏ।
ନିଯମୈଶ୍ଚୋପଵାସୈଶ୍ଚ କର୍ଶଯନ୍ଦେହମାତ୍ମନଃ। ଜଲାହାରୋ ଵାଯୁଭକ୍ଷଃ ପର୍ଣାହାରଶ୍ଚ ତାପସଃ
ନିୟମ ଓ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଯିଏ ନିଜ ଦେହକୁ କ୍ଷୀଣ କରେ, ସେ ତାପସୀ କେବେ ଜଳ, କେବେ ବାୟୁ, କେବେ ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରେ।
ତଥା ସ୍ଥଂଡିଲଶାଯୀ ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ନିଯମାଃ ପୃଥକ୍। କରୋତି ଯୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନିଯମାଂସ୍ତାନ୍ଵ୍ରତାନି ଚ
ଏପରି ଭାବେ ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁ ନିୟମ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି,
ସ ଯାତି ଶୁଦ୍ଧଦେହଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମଂ ପଦଂ। ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତୁ ଯୈର୍ଦତ୍ତଂ ତିଲମାତ୍ରଂ ତୁ କାଂଚନଂ
ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହେଁ ତିଳ ବା ସୁନା ହେଉ, ସେଠି ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।
ମେରୁଦାନସମଂ ତତ୍ସ୍ଯାତ୍ପୁରା ପ୍ରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ। ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତୁ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯଂତି ହି ମାନଵାଃ
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ପ୍ରଜାପତି କହିଥିଲେ, ଏଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମେରୁ ପର୍ବତ ଦାନ ସମାନ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି,
ଏକଵିଂଶକୁଲୋପେତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଯାସ୍ଯଂତି ତେ ନରାଃ। ପିତୄଣାଂ ଚ ଶୁଭଂ ତୀର୍ଥଂ ପିଂଡେନୈକେନ ତର୍ପିତାଃ
ସେମାନେ ଏକୋଇଶି ପିଢି ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବେ; ଏଠି ଏକମାତ୍ର ପିଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯଂତି ସ୍ଵପୁତ୍ରେଣେହ ତାରିତାଃ। ଭୂଯଶ୍ଚାନ୍ନଂ ନ ଚେଚ୍ଛଂତି ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ
ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଉଦ୍ଧାର ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯିବେ; ପୁଣି ଯଦି ସେମାନେ ଆଉ ଖାଦ୍ୟ ଆଶା କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୋକ୍ଷ ପଥକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଚୀନତ୍ଵଂ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଯଥା ଭୂତଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍। ସରସ୍ଵତୀ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସଵାସଵୈଃ
ସରସ୍ବତୀର ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହେଲା, ତାହା ଏବେ ଶୁଣ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ବସୁମାନେ ପୂର୍ବେ ସରସ୍ବତୀ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ।
ତଟଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଯାତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ଲଵଣୋଦଧେଃ। ଵଡଵାଗ୍ନିମିମଂ ନୀତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରେ ନିକ୍ଷିପସ୍ଵ ହ
ତୁମେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ଲୁଣ ଦାରିଆ ପାରକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ, ଏହି ବଡ଼ ଅଗ୍ନିକୁ ନେଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେବା।
ଏଵଂ କୃତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଭଵଂତି ଭଯଵର୍ଜିତାଃ। ଅନ୍ଯଥା ଵାଡଵାଗ୍ନିସ୍ତୁ ଦହତେ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ଏଭଳି କଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ; ନହେଲେ, ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସବୁକିଛି ପୋଡ଼ିଦେବ।
ତସ୍ମାଦ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ଵିବୁଧାନେତସ୍ମାଦଚିରାଦ୍ଭଯାତ୍। ମାତେଵ ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ସୁରାଣାମଭଯପ୍ରଦା
ସେଥିପାଇଁ, ଏହି ଭୟରୁ ଶୀଘ୍ର ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ମାତା ପରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ଦେଵୀ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା। ଆହ ନାହଂ ସ୍ଵତଂତ୍ରାସ୍ମି ପିତା ମେ ଵ୍ରିଯତାଂ ସ୍ଵରାଟ୍
ଏଭଳି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଦେବୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁ; ମୋର ପିତା, ସ୍ୱାମୀ, ତାଙ୍କୁ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।"
ତଦାଜ୍ଞାକାରିଣୀ ନିତ୍ଯଂ କୁମାରୀହ ଧୃତଵ୍ରତା। ପିତ୍ରାଦେଶାଦ୍ଵିନା ନାହଂ ପଦମେକମପି କ୍ଵଚିତ୍
ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରେ, ଏଠି ଏକ କୁମାରୀ ଭାବେ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଛି; ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିନା କେଉଁଠି ମୁଁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ନେଉନି।
ଗଚ୍ଛାମି ତସ୍ମାତ୍କୋପ୍ଯନ୍ଯ ଉପାଯଶ୍ଚିଂତ୍ଯତାମହୋ। ତଦାଶଯଂ ଵିଦିତ୍ଵାହୁସ୍ତେ ସମେତ୍ଯ ପିତାମହଂ
ତେଣୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବା ଉଚିତ; ଦେବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି ସମସ୍ତେ ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ନାନ୍ଯେନ ଶକ୍ଯତେ ନେତୁଂ ଵଡଵାଗ୍ନିଃ ପିତାମହ। ଅଦୃଷ୍ଟଦୋଷାମ୍ମୁକ୍ତ୍ଵୈକାଂ କୁମାରୀଂ ତନଯାଂ ତଵ
ହେ ପିତାମହ, ତୁମର ଜିଅ ଯେଉଁଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ଦୋଷ ନାହିଁ ଏବଂ ସେଉଁଠି କୁମାରୀ, ସେଠି ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ବଡ଼ଭାଗ୍ନିକୁ ନେଇଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।
ସରସ୍ଵତୀଂ ସମାନୀଯ କୃତ୍ଵାଂକେ ଵରଵର୍ଣିନୀଂ। ଶିରସ୍ଯାଘ୍ରାଯସସ୍ନେହମୁଵାଚାଥସରସ୍ଵତୀମ୍
ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଆଣି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁମାରୀଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଂକୁରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି ସ୍ନେହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ ଏବଂ ପରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମାଂ ଚ ଦେଵି ସୁରାଃ ପ୍ରାହୁଃ ସ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ନୀତ୍ଵା ଵିନିକ୍ଷିପେଦେନଂ ବାଡଵଂ ଲଵଣାଂବୁନି
ଦେବୀ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଡାକିଛନ୍ତି; ଏବେ ତୁମେ, ଯଶସ୍ୱିନୀ, କହ। ଏହି ବଡ଼ଭାଗ୍ନିକୁ ନେଇ ଲବଣ ଜଳରେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ହି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଯୁକ୍ତା କୁରରୀ ଯଥା। ପିତ୍ରା ତଦୈଵ ସା କନ୍ଯା ରୁରୁଦେ ଦୀନମାନସା
ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ବିୟୋଗିନୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ହେଇଗଲା, ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କନ୍ଦିଲା।
ଶୋଭତେ ତନ୍ମୁଖଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୋକବାଷ୍ପାଵିଲେକ୍ଷଣଂ। ସିତଂ ଵିକସିତଂ ତଦ୍ଵତ୍ପଦ୍ମଂ ତୋଯକଣୋକ୍ଷିତମ୍
ଦୁଃଖର ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜା ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ମୁହଁ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଧଳା ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଜଳବିନ୍ଦୁରେ ଭିଜିଯାଇଛି।
ତତ୍ତଥାଵିଧମାଲୋକ୍ଯ ପିତାମହପୁରସ୍ସରାଃ। ଵିବୁଧାଃ ଶୋକଭାଵସ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵଶମୁପାଗତାଃ
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ପିତାମହଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୋକରେ ଭରିଗଲେ।
ସଂସ୍ତଭ୍ଯ ହୃଦଯଂ ତସ୍ଯାଃ ଶୋକସଂତାପିତଂ ତଦା। ପିତାମହସ୍ତାମୁଵାଚ ମା ରୋଦୀର୍ନାସ୍ତି ତେ ଭଯମ୍
ସେତେବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହୃଦୟକୁ ଶାନ୍ତ କରି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'କନ୍ଦିନାହଁ, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।'
ମାନ ଲାଭଶ୍ଚ ଭଵିତା ତଵ ଦେଵାନୁଭାଵତଃ। ନୀତ୍ଵା କ୍ଷାରୋଦମଧ୍ଯେ ତୁ କ୍ଷିପସ୍ଵ ଜ୍ଵଲନଂ ସୁତେ
ଦେବତାଙ୍କର କୃପାରେ ତୁମେ ମାନ ସମ୍ମାନ ଓ ଲାଭ ପାଇବ। ଜ୍ୱାଳାକୁ ନେଇ ଲବଣ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ମୋ ଝିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା ବାଲା ବାଷ୍ପାକୁଲିତଲୋଚନା। ପ୍ରଣମ୍ଯ ପଦ୍ମଜନ୍ମାନଂ ଗଚ୍ଛାମ୍ଯୁକ୍ତଵତୀ ତୁ ସା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ସହିତ ସେ ଝିଅ ପଦ୍ମଜନ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, 'ମୁଁ ଯାଉଛି' ବୋଲି କହି ଚାଲିଗଲା।
ମା ଭୈରୁକ୍ତା ପୁନସ୍ତୈସ୍ତୁ ପିତ୍ରା ଚାପି ତଥୈଵ ସା। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଂ ହୃଷ୍ଟମନାଃ ପ୍ରଯାତୁଂ ସମଵସ୍ଥିତା
ପୁଣି ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, 'ଭୟ କରନାହଁ।' ସେ ଭୟ ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଯାଣସମଯେ ଶଂଖଦୁଂଦୁଭିନିସ୍ଵନୈଃ। ମଂଗଲାନାଂ ଚ ନିର୍ଘୋଷୈର୍ଜଗଦାପୂରିତଂ ଶୁଭୈଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ସମୟରେ, ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନିରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା।
ସିତାଂବରଧରାଧନ୍ଯା ସିତଚଂଦନମଂଡିତା। ଶରଦଂବୁଜସଚ୍ଛାଯ ତାରହାରଵିଭୂଷିତା
ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ଶରତ ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଥିବା, ତାରା ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ସେ ଧନ୍ୟା।
ସଂପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରଵଦନା ପଦ୍ମପତ୍ରାଯତେକ୍ଷଣା। ଶୁଭାଂ କୀର୍ତିଂ ସୁରେଶସ୍ଯ ପୂରଯଂତୀ ଦିଶୋ ଦଶ
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି, ଚକ୍ଷୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଲମ୍ବା, ଦେବତାଙ୍କ ଶୁଭ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଦଶ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ କରୁଥିଲେ।
ସ୍ଵତେଜସା ତଦ୍ଧୃଦଯାନ୍ନିଃସୃତା ଭାସଯଜ୍ଜଗତ୍। ଅନୁଵ୍ରଜନ୍ତୀ ତାଂ ଗଂଗା ତଯୋକ୍ତା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ନିଜ ତେଜରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ବାହାରି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ; ଯିବା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।