କେନ ଚେଯଂ ଜଟା ପୁତ୍ରି ରକ୍ତସୂତ୍ରାଵକଲ୍ପିତା। ଏଵଂଵିଧାନି ଵାକ୍ଯାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵୋଵାଚ ସ୍ଵଯଂହରିଃ
ଏହି ଜଟାକୁ କେଉଁଠି, ପୁତ୍ରୀ, ଲାଲ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜାଇ ଦିଆଯାଇଛି? ଏପରି କଥାଗୁଡିକ ଶୁଣି, ସ୍ୱୟଂ ହରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇହ ଚାସ୍ମାଭିରାନୀତା ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଵିନିଯୋଜିତା। ବ୍ରହ୍ମଣାଲମ୍ବିତା ବାଲା ପ୍ରଲାପଂ ମାକୃଥାସ୍ତ୍ଵିହ
ଏହି ଝିଅକୁ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆଣିଛୁ, ଗୃହଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛୁ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଝିଅ ଦେଇଯାଇଛି—ଏଠାରେ ଅନର୍ଥ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପୁଣ୍ଯା ଚୈଷା ସୁଭାଗ୍ଯା ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କୁଲନନ୍ଦିନୀ। ପୁଣ୍ଯା ଚେନ୍ନ ଭଵତ୍ଯେଷା କଥମାଗଚ୍ଛତେ ସଦଃ
ଏହି ଝିଅ ଶୁଭକର୍ମା, ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସମସ୍ତ କୁଳର ଆନନ୍ଦ; ଯଦି ଏହି ଶୁଭକର୍ମା ନୁହେଁ, ତେବେ କିପରି ସଭାକୁ ଆସିପାରିଥାନ୍ତି?
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମହାଭାଗନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି। କନ୍ଯୈଷା ତେ ମହାଭାଗା ପ୍ରାପ୍ତା ଦେଵଂ ଵିରିଂଚନମ୍
ଏପରି ଜାଣି, ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଝିଅ ତୁମର, ବିରିଞ୍ଚି ଦେବଙ୍କୁ ପାଇଛି।
ଯୋଗିନୋ ଯୋଗଯୁକ୍ତା ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ନ ଲଭନ୍ତେ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତସ୍ତାଂ ଗତିଂ ଦୁହିତା ଗତା
ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ଯୋଗରେ ଲିନ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଶାକୁ ପାଇପାରିନାହାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ତୁମର ଝିଅ ପାଇଛି।
*ଧର୍ମଵନ୍ତଂ ସଦାଚାରଂ ଭଵନ୍ତଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍। ମଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତଃ କନ୍ଯା ଦତ୍ତାଚୈଷା ଵିରଞ୍ଚଯେ
ତୁମେ ଧର୍ମବାନ, ସଦାଚାରୀ, ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଉଛ, ଏହା ଜାଣି, ଏହି ଝିଅକୁ ମୁଁ ବିରଞ୍ଚିଙ୍କୁ ଦେଇଛି।
ଅନଯା-ଆଭୀରକନ୍ଯାଯା ତାରିତୋ ଗଚ୍ଛ! *ଦିଵ୍ଯାନ୍ଲୋକାନ୍ମହୋଦଯାନ୍। ଯୁଷ୍ମାକଂ ଚ କୁଲେ ଚାପି ଦେଵକାର୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି ଆଭୀର ଝିଅ ସହିତ, ତୁମେ ମହା ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ; ତୁମର କୁଳରେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ।
*ଅଵତାରଂ କରିଷ୍ଯେହଂ ସା କ୍ରୀଡା ତୁ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଯଦା ନନ୍ଦପ୍ରଭୃତଯୋ ହ୍ଯଵତାରଂ ଧରାତଲେ
ମୁଁ ଏଠାରେ ଅବତାର ନେବି; ଏହା ମୋର ଲୀଳା ହେବ, ଯେତେବେଳେ ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ଅବତରଣ କରିବେ।
କରିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ଚାହଂ ଵସିଷ୍ଯେ ତେଷୁ ମଧ୍ଯତଃ। ଯୁଷ୍ମାକଂ କନ୍ଯକାଃ ସର୍ଵା ଵସିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯା ସହ
ସେମାନେ ଅବତରଣ କରିବାବେଳେ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିବି; ତୁମର ସମସ୍ତ ଝିଅମାନେ ମୋ ସହିତ ରହିବେ।
ତତ୍ର ଦୋଷୋ ନ ଭଵିତା ନ ଦ୍ଵେଷୋ ନ ଚ ମତ୍ସରଃ। କରିଷ୍ଯନ୍ତି ତଦା ଗୋପା ଭଯଂ ଚ ନ ମନୁଷ୍ଯକାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିବ ନାହିଁ; ଗୋପମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ରହିବେ ନାହିଁ।
ନ ଚାସ୍ଯାଭଵିତା ଦୋଷଃ କର୍ମଣାନେନ କର୍ହିଚିତ୍। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାକ୍ଯଂ ତଦା ଵିଷ୍ଣୋଃପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଯଯୁସ୍ତଦା
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହାରେ କୌଣସି ଦୋଷ କେବେ ହେବ ନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵମେଷ ଵରୋ ଦେଵ ଯୋ ଦତ୍ତୋ ଭଵିତା ହି ମେ। ଅଵତାରଃ କୁଲେସ୍ମାକଂ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଧର୍ମସାଧନଃ
ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇଛ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଏହିପରି ସଫଳ ହେଉ; ଆମ କୁଳରେ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଅବତାର ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭଵତୋ ଦର୍ଶନାଦେଵ ଭଵାମଃ ସ୍ଵର୍ଗଵାସିନଃ। ଶୁଭଦା କନ୍ଯକା ଚୈଷା ତାରିଣୀ ମେ କୁଲୈଃ ସହ
ତୁମର ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା, ଆମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଛୁ; ଏହି ଶୁଭଦା ଝିଅ ମୋ କୁଳକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରିବ।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଦେଵେଶ ଵରଦାନଂ ଵିଭୋ ତଵ। ଅନୁନୀତାସ୍ତଦା ଗୋପାଃ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା
ଏପରି ହେଉ, ଦେବେଶ; ତୁମର ଦାନ ଦେବା କ୍ଷମା; ତାପରେ, ଗୋପମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣାପ୍ଯେଵମେଵଂ ତୁ ଵାମହସ୍ତେନ ଭାଷିତମ୍। ତ୍ରପାନ୍ଵିତା ଦର୍ଶନେ ତୁ ବନ୍ଧୂନାଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ବାମହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା କଥା କହିଲେ; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲଜ୍ଜିତ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଝିଅ ଦର୍ଶନରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
କୈରହଂ ତୁ ସମାଖ୍ଯାତା ଯେନେମଂ ଦେଶମାଗତାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତାଂସ୍ତତଃ ପ୍ରାହ ଗାଯତ୍ରୀ ଆଭୀରକନ୍ଯକା
ମୁଁ କିଏ ଦ୍ୱାରା ନାମିତ ହୋଇଛି, କିଏ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେଶକୁ ଆସିଛି? ତାକୁ ଦେଖି, ଗାୟତ୍ରୀ ଆଭୀର ଝିଅ ତାପରେ କହିଲେ।
ଵାମହସ୍ତେନ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରାଣିପାତପୁରଃସରମ୍। ଅତ୍ର ଚାହଂ ସ୍ଥିତା ମାତର୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ସମୁପାଗତା
ବାମହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ଏଠାରେ ମୁଁ ଅଛି, ମା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖ କରି ଆସିଛି।
ଭର୍ତା ଲବ୍ଧୋ ମଯା ଦେଵଃ ସର୍ଵସ୍ଯାଦ୍ଯୋଜଗତ୍ପତିଃ। ନାହଂଶୋଚ୍ଯା ଭଵତ୍ଯାତୁ ନ ପିତ୍ରା ନ ଚ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ମୁଁ ଭାଗ୍ୟରେ ପତି ଭାବରେ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରାଚୀନ ନାଥ, ପାଇଛି; ମୋ ପାଇଁ କିମ୍ବା ମୋ ପିତା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁମାନେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସଖୀଗଣଶ୍ଚ ମେ ଯାତୁ ଭଗିନ୍ଯୋ ଦାରକୈଃ ସହ। ସର୍ଵେଷାଂ କୁଶଲଂ ଵାଚ୍ଯଂ ସ୍ଥିତାସ୍ମି ସହ ଦୈଵତୈଃ
ମୋର ସମସ୍ତ ସଖୀମାନେ, ଭଉଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପିଲାମାନେ ସହିତ ଯାଉନ୍ତୁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋର ଭଲରହିବା ଖବର ଦେଇଦିଅ। ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ରହିଛି।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗାଯତ୍ରୀ ସା ସୁମଧ୍ଯମା। ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତା ରେଜେ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ଗତା ସତୀ
ସମସ୍ତେ ଯାଇଯିବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଚମକି ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଯାଚିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ବ୍ରହ୍ମା ଵରାନ୍ନୋ ଦେହି ଚେପ୍ସିତାନ୍। ଯଥେପ୍ସିତଂ ଵରଂ ତେଷାଂ ତଦାବ୍ରହ୍ମାପ୍ଯଯଚ୍ଛତ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ—‘ଆମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁ, ଦିଅ।’ ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତଯା ଦେଵ୍ଯା ଚ ଗାଯତ୍ର୍ଯା ଦତ୍ତଂ ତଚ୍ଚାନୁମୋଦିତମ୍। ସା ତୁ ଯଜ୍ଞେ ସ୍ଥିତା ସାଧ୍ଵୀଦେଵତାନାଂ ସମୀପଗା
ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଲେ, ତାହା ମନୋନୁମୋଦନ ହେଲା। ସେ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଭା ଦେବୀ ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ନିକଟରେ ରହିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ସ ଯଜ୍ଞୋ ଵଵୃଧେ ତଦା। ଯଜ୍ଞଵାଟଂ କପର୍ଦୀତୁ ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ସମୁପାଗତଃ
ଏହି ଯଜ୍ଞ ଦିବ୍ୟ ଏକଶ ଅଧିକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଚାଲିଲା। କପର୍ଦିନ, ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ଚାହିଁ ଯଜ୍ଞ ଶାଳାକୁ ଆସିଲା।
ବୃହତ୍କପାଲଂ ସଂଗୃହ୍ଯ ପଞ୍ଚମୁଣ୍ଡୈରଲଂକୃତଃ। ଋତ୍ଵିଗ୍ଭିଶ୍ଚ ସଦସ୍ଯୈଶ୍ଚ ଦୂରାତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ଜୁଗୁପ୍ସିତଃ
ବଡ଼ କପାଳ ଧରି, ପାଞ୍ଚଟି ମୁଣ୍ଡରେ ସଜି, ତୁମେ ରିତ୍ବିଜ ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି ଦଣ୍ଡିଥିଲା, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ।
କଥଂ ତ୍ଵମିହ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ନିନ୍ଦିତୋ ଵେଦଵାଦିଭିଃ। ଏଵଂ ପ୍ରୋତ୍ସାର୍ଯମାଣୋପି ନିନ୍ଦ୍ଯମାନଃ ସ ତୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ
‘ତୁମେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ?’—ଏଭଳି ବେଦ ଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମକୁ ତାଡ଼ି ଦେଇ ଅପମାନ କରିଥିଲେ।
ଉଵାଚ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରଃ। ଅତ୍ର ପୈତାମହେ ଯଜ୍ଞେ ସର୍ଵେଷାଂ ତୋଷଦାଯିନି
ମହେଶ୍ୱର ହସି ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ଏହି ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାଏ।’
କଶ୍ଚିଦୁତ୍ସାର୍ଯ ତେନୈଵ ଋତେମାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ଉକ୍ତଃ ସ ତୈଃକପର୍ଦୀ ତୁ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାନ୍ନଂତତୋ ଵ୍ରଜ
କିଛି ଲୋକ ତୁମକୁ ତାଡ଼ି ଦେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ହେଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—‘ଭୋଜନ କରିବା ପରେ ଯାଉ।’
କପର୍ଦିନା ଚ ତେ ଉକ୍ତା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାସ୍ଯାମି ଭୋ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନିଷଣ୍ଣଃ ସକପାଲଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ
କପର୍ଦିନ କହିଲେ—‘ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ଭୋଜନ କରିବା ପରେ ଯିବି।’ ଏଭଳି କହି, ସେ କପାଳଟି ସାମ୍ନାରେ ରଖି ବସିଗଲେ।
ତେଷାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତତ୍କର୍ମ ଚକ୍ରେ କୌଟିଲ୍ଯମୀଶ୍ଵରଃ। ମୁକ୍ତ୍ଵା କପାଲଂ ଭୂମୌ ତୁ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନଵଲୋକଯନ୍
ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଈଶ୍ୱର ଚତୁର୍ୟ ଚାଳ କଲେ। କପାଳଟି ଭୂମିରେ ରଖି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ପୁଷ୍କରଂ ଯାମି ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ତୂର୍ଣଂ ଗଚ୍ଛେତି ତୈରୁକ୍ତଃ ସ ଗତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ
ସେ କହିଲେ—‘ମୁଁ ପୁଷ୍କରକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।’ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯିବାକୁ କହିଲେ, ତେଣୁ ପରମେଶ୍ୱର ଯାଇଗଲେ।