ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମିସାଵିତ୍ର୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ। ଵାଦୋ ଯଥାନୁଭୂତସ୍ତୁ ପରିହାସକୃତୋ ମହାନ୍
ଏବେ ମୁଁ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ମଜାକିଆ ଆଲୋଚନା ବିଷୟରେ କହିବି, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁହେଁ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ।
ସାଵିତ୍ରୀଗମନେ ସର୍ଵା-ଆଗତା ଦେଵଯୋଷିତଃ। ଭୃଗୋଃଖ୍ଯାତ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନାଵିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସାବିତ୍ରୀ ଯିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏକଠା ହେଲେ । ଭୃଗୁଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମହାନ୍ୟା ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ।
ଆମନ୍ତ୍ରିତା ସଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତତ୍ରାଯାତା ତ୍ଵରାନ୍ଵିତା। ମଦିରାଚ ମହାଭାଗା ଯୋଗନିଦ୍ରା ଵିଭୂତିଦା
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଇ ତୁରନ୍ତ ଆସିଥିଲେ । ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି ମଦିରା ଓ ସମ୍ପଦ ଦେଇଥିବା ଯୋଗନିଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ ।
ଶ୍ରୀଃ କମଲାଲଯାଭୂତିଃ କୀର୍ତିଃ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମନସ୍ଵିନୀ। ପୁଷ୍ଟିତୁଷ୍ଟିପ୍ରଦା ଯା ତୁ ଦେଵ୍ଯା ଏତାଃ ସମାଗତାଃ
ଶ୍ରୀ, କମଳରେ ବସିଥିବା, ଭୂତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ପୁଷ୍ଟି ଓ ତୁଷ୍ଟି ଯେଉଁମାନେ ପୋଷଣ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାନ୍ତି—ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ଏକଠା ହେଲେ ।
ସତୀ ଯା ଦକ୍ଷତନଯା ଉମେତି ପାର୍ଵତୀ ଶୁଭା। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁନ୍ଦରୀ ଦେଵୀ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସୌଭାଗ୍ଯଦାଯିନୀ
ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀ, ଯିଏ ଉମା ବା ପାର୍ବତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ତିନି ଲୋକର ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବୀ ଓ ନାରୀମାନେ ନିମନ୍ତେ ସୌଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ମଙ୍ଗଳମୟୀ ।
ଜଯା ଚ ଵିଜଯା ଚୈଵ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦାମରାଵତୀ। ସୁପ୍ରିଯା ଜନକାନ୍ତା ଚ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ମଂଦିରେ ଶୁଭେ
ଜୟା, ବିଜୟା, ମଧୁଛନ୍ଦା, ଅମରାବତୀ, ସୁପ୍ରିୟା, ଜନକାନ୍ତା—ଏହି ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଗୌର୍ଯା ସହ ସମାଯାତାସ୍ସୁଵେଷା ଭରଣାନ୍ଵିତାଃ। ପୁଲୋମଦୁହିତା ଚୈଵ ଶକ୍ରାଣୀ ଚ ସହାପ୍ସରାଃ
ଗୌରୀଙ୍କ ସହିତ ଭଲଭଳି ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଶୋଭାମୟ ଭାବରେ, ପୁଲୋମାଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ ।
ସ୍ଵାହା ଚାପି ସ୍ଵଧାଽଽଯାତା ଧୂମୋର୍ଣା ଚ ଵରାନନା। ଯକ୍ଷୀ ତୁ ରାକ୍ଷସୀ ଚୈଵ ଗୌରୀ ଚୈଵ ମହାଧନା
ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ ଧୂମୋର୍ଣ୍ଣା, ଏକ ଯକ୍ଷୀ, ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ଏବଂ ମହାଧନବତୀ ଗୌରୀ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ ।
ମନୋଜଵା ଵାଯୁପତ୍ନୀ ଋଦ୍ଧିଶ୍ଚ ଧନଦପ୍ରିଯା। ଦେଵକନ୍ଯାସ୍ତଥାଽଽଯାତା ଦାନଵ୍ଯୋ ଦନୁଵଲ୍ଲଭାଃ
ମନୋଜବା, ବାୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଧନର ଦେବତା କୁବେରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଋଦ୍ଧି, ଦେବକନ୍ୟାମାନେ, ଦାନବୀମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ ।
ସପ୍ତର୍ଷୀଣାଂ ମହାପତ୍ନ୍ଯ ଋଷୀଣାଂ ଚ ଵରାଂଗନାଃ। ଏଵଂ ଭଗିନ୍ଯୋ ଦୁହିତା ଵିଦ୍ଯାଧରୀଗଣାସ୍ତଥା
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ମହାପତ୍ନୀମାନେ, ଋଷିମାନେର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ, ଭଉଣୀମାନେ, କନ୍ୟାମାନେ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ ।
ରାକ୍ଷସ୍ଯଃ ପିତୃକନ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯା ଲୋକମାତରଃ। ଵଧୂଭିଃ ସସ୍ନୁଷାଭିଶ୍ଚ ସାଵିତ୍ରୀ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ରାକ୍ଷସୀମାନେ, ପିତୃମାନେର କନ୍ୟାମାନେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକମାତାମାନେ, ବଧୂମାନେ ଓ ସ୍ନୁଷାମାନେ ସମେତ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ।
ଅଦିତ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ତଥା ସର୍ଵା ଦକ୍ଷକନ୍ଯାସ୍ସମାଗତାଃ। ତାଭିଃ ପରିଵୃତା ସାଧ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ କମଲାଲଯା
ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ଏକଠା ହେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରିଥିବା ଧର୍ମପରାୟଣ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, କମଳରେ ବସିଥିବା, ଆଗେ ବଢିଲେ ।
କାଚିନ୍ମୋଦକମାଦାଯ କାଚିଚ୍ଛୂର୍ପଂ ଵରାନନା। ଫଲପୂରିତମାଦାଯ ପ୍ରଯାତା ବ୍ରହ୍ମଣୋଂତିକମ୍
କେହି ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ନେଲେ, କେହି ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ ଝାଲି ନେଲେ, କେହି ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ନେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଆଢକୀଃ ସହ ନିଷ୍ପାଵା ଗୃହୀତ୍ଵାନ୍ଯାସ୍ତଥାପରା। ଦାଡିମାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ମାତୁଲିଂଗାନି ଶୋଭନା
କିଛି ଜଣେ ଭୁନା ଶସ୍ୟ ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ନେଲେ, ଅନ୍ୟେ ପୁନି ଦାଡିମ୍ବ ଓ ଶୁଭ୍ର ମାତୁଳିଙ୍ଗ ନେଇଥିଲେ ।
କରୀରାଣି ତଥା ଚାନ୍ଯା ଗୃହୀତ୍ଵା କମଲାନି ଚ। କୌସୁଂଭକଂ ଜୀରକଂ ଚ ଖର୍ଜୂରମପରା ତଥା
ଅନ୍ୟେ କରୀର ଫଳ ଓ କମଳ ନେଲେ, କୁସୁମ୍ଭକ, ଜୀରା ଓ ଖଜୁରୀ ମଧ୍ୟ ନେଇଥିଲେ ।
ଉତ୍ତମାନ୍ଯପରାଦାଯ ନାଲିକେରାଣି ସର୍ଵଶଃ। ଦ୍ରାକ୍ଷଯାପୂରିତଂ କାଚିତ୍ପାତ୍ରଂଶ୍ରୃଁଗାଟକଂତଥା
କିଛି ଜଣେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ନାଳିକେର ନେଲେ, କେହି ଦ୍ରାକ୍ଷା ଭରିଥିବା ପାତ୍ର ଓ ଶ୍ରୁଙ୍ଗାଟକ ଫଳ ମଧ୍ୟ ନେଇଥିଲେ ।
କର୍ପୂରାଣି ଵିଚିତ୍ରାଣି ଜଂବୂକାନି ଶୁଭାନି ଚ। ଅକ୍ଷୋଟାମଲକାନ୍ଗୃହ୍ଯ ଜମ୍ବୀରାଣି ତଥାପରା
ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ କପୁର, ଶୁଭ୍ର ଜାମ୍ବୁ, ଅକ୍ଷୋଟ, ଆମଳକ ଓ ଅନ୍ୟେ ଜଣେ ଜମ୍ବିର ମଧ୍ୟ ନେଇଥିଲେ ।
ବିଲ୍ଵାନି ପରିପକ୍ଵାନି ଚିପିଟାନି ଵରାନନା। କାର୍ପାସତୂଲିକାଶ୍ଚାନ୍ଯା ଵସ୍ତ୍ରଂ କୌସୁମ୍ଭକଂ ତଥା
କିଛି ଜଣେ ପକା ବିଳ୍ବ ଓ ଚିପିଟା ନେଲେ, ଶୁଭ୍ରମୁଖୀମାନେ କପାସ ତୁଲି ଓ କୁସୁମ୍ଭକ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ନେଇଥିଲେ ।
ଏଵମାଦ୍ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି କୃତ୍ଵା ଶୂର୍ପେ ଵରାନନାଃ। ସାଵିତ୍ର୍ଯାସହିତାଃସର୍ଵାଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃସହସାଶୁଭାଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଶୂର୍ପ ଦ୍ୱାରା କରି, ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ମୁହଁର ମହିଳାମାନେ ହଠାତ୍ ସେଠାକୁ ପହଁଚିଗଲେ।
ସାଵିତ୍ରୀମାଗତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀତସ୍ତତ୍ର ପୁରନ୍ଦରଃ। ଅଧୋମୁଖଃ ସ୍ଥିତୋବ୍ରହ୍ମା କିମେଷା ମାଂଵଦିଷ୍ଯତି
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ, 'ଏଠି ସେ ମୋତେ କଣ କହିବେ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତ୍ରପାନ୍ଵିତୌ ଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରୌ ସର୍ଵେ ଚାନ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ। ସଭାସଦସ୍ତଥା ଭୀତାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଦିଵୌକସଃ
ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଗଲେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସଭ୍ୟମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରାଃପୌତ୍ରା ଭାଗିନେଯା ମାତୁଲା ଭ୍ରାତରସ୍ତଥା। ଋଭଵୋ ନାମ ଯେ ଦେଵା ଦେଵାନାମପି ଦେଵତାଃ
ପୁଅ, ନାତି, ଭଉଣୀପୁଅ, ମାମା, ଭାଇ ଓ ଋଭୁ ନାମକ ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଵୈଲକ୍ଷ୍ଯେଵସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ସାଵିତ୍ରୀ କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି। ବ୍ରହ୍ମପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍ଥିତା ତତ୍ର କିଂତୁ ଵୈ ଗୋପକନ୍ଯକା
ସମସ୍ତେ ଅସୁବିଧାରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦାଉଁଡ଼ିଲେ, 'ସାବିତ୍ରୀ କଣ କହିବେ?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ସେ ଗୋପାଳିକା ଥିଲେ।
ମୌନୀଭୂତା ତୁ ଶୃଣ୍ଵାନା ସର୍ଵେଷାଂ ଵଦତାଂ ଗିରଃ। ଅଦ୍ଧ୍ଵର୍ଯୁଣା ସମାହୂତା ନାଗତା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେ ନିରବ ହୋଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିଲେ; ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ ଡାକିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପର ନାରୀ ଆସିଲେ ନାହିଁ।
ଶକ୍ରେଣାନ୍ଯାହୃତା-ଆଭୀରାଦତ୍ତା ସା ଵିଷ୍ଣୁନାସ୍ଵଯମ୍। ଅନୁମୋଦିତାଚରୁଦ୍ରେଣପିତ୍ରାଽଦତ୍ତାସ୍ଵଯଂ ତଥା
ଅନ୍ୟ ଜଣେ, ଶକ୍ର ଆଭୀର ଦେଶରୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେଉଁଠିକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଗଲେ; ରୁଦ୍ର ସମ୍ମତି ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ପିତା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଦିଆଗଲେ।
କଥଂ ସା ଭଵିତା ଯଜ୍ଞେ ସମାପ୍ତିଂ ଵା ଵ୍ରଜେତ୍କଥମ୍। ଏଵଂ ଚିଂତଯତାଂ ତେଷାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା କମଲାଲଯା
ଏହି ଗୋପାଳିକା କିପରି ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶ ନେବେ, କିମ୍ବା କିପରି ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିକୁ ପହଁଚିବ? ସମସ୍ତେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, କମଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେବୀ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵୃତୋ ବ୍ରହ୍ମାସଦସ୍ଯୈସ୍ତୁ ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିର୍ଦୈଵତୈସ୍ତଥା। ହୂଯଂତେ ଚାଗ୍ନଯସ୍ତତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵୈଦପାରଗୈଃ
ବ୍ରହ୍ମା ସଭ୍ୟମାନେ, ଋତ୍ବିଜମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଉଥିଲେ।
ପତ୍ନୀଶାଲାସ୍ଥିତା ଗୋପୀ ସୈଣଶ୍ରୃଁଗା ସମେଖଲା। କ୍ଷୌମଵସ୍ତ୍ରପରୀଧାନା ଧ୍ଯାଯଂତୀ ପରମଂ ପଦମ୍
ଗୋପାଳିକା ପତ୍ନୀଶାଳାରେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ମେଷ ଉଲ ଦ୍ୱାରା ବନା ମେଖଳା ପିନ୍ଧି, କ୍ଷୌମ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ସେ ପରମ ପଦ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।
ପତିଵ୍ରତା ପତିପ୍ରାଣା ପ୍ରାଧାନ୍ଯେ ଚ ନିଵେଶିତା। ରୂପାନ୍ଵିତା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ତେଜସା ଭାସ୍କରୋପମା
ସେ ପତିପ୍ରତି ଅତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପତିକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଭାବିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଶୋଭାରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବଡ଼ ଆଖି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଦ୍ଯୋତଯନ୍ତୀ ସଦସ୍ତତ୍ର ସୂର୍ଯସ୍ଯେଵ ଯଥା ପ୍ରଭା। ଜ୍ଵଲମାନଂ ତଥା ଵହ୍ନିଂ ଶ୍ରଯନ୍ତେ ଋତ୍ଵିଜସ୍ତଥା
ସେ ସଭାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଖି, ଋତ୍ବିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଗଲେ।