ତ୍ଵତ୍ସମୀପଂ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଵମେଵ ଶରଣଂ ପ୍ରଭୋ । ଚଶରଣାଗତାନାଂ ଦେଵାନାଂ ସହାଯଂ କୁରୁ ଵୈ ପ୍ରଭୋ
ସମସ୍ତେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଶରଣ ନେଇଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା କର, ପ୍ରଭୁ।
ତ୍ଵଂ ପତିସ୍ତ୍ଵଂ ମତିର୍ଦେଵ ତ୍ଵଂ କର୍ତା ତ୍ଵଂ ଚ କାରଣମ୍ । ତ୍ଵଂ ମାତା ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ତ୍ଵମେଵ ଜଗତଃ ପିତା
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମେ ବୁଦ୍ଧି, ଦେବତା। ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ କାରଣ। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମାଆ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା ମଧ୍ୟ ତୁମେ।
ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲ । ଶରଣଂ ତଵ ଚାଯାତା ଭଯଭୀତାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ
ଭଗବାନ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଶରଣ ନେଇଥିବାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା, ଭୟଭୀତ ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଆଶ୍ରୟକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଦେଵତା ନିର୍ଜିତାଃ ସର୍ଵାଃ ସ୍ଵର୍ଗଭ୍ରଷ୍ଟାଃ କୃତାଃ ପ୍ରଭୋ । ଅତ୍ଯୁଗ୍ରେଣ ହି ଦୈତ୍ଯେନ ମୁରନାମ୍ନା ମହୌଜସା । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାରିଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖସିଯାଇଛନ୍ତି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁରା ନାମକ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଏହା କରିଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ—
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- କୀଦୃଶୋ ଦାନଵଃ ଶକ୍ର କିଂ ରୂପଂ କୀଦୃଶଂ ବଲମ୍ । କ୍ଵ ସ୍ଥାନଂ ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ କିଂ ଵୀର୍ଯଂ କଃ ପରାକ୍ରମଃ । କିଂ ଵରଂ ତସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟସ୍ଯ ମମାଖ୍ଯାହି ମହାମତେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ— ଶକ୍ର, ସେ ଦାନବ କେମିତି? ତାଙ୍କର ରୂପ କଣ, ଶକ୍ତି କେତେ? ସେ ଦୁଷ୍ଟର ଥାଉ କେଉଁଠି? ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କେତେ, ପ୍ରାକ୍ରମ କେତେ? ସେ ଦୁଷ୍ଟ କୌଣସି ଵର ପାଇଛି କି? ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ କୁହ।
ଇଂଦ୍ର ଉଵାଚ- ପୂର୍ଵଂ ବଭୂଵ ଦେଵେଶ ବ୍ରହ୍ମଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ । ତାଲଜଂଘସ୍ତୁ ନାମ୍ନା ଚ ଅତ୍ଯୁଗ୍ରୋଽପି ମହାସୁରଃ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— ପୂର୍ବେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ତାଳଜଂଘ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ହି ଵିଖ୍ଯାତୋ ମୁରନାମେତି ଦାନଵଃ । ଅତ୍ଯୁତ୍କଟୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦେଵତାନାଂ ଭଯଂକରଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ମୁରା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଦାନବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।
ପୁରୀ ଚଂଦ୍ରାଵତୀ ନାମ୍ନା ତତ୍ର ସ୍ଥାନେ ଵସତ୍ଯସୌ । ନିର୍ଜିତା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ତେନ ଵିଵାସିତାଃ
ସେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନାମକ ପୁରରେ ବସିଥାଏ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଖଦେଇଛି।
ଇଂଦ୍ରୋଽନ୍ଯୋ ରୋପିତସ୍ତେନ ଵାତଶ୍ଚୈଵ ହୁତାଶନଃ । ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯୋ କୃତୌ ଚାନ୍ଯୌ ଵାଯୁର୍ଵରୁଣ ଏଵ ଚ
ସେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାତ ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ବସାଇଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ ଓ ବରୁଣକୁ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି।
ସର୍ଵମାତ୍ମକୃତଂ ତେନ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ଦେଵଲୋକଃ କୃତସ୍ତେନ ସର୍ଵସ୍ଥାନଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ସବୁ କାମ ସେ ଏକା ନିଜେ କରିଛି, ଜନାର୍ଦନ, ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ। ସେ ଦେବଲୋକକୁ ସମସ୍ତ ନିଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିଛି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୋପମାନୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ହନିଷ୍ଯେ ଦାନଵଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଦେଵତାନାଂ ଭଯଂକରମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ: "ମୁଁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କରକୁ ମାରିଦେବି।"
ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହିତୋ ଦେଵୋ ଗତଶ୍ଚଂଦ୍ରାଵତୀଂ ପୁରୀମ୍ । ଦୃଷ୍ଟୋ ଦେଵୈସ୍ତୁ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଗର୍ଜମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଭୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ ପୁରକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜାକୁ ପୁନିପୁନି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତେନ ସର୍ଵେ ଜିତା ଦେଵ ଗତାଶ୍ଚୈଵ ଦିଶୋ ଦଶ । ହରିଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଦାନଵଃ
ସେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି ଦଶଦିଗକୁ ଭଗିଗଲେ। ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଦାନବ କହିଲା, 'ଥମ୍, ଥମ୍!'
ଭଗଵାନବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଚ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ- ରେ ଦାନଵ ଦୁରାଚାର ମମ ବାହୁଂ ନିରୀକ୍ଷଯ
ଭଗବାନ୍ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଅରେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ, ମୋର ବାହୁକୁ ଦେଖ।'
ତତସ୍ତେ ସମ୍ମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦୁଷ୍ଟଦାନଵାଃ । ହତା ବାଣୈଃ ପୁନର୍ଦିଵ୍ଯୈର୍ଜାତାଶ୍ଚ ଭଯଵିହ୍ଵଲାଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ବାଣରେ ମାରାଗଲେ ଏବଂ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ଚକ୍ରଂ ମୁକ୍ତଂ ଚ କୃଷ୍ଣେନ ଦୈତ୍ଯସୈନ୍ଯେଷୁ ପାଂଡଵ । ତେନଚ୍ଛିନ୍ନାସ୍ତୁ ଶତଶୋ ବହଵୋ ନିଧନଂ ଗତାଃ
କୃଷ୍ଣ ଦାନବ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ; ଏହାରେ ଶତଶଃ ମଣିଷ ଚିରିଗଲେ ଏବଂ ଅନେକ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଏକୋପି ଦାନଵସ୍ତତ୍ର ଯୁଧ୍ଯମାନୋ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ନଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ସୁରାସ୍ତେନ ନିର୍ଜିତୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦାନବ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୁନିପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ସେ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କଲେ ଏବଂ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଲେ।
ନିର୍ଜିତଂ ତେନ ଦୈତ୍ଯେନ ବାହୁଯୁଦ୍ଧମଜାଯତ । ବାହୁଯୁଦ୍ଧଂ କୃତଂ ତେନ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍
ସେ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ବାହୁଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବାହୁଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚିଂତାଂ ପ୍ରପନ୍ନଶ୍ଚ ନଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ଦେଵତାଃ । ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ନିର୍ଜିତସ୍ତେନ ଗତୋ ବଦରିକାଶ୍ରମମ୍
ବିଷ୍ଣୁ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ସେ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ହରାଇ, ବଦରିକା ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଗୁହା ସିଂହାଵତୀ ନାମ ତତ୍ର ସୁପ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଯୋଜନଦ୍ଵାଦଶଵତୀ ଏକଦ୍ଵାରା ଚ ପାଂଡଵ
ସେଠାରେ ସିଂହାବତୀ ନାମକ ଗୁହା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ଶୁଅଥିଲେ; ଏହି ଗୁହା ବାରୋଟି ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ତସ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଟଃ ପ୍ରସୁପ୍ତଶ୍ଚ ଦାନଵୋ ହଂତୁମୁଦ୍ଯତଃ । ମହାଯୁଦ୍ଧେନ ତେନୈଵ ଶ୍ରାଂତୋଽସୌ ଯୋଗମାଯଯା
ସେ ଗୁହାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୁଅଥିବା ବେଳେ, ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା; ସେ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ଯୋଗମାୟାରେ ଆବୃତ ହେଲା।
ଦାନଵଃ ପୃଷ୍ଠତୋ ଲଗ୍ନୋ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସ ତଦା ଗୁହାମ୍ । ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ତତ୍ର ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵୋ ହର୍ଷମାଗତଃ
ଦାନବ ପଛଦିଆଁ ଚୁପଚାପ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ମୋତେ ଶୁଅଥିବା ଦେଖି, ସେ ଦାନବ ଖୁସି ହେଲା।
ଇତ୍ଥଂ ମାଂ ନିର୍ଜିତଂ ମତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଶଂକଯା ହରିମ୍ । ନିଃସଂଦେହଂ ହନିଷ୍ଯାମି ଦାନଵାନାଂ ଭଯଂକରମ୍
ଏଭଳି ମୋତେ ହାରିଗଲା ବୋଲି ଭାବି, ସେ ଭିତରକୁ ଗଲା ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ କଲା; 'ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ମୁଁ ଦାନବମାନଙ୍କ ଭୟ ହରିଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।'
ନିର୍ଗତା କନ୍ଯକା ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଦେହାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ରୂପଵତୀ ସୁସୌଭାଗ୍ଯା ଦିଵ୍ଯପ୍ରହରଣାଯୁଧା
ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ବାହାରିଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ତେଜୋଂଽଶସଂଭୂତା ମହାବଲପରାକ୍ରମା । ଦୃଷ୍ଟା ସା ଦାନଵେଂଦ୍ରେଣ ମୁରନାମ୍ନା ଧନଂଜଯ
ତାଙ୍କର ତେଜର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଅତି ବଳବାନ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ରମଶାଳି; ଦାନବରାଜ ମୁର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ହେ ଧନଞ୍ଜୟ।
ଯୁଦ୍ଧଂ ସମାହିତଂ ତେନ ସ୍ତ୍ରିଯା ଚୈଵ ପ୍ରଯାଚିତମ୍ । କନ୍ଯକା ଯୁଧ୍ଯତେ ତତ୍ର ସର୍ଵଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦା
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ସେ କନ୍ୟା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ହୁଂକାରୈର୍ଭସ୍ମସାଜ୍ଜାତୋ ମୁର ନାମା ମହାସୁରଃ । ନିହତେ ଦାନଵେ ତସ୍ମିଂସ୍ତତ୍ର ଦେଵସ୍ତ୍ଵବୁଧ୍ଯତ
ତାଙ୍କର ହୁଁକାରରେ, ମୁର ନାମକ ବଡ଼ ଦାନବ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ; ସେ ଦାନବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ସେଠାରେ ଦେବତା ଜାଗିଲେ।
ପତିତଂ ଦାନଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତୋ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ । କେନାଯଂ ଚ ହତୋ ରୌଦ୍ରୋ ହ୍ଯତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ମମ ଶାତ୍ରଵଃ
ପଡ଼ିଥିବା ଦାନବକୁ ଦେଖି, ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ; 'ମୋର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁକୁ କିଏ ମାରିଦେଲା?'
ଅତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଚ କୃତଂ କର୍ମ ମମ କାରୁଣ୍ଯତଃ କୃତମ୍ । କନ୍ଯୋଵାଚ- ତେନ ଦେଵାଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵା ସଯକ୍ଷୋରଗରାକ୍ଷସାଃ
ଅତି ଭୟଙ୍କର କାମ କରାଗଲା, ମୋର କରୁଣାରୁ କରିଥିଲି। କନ୍ୟା କହିଲେ— 'ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ—'
ଇଂଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ସକଲା ଜିତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାଚ୍ଚୈଵ ନିରାକୃତାଃ । ହରିଃ ସୁପ୍ତୋ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ମୁରଃ ପୃଷ୍ଠେ ସମାଗତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତାଡ଼ିଦେଲେ; ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ଶୁଅଥିବା ଦେଖିଲି, ମୁର ପଛଦିଆଁ ଆସିଥିଲେ।