ପଶୂନାମିହ ଗୃହ୍ଣାନାଭାଗଂ ସ୍ଵସ୍ଵ ଚରୋର୍ମୁଦା। ଯଜ୍ଞଭାଗାର୍ଥିନୋ ଦେଵା ଵିଲମ୍ବାଦ୍ବ୍ରୁଵତେ ତଦା
ସେଠାରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ଯଜ୍ଞ ପଶୁର ଅଂଶ ନେଉଥିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ଆଶା କରି, ବିଳମ୍ବ ଦେଖି କଥା କହିଲେ।
କାଲହୀନଂ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କୃତଂ ନ ଫଲଦଂ ଯତଃ। ଵେଦେଷ୍ଵେଵମଧୀକାରୋ ଦୃଷ୍ଟଃସର୍ଵୈର୍ମନୀଷିଭିଃ
'ଯଜ୍ଞ ସମୟ ଠିକ୍ ନ ହେଲେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏପରି କାମ କଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ବେଦରେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ନିୟମ ଦେଖିଛନ୍ତି।'
ପ୍ରାଵର୍ଗ୍ଯେ କ୍ରିଯମାଣେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ। କ୍ଷୀରଦ୍ଵଯେନ ସଂଯୁକ୍ତ ଶୃତେନାଧ୍ଵର୍ଯୁଣା ତଥା
ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରାବର୍ଗ୍ୟ କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ, ଦୁଇ ମାପ କ୍ଷୀର ଓ ଘୃତ ସହିତ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ହବି ଦିଆଯାଉଥିଲା।
ଉପହୂତେନାଗତେ ନଚାହୂତେଷୁ ଦ୍ଵିଜନ୍ମସୁ। କ୍ରିଯମାଣେ ତଥାଭକ୍ଷ୍ଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵୀ ରୁଷାନ୍ଵିତା
ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସିଲେ ନାହିଁ; ଭୋଗ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏହା ଦେଖି ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସଦୋମଧ୍ଯେ ତୁ ମୌନିନମ୍। କିମେତଦ୍ଯୁଜ୍ଯତେ ଦେଵ କର୍ତୁମେତଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଦେବୀ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ନିରବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ଦେବ, ଏହି କାମ ଯଥାଯଥିକି? ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ଏହା ଠିକ୍ କି?'
ମାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯତ୍କାମାତ୍କୃତଵାନସି କିଲ୍ବିଷମ୍। ନତୁଲ୍ଯାପାଦରଜସା ମମୈଷା ଯା ଶିରଃ କୃତା
'ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଇଚ୍ଛାବଶତଃ ତୁମେ ଯେ ଅପରାଧ କରିଛ, ଏଠି ଯାହାକୁ ତୁମେ ଘରଣୀ କରିଛ, ସେ ମୋ ପାଦଧୂଳି ସମ୍ମାନକୁ ମଧ୍ୟ ପାଇନାହିଁ।'
ଯଦ୍ଵଦନ୍ତି ଜନାସ୍ସର୍ଵେ ସଂଗତାଃ ସଦସି ସ୍ଥିତାଃ। ଆଜ୍ଞାମୀଶ୍ଵରଭୂତାନାଂ ତାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଯଦୀଚ୍ଛସି
ଏଠାରେ ସଭାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ମାନି କାମ କର। ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ ସମାନ, ତେଣୁ ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାମ କର।
ଭଵତା ରୂପଲୋଭେନ କୃତଂ ଲୋକଵିଗର୍ହିତମ୍। ପୁତ୍ରେଷୁ ନକୃତାଲଜ୍ଜା ପୌତ୍ରେଷୁଚନ ତେ ପ୍ରଭୋ
ତୁମେ ରୂପର ଲୋଭରେ ଏମିତି କାମ କରିଛ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି। ପୁଅମାନେ ଓ ନାତିମାନେ ଆଗରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ଦେଖାଇନାହା। ହେ ପ୍ରଭୁ!
କାମକାରକୃତଂ ମନ୍ଯ ଏତତ୍କର୍ମଵିଗର୍ହିତମ୍। ପିତାମହୋସି ଦେଵାନାମୃଷୀଣାଂ ପ୍ରପିତାମହଃ
ଇଚ୍ଛାବଶତଃ କରାଯାଇଥିବା ଏହି କାମଟି ନିନ୍ଦାନୀୟ। ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପିତା ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ।
କଥଂ ନ ତେ ତ୍ରପା ଜାତା ଆତ୍ମନଃପଶ୍ଯତସ୍ତନୁମ୍। ଲୋକମଧ୍ଯେକୃତଂ ହାସ୍ଯମହଂ ଚାପକୃତା ପ୍ରଭୋ
ସ୍ବ ଦେହକୁ ଦେଖି ଏମିତି ଅପମାନଜନକ କାମ କରିଥିବା ପରେ ତୁମେ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କଲେନି? ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାମ କରିଛ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ ହୋଇଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଯଦ୍ଯେଷ ତେ ସ୍ଥିରୋ ଭାଵସ୍ତିଷ୍ଠ ଦେଵ ନମୋସ୍ତୁତେ। ଅହଂକଥଂସଖୀନାଂତୁ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ଵୈମୁଖମ୍
ଯଦି ଏହି ତୁମର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ, ତେବେ ରୁହ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କିପରି ମୋ ସଖୀମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୁହଁ ଦେଖେଇବି?
ଭର୍ତ୍ରା ମେ ଵିଧୃତା ପତ୍ନୀ କଥମେତଦହଂ ଵଦେ। "ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିସ୍ତ୍ଵରିତଶ୍ଚାହଂ ଦୀକ୍ଷାକାଲାଦନଂତରମ୍
ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମୋତେ ଘରଣୀ ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି—ମୁଁ କିପରି ଏହି କଥା କହିପାରିବି?
ପତ୍ନୀଂ ଵିନା ନ ହୋମୋତ୍ର ଶୀଘ୍ରଂ ପତ୍ନୀମିହାନଯ। ଶକ୍ରେଣୈଷା ସମାନୀତା ଦତ୍ତେଯଂ ମମ ଵିଷ୍ଣୁନା
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଋତ୍ବିଜମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ, ଦୀକ୍ଷା ପରେ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି। ଏଠାରେ ଘରଣୀ ବିନା ଯଜ୍ଞ କରାଯିବ ନାହିଁ—ଏହିଠାରେ ତୁରନ୍ତ ଘରଣୀକୁ ଆଣ। ଶକ୍ର ତାକୁ ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।
ଗୃହୀତା ଚ ମଯା ସୁଭ୍ରୁ କ୍ଷମସ୍ଵୈତଂ ମଯା କୃତମ୍। ନ ଚାପରାଧଂ ଭୂଯୋନ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯେ ତଵ ସୁଵ୍ରତେ
ମୁଁ ତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରଭ୍ରୁ! ମୋର କରାଯାଇଥିବା କାମକୁ ମାଫ କର। ମୁଁ ଆଉ କେବେ ତୁମ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରିବି ନାହିଁ, ହେ ସତୀ।
ପାଦଯୋଃ ପତିତସ୍ତେହଂ କ୍ଷମସ୍ଵେହ ନମୋସ୍ତୁତେ। "ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା କ୍ରୁଦ୍ଧା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶପ୍ତୁମୁଦ୍ଯତା
ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛି—ଦୟାକରି ମୋତେ ମାଫ କର, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଯଦି ମେସ୍ତି ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଗୁରଵୋ ଯଦି ତୋଷିତାଃ। ସର୍ଵବ୍ରହ୍ମସମୂହେଷୁ ସ୍ଥାନେଷୁ ଵିଵିଧେଷୁ ଚ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ସେ ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
ନୈଵ ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପୂଜାଂ କରିଷ୍ଯଂତି କଦାଚନ। ୠତେ ତୁ କାର୍ତିକୀମେକାଂ ପୂଜାଂ ସାଂଵତ୍ସରୀଂ ତଵ
ଯଦି ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଯଦି ମୋ ଗୁରୁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସଭାରେ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ,
କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାଃ ସର୍ଵେ ମର୍ତ୍ଯା ନାନ୍ଯତ୍ର ଭୂତଲେ। ଏତଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣମୁକ୍ତ୍ଵାହ ଶତକ୍ରତୁମୁପସ୍ଥିତମ୍
ତୁମ ପୂଜା କେବେ କରିବେ ନାହିଁ, କେବଳ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଏକବାର ବାର୍ଷିକ ପୂଜା ଛଡ଼ି।
ଭୋଭୋଃ! ଶକ୍ର ତ୍ଵଯାନୀତା ଆଭୀରୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋନ୍ତିକମ୍। ଯସ୍ମାତ୍ତେ କ୍ଷୁଦ୍ରକଂକର୍ମତସ୍ମାତ୍ଵଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଫଲମ୍
ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କେବଳ ସେଇ ପୂଜା କରିବେ, ତା'ଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୂଜା ହେବ ନାହିଁ। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହି ସେ ଉପସ୍ଥିତ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଦା ସଂଗ୍ରାମମଧ୍ଯେ ତ୍ଵଂ ସ୍ଥାତା ଶକ୍ର ଭଵିଷ୍ଯସି। ତଦା ତ୍ଵଂ ଶତ୍ରୁଭିର୍ବଦ୍ଧୋ ନୀତଃ ପରମିକାଂ ଦଶାମ୍
ହେ ଶକ୍ର! ତୁମେ ଏହି ଗୋପାଳିକାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଣିଥିଲ। ଏହି ଛୋଟ କାମର ଫଳ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗିବ।
ଅକିଞ୍ଚନୋ ନଷ୍ଟସତ୍ଵଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ନଗରେ ସ୍ଥିତଃ। ପରାଭଵଂ ମହତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ନ ଚିରାଦେଵ ମୋକ୍ଷ୍ଯସେ
ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦଢ଼ି ରହିବ, ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେବେ।
ଶକ୍ରଂ ଶପ୍ତ୍ଵା ତଦା ଦେଵୀ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଭୃଗୁଵାକ୍ଯେନ ତେ ଜନ୍ମ ଯଦା ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଅସହାୟ ଓ ଶକ୍ତିହୀନ ହେବ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହରରେ ରହିବ, ବଡ଼ ଅପମାନ ଭୋଗିବ, କିନ୍ତୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।
ଭାର୍ଯାଵିଯୋଗଜଂ ଦୁଃଖଂ ତଦା ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ। ହୃତାତେଶତ୍ରୁଣା ପତ୍ନୀ ପରେ ପାରୋ ମହୋଦଧେଃ
ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ଦେବୀ ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: ଭୃଗୁଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବ,
ନ ଚ ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାସ୍ଯସେ ନୀତାଂ ଶୋକୋପହତଚେତନଃ। ଭ୍ରାତ୍ରା ସହ ପରଂ କଷ୍ଟାମାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଦୁଃଖିତଃ
ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଘରଣୀ ବିୟୋଗର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବ। ତୁମର ଘରଣୀକୁ ଶତ୍ରୁ ନେଇ ମହାସାଗର ପାରକୁ ଯିବ।
ଯଦା ଯଦୁକୁଲେ ଜାତଃ•★କୃଷ୍ଣସଂଜ୍ଞୋ ଭଵିଷ୍ଯସି। ପଶୂନାଂ ଦାସତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚିରକାଲଂ ଭ୍ରମିଷ୍ଯସି
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେତେବେଳେ ତୁମକୁ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିବେ। ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦାସ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରିବାକୁ ପଡିବ।
ତଦାହ ରୁଦ୍ରଂ କୁପିତା ଯଦା ଦାରୁଵନେ ସ୍ଥିତଃ। ତଦା ତ ୠଷଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃଶାପଂ ଦାସ୍ଯନ୍ତିଵୈ ହର
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ଦାରୁବନରେ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଭୋଭୋଃ !କାପାଲିକ କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ତ୍ରୀରସ୍ମାକଂ ଜିହୀର୍ଷସି। ତଦେତଦ୍ଦର୍ପିତଂ ତେଦ୍ଯ ଭୂମୌ ଲିଙ୍ଗଂପତିଷ୍ଯତି
‘ହେ କାପାଳିକ, ନିଚ ମଣିଷ! ତୁମେ ଆମର ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛ, ଏହି ଅହଂକାର ଦିନରେ ତୁମର ଲିଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡିଯିବ।’
ଵିହୀନଃ ପୌରୁଷେଣ ତ୍ଵଂ ମୁନିଶାପାଚ୍ଚ ପୀଡିତଃ। ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵାରେସ୍ଥିତା ପତ୍ନୀ ସା ତ୍ଵାମାଶ୍ଵାସଯିଷ୍ଯତି
ମୁନିମାନଙ୍କ ଶାପରେ ତୁମେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହେବ। ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରରେ ଦାଉଡ଼ିଥିବା ତୁମର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ତୁମକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବେ।
ଅଗ୍ନେ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଭକ୍ଷୋସି ପୂର୍ଵଂ ପୁତ୍ରେଣ ମେ କୃତଃ। ଭୃଗୁଣା ଧର୍ମନିତ୍ଯେନ କଥଂ ଦଗ୍ଧଂ ଦହାମ୍ଯହମ୍
‘ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁକିଛି ଖାଉଛ! ପୂର୍ବରୁ ମୋ ପୁଅ ଭୃଗୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଜଳିଥିଲି, ସେ କିପରି ଏବେ ଅନ୍ୟକୁ ଜଳାଇପାରିବି?’
ଜାତଵେଦସ୍ସ ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ଵାଂ ରେତସା ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି। ଅମେଧ୍ଯେଷୁ ଚ ତେଜିହ୍ଵା ଅଧିକଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିଷ୍ଯତି
‘ହେ ଜାତବେଦସ, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟରେ ତୁମକୁ ବିପ୍ଲବିତ କରିବେ। ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷରେ ତୁମର ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହେବ।’