ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଯଜତଃ ପୁଷ୍କରେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ। ଶୃଣୁରାଜନ୍ନିଦଂ ଚିତ୍ରଂ ପୂର୍ଵମେଵ ଯଥାକୃତମ୍
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପୁଷ୍କରରେ ସେ ପରମେଷ୍ଠୀ ଦେବତା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହାର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣ ।
ଆଦୌ କୃତଯୁଗେ ତସ୍ମିନ୍ଯଜମାନେ ପିତାମହେ। ମରୀଚିରଂଗିରାଶ୍ଚୈଵ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହଃ କ୍ରତୁଃ
ସେ କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ପିତାମହ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ —
ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଶ୍ଚୈଵ ନମସ୍କାରଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ। ଵିଦ୍ଯୋତମାନାଃ ପୁରୁଷାଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତାଃ
ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।
ଉପନୃତ୍ଯଂତି ଦେଵେଶଂ ଵିଷ୍ଣୁମପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ। ତତୋ ଗଂଧର୍ଵତୂର୍ଯୈସ୍ତୁ ପ୍ରତିନଂଦ୍ଯ ଵିହାଯସି
ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ । ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଆକାଶରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ ।
ବହୁଭିଃ ସହ ଗଂଧର୍ଵୈଃ ପ୍ରଗାଯତି ଚ ତୁଂବରୁଃ। ମହାଶ୍ରୁତିଶ୍ଚିତ୍ରସେନ ଊର୍ଣାଯୁରନଘସ୍ତଥା
ଅନେକ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ସହିତ ତୁମ୍ବୁରୁ ଗାଇଲେ, ମହାଶ୍ରୁତି, ଚିତ୍ରସେନ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ ଓ ଅନଘ ମଧ୍ୟ ।
ଗୋମାଯୁସ୍ସୂର୍ଯଵର୍ଚାଶ୍ଚ ସୋମଵର୍ଚାଶ୍ଚ କୌରଵ। ଯୁଗପଚ୍ଚ ତୃଣାଯୁଶ୍ଚ ନଂଦିଶ୍ଚିତ୍ରରଥସ୍ତଥା
ଗୋମାୟୁ, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ, ସୋମବର୍ଚ୍ଚ, ହେ କୌରବ, ଏହି ସମୟରେ ତ୍ରିଣାୟୁ, ନନ୍ଦି ଓ ଚିତ୍ରରଥ ମଧ୍ୟ ।
ତ୍ରଯୋଦଶଃ ଶାଲିଶିରାଃ ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶଃ। କଲିଃ ପଂଚଦଶଶ୍ଚାତ୍ର ତାରକଶ୍ଚାତ୍ର ଷୋଡଶଃ
ତ୍ରୟୋଦଶ ଥିଲେ ଶାଳିଶିରା, ଚତୁର୍ଦଶ ପର୍ଜନ୍ୟ, ପଞ୍ଚଦଶ କଳି, ଷୋଳ ତାରକା ।
ହାହାହୂହୂଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵୋ ହଂସଶ୍ଚୈଵ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଇତ୍ଯେତେ ଦେଵଗଂଧର୍ଵା ଉପଗାଯଂତି ତେ ଵିଭୁମ୍
ହାହା ଓ ହୂହୂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ମହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହଂସ ମଧ୍ୟ — ଏଭଳି ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗାଇଲେ ।
ତଥୈଵାପ୍ସରସୋ ଦିଵ୍ଯା ଉପନୃତ୍ଯଂତି ତଂ ଵିଭୁଂ। ଧାତାର୍ଯମା ଚ ସଵିତା ଵରୁଣୋଂଶୋ ଭଗସ୍ତଥା
ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ । ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ସବିତା, ବରୁଣ, ଅଂଶ ଓ ଭଗା ।
ଇଂଦ୍ରୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ପୂଷା ଚ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପର୍ଜନ୍ଯ ଏଵ ଚ। ଇତ୍ଯେତେ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯା ଜ୍ଵଲଂତୋ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ
ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ, ପୂଷା, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ପର୍ଜନ୍ୟ ମଧ୍ୟ — ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଦୀପ୍ତ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଲେ ।
ଚକ୍ରୁରସ୍ମିନ୍ସୁରେଶାଶ୍ଚ ନମସ୍କାରଂ ପିତାମହେ। ମୃଗଵ୍ଯାଧଶ୍ଚ ଶର୍ଵଶ୍ଚ ନିର୍ଋତିଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ
ସୁରେଶମାନେ ପିତାମହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ମୃଗବ୍ୟାଧ, ଶର୍ବ ଓ ମହାଯଶସ୍ବୀ ନିରୃତି ।
ଅଜୈକପାଦହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ଯଃ ପିନାକୀ ଚାପରାଜିତଃ। ଭଵୋ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଶ୍ଚୈଵ କପର୍ଦୀ ଚ ଵିଶାଂପତେ
ଅଜଏକପଦ, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ପିନାକୀ, ଅପରାଜିତ, ଭବ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଓ କପର୍ଦୀ, ହେ ନରପତି ।
ସ୍ଥାଣୁର୍ଭଗଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରାସ୍ତତ୍ରାଵତସ୍ଥିରେ। ଅଶ୍ଵିନୌ ଵସଵଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ମରୁତଶ୍ଚ ମହାବଲାଃ
ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ଷ୍ଠାଣୁ, ଭଗ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ, ଆଠ ଭସୁମାନେ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ମାରୁତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵେଦେଵାଶ୍ଚ ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ତସ୍ମୈ ପ୍ରାଂଜଲଯଃ ସ୍ଥିତାଃ। ଶେଷାଦ୍ଯାସ୍ତୁ ମହାନାଗା ଵାସୁକିପ୍ରମୁଖାହଯଃ
ବିଶ୍ୱଦେବ ଏବଂ ସାଧ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଶେଷ ଆଦି ମହାନାଗମାନେ, ଭାସୁକି ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
କାଶ୍ଯପଃ କଂବଲଶ୍ଚାପି ତକ୍ଷକଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଏତେ ନାଗା ମହାତ୍ମାନସ୍ତସ୍ମୈ ପ୍ରାଂଜଲଯଃ ସ୍ଥିତାଃ
କାଶ୍ୟପ, କମ୍ବଳ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ତକ୍ଷକ—ଏହି ମହାନ ନାଗମାନେ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଶ୍ଚାରିଷ୍ଟନେମିଶ୍ଚ ଗରୁଡଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ଵାରୁଣିଶ୍ଚୈଵାରୁଣିଶ୍ଚ ଵୈନତେଯା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ପ୍ରବଳ ଗରୁଡ, ଭାରୁଣୀ, ଆରୁଣୀ ଏବଂ ବିନତାର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମାଗତ୍ଯ ଲୋକଵାନ୍। ପ୍ରାହ ଲୋକଗୁରୁଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ସହସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
ପବିତ୍ର ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ନାଥ ହୋଇ ଆସିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଲୋକଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ତତମିଦଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ପତେ। ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକେଶ୍ଵରଶ୍ଚାସି ପଦ୍ମଯୋନେ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛ; ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ନାଥ, ପଦ୍ମଯୋନି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଯଦତ୍ର ତେ ମଯା କାର୍ଯଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ତଦାଦିଶ। ଏଵଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନ୍ସାର୍ଧଂ ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏଠି ମୋତେ ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ତାହା ଆମକୁ ଦିଆ ଦିଆ; ଏଭଳି ଭଗବାନ ଦେବର୍ଷିମାନେ ସହିତ କହିଲେ।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସୁରେଶାଯ ବ୍ରହ୍ମଣେଽଵ୍ଯକ୍ତଜନ୍ମନେ। ସ ଚ ତତ୍ରସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତେଜସା ଭାସଯନ୍ଦିଶଃ
ସୁରେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଦେଲେ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲୋମସଂଚ୍ଛନ୍ନୋ ହେମସୂତ୍ରେଣ ରାଜତା। ସୁରର୍ଷିପ୍ରତିମଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ଵଯଂଭୂର୍ଭୂତଭାଵନଃ
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଓ ଶୁଭ୍ର ରୋମରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ତାର ଓ ରୂପାରେ ଭୂଷିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋଷି ସଦୃଶ, ଶ୍ରୀମୟ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମିତ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦକ।
ଶୁଚିରୋମା ମହାଵକ୍ଷାଃ ସର୍ଵତେଜୋମଯଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଯୋ ଗତିଃ ପୁଣ୍ଯଶୀଲାନାମଗତିଃ ପାପକର୍ମଣାଂ
ଶୁଚି ରୋମ, ବିଶାଳ ଛାତି, ସମସ୍ତ ତେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁ; ସେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳମାନେ ପାଇଁ ଗତି ଏବଂ ପାପ କରିଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ତ।
ଯୋଗସିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମାନୋ ଯଂ ଵିଦୁର୍ଲୋକମୁତ୍ତମଂ। ଯସ୍ଯାଷ୍ଟଗୁଣମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଯମାହୁର୍ଦେଵସତ୍ତମମ୍
ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ଯାହାର ଏଠି ଅଷ୍ଟ ଗୁଣ ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ଭାବେ କହନ୍ତି।
ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତଂ ଵିପ୍ରା ନିଯତା ମୋକ୍ଷକାଂକ୍ଷିଣଃ। ଜନ୍ମନୋ ମରଣାଚ୍ଚୈଵ ମୁଚ୍ଯଂତେ ଯୋଗଭାଵିତାଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲଗି ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ ଯୋଗରେ ଲିନ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ପାଇଲେ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଦେତତ୍ତପ ଇତ୍ଯାହୁଃ ସର୍ଵାଶ୍ରମନିଵାସିନଃ। ସେଵଂସେଵଂ ଯତାହାରା ଦୁଶ୍ଚରଂ ଵ୍ରତମାସ୍ଥିତାଃ
ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବାମାନେ ଏହାକୁ ତପସ୍ୟା ଭାବେ କହନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନିପୁନି ସେବାରେ ଲଗିଥିବା।
ଯୋନଂତ ଇତି ନାଗେଷୁ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଯୋଗିଭିଃ। ସହସ୍ରମୂର୍ଦ୍ଧା ରକ୍ତାକ୍ଷଃ ଶେଷାଦିଭିରନୁତ୍ତମୈଃ
ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନେ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ଭାବେ କହନ୍ତି; ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ଶେଷ ଆଦି ଉତ୍ତମ ନାଗମାନେ ସହିତ।
ଯୋ ଯଜ୍ଞ ଇତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରୈରିଜ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗଲିପ୍ସୁଭିଃ। ନାନାସ୍ଥାନଗତିଃ ଶ୍ରୀମାନେକଃ କଵିରନୁତ୍ତମଃ
ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଭାବେ ପୂଜନ କରନ୍ତି; ଶ୍ରୀମୟ, ଏକମାତ୍ର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗତି କରିଥିବା।
ଯଂ ଦେଵଂ ଵେତ୍ତି ଵେତ୍ତାରଂ ଯଜ୍ଞଭାଗପ୍ରଦାଯିନଂ। ଵୃଷାଗ୍ନିସୂର୍ଯଚଂଦ୍ରାକ୍ଷଂ ଦେଵମାକାଶଵିଗ୍ରହଂ
ଯେ ଦେବତା ଜାଣନ୍ତି ଏବଂ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଦେଇଥିବା, ବୃଷ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ, ଆକାଶ ତାଙ୍କର ରୂପ।
ତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯାମହେ ଦେଵଂ ଭଗଵନ୍ଶରଣାର୍ଥିନଃ। ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଦେଵଭଵୋଦ୍ଭଵଂ
ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛୁ, ଭଗବାନ, ଆମେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଛୁ; ଆଶ୍ରୟ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଭୂତମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି।
ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ସ୍ରଷ୍ଟାରଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରଂ। ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ସ୍ଥିତୌ
ଋଷିମାନେ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ।