ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯସମୋପେତୈଃ କ୍ରୀଡାଵିଜ୍ଞାନଶାଲିଭିଃ। ସୁପ୍ରଭୈର୍ଗୁଣସଂପନ୍ନୈର୍ମଯୂରଵରଵାହିଭିଃ
ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଚିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖେଳ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିମାନ ଟାଣାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ନରା ଧୀରା ରମଂତେ ନାଶକେ ମୃତାଃ। ତତ୍ରୋଷିତ୍ଵା ଚିରଂ କାଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ପୁଷ୍କରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସନ୍ତି; ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ଇଚ୍ଛାମତା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଧନୀ ଵିପ୍ନକୁଲେ ଭୋଗୀ ଜାଯତେ ମର୍ତ୍ଯମାଗତଃ। କାରୀଷୀଂ ସାଧଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରେ ତୁ ଵନେ ନରଃ
ପୃଥିବୀକୁ ପୁନଃ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଭୋଗବିଲାସ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଯିଏ କାରୀଷୀ କ୍ରିୟା ସଫଳ କରେ—
ସର୍ଵଲୋକାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି। ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍କଲ୍ପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ କଳ୍ପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।
ନୈଵ ପଶ୍ଯତି ମର୍ତ୍ଯଂ ହି କ୍ଲିଶ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଗତିସ୍ତସ୍ଯାଽପ୍ରତିହତା ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ସେ କେବେ ମଣିଷମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଗତି କେଉଁଠି ହେଉ, ଉପର, ତଳ, କିମ୍ବା ଆଡ଼େ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅବରୋଧ ହୁଏନାହିଁ।
ସ ପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଯଶୋ ଵିସ୍ତାରଯନ୍ଵଶୀ। ସଦାଚାରଵିଧିପ୍ରଜ୍ଞଃ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯ ମନୋହରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ତାଙ୍କର ଯଶ ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ସଂଯମୀ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା।
ନୃତ୍ଯଵାଦିତ୍ରଗୀତଜ୍ଞଃ ସୁଭଗଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ନିତ୍ଯମମ୍ଲାନକୁସୁମୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଓ ଗୀତରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭଲ, ସଦା ଅମ୍ଳାନ ଫୁଲ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମୋ ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ। ଅଜଘନ୍ଯାଃ ସୁମଧ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯପୂରିତାଃ
ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି କଳା ଚାମ୍ରା, ନୀଳ ଚୁଲି ଗଠିତ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ସୁସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣୋପେତା ଯୌଵନେନାତିଗର୍ଵିତାଃ। ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସେଵଂତି ତତ୍ରସ୍ଥାଃ ଶଯନେ ରମଯଂତି ଚ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ଯୌବନରେ ଅତି ଗର୍ବିତ ଯୁବତୀମାନେ ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ଶୟନରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵୀଣାଵେଣୁନିନାଦୈଶ୍ଚ ସୁପ୍ତଃ ସଂପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ। ମହୋତ୍ସଵସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଦୁଃପ୍ରାପ୍ଯମକୃତାତ୍ମଭିଃ୨୫୦ 1.15.
ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଘୁମୁଠି ଉଠନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏମିତି ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯାହା ନିଜକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ଶୁଭକାରିଣଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ଆଚାରାଃ ପରମା ଧର୍ମାଃ କ୍ଷେତ୍ରଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ଦେବମାନ୍ୟ ନିୟମିତ ଶୁଭ କର୍ମ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୃପାରୁ— ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଆଚରଣ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, କ୍ଷେତ୍ରର ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ।
ସ୍ଵଧର୍ମାଚାରନିରତା ଜିତକ୍ରୋଧା ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ। ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତୀତି ନୈତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ମତଂ ମମ
ନିଜ ଧର୍ମ ଓ ଆଚରଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜିତିଥିବା ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅସଂଶଯଂ ଚ ଗଚ୍ଛଂତି ଲୋକାନନ୍ଯାନପି ଦ୍ଵିଜାଃ। ଵିନା ପଦ୍ମୋପଵାସେନ ତଥୈଵ ନିଯମେନ ଚ
କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପଦ୍ମ ଉପବାସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନିୟମ ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମ୍ଲେଛାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଣଃ ପଶଵୋ ମୃଗାଃ। ମୂକା ଜଡାନ୍ଧବଧିରାସ୍ତପୋ ନିଯମଵର୍ଜିତାଃ
ସ୍ତ୍ରୀ, ବିଦେଶୀ, ଶୂଦ୍ର, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ଗୁଙ୍ଗା, ମୂର୍ଖ, ଅନ୍ଧ, ବଧିର—ଏମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରୁ ବଞ୍ଚିତ।
ତେଷାଂ ଵଦ ଗତିଂ ଵିପ୍ର ପୁଷ୍କରେ ଯେ ତ୍ଵଵସ୍ଥିତାଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ସ୍ତ୍ରିଯୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଷ୍କରରେ ଥିବା ସେମାନଙ୍କର ଗତି କଣ, ଆମକୁ କହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ସ୍ତ୍ରୀ, ବିଦେଶୀ, ଶୂଦ୍ର, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ—
ପୁଷ୍କରେ ତୁ ମୃତା ଭୀଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଵ୍ରଜଂତି ତେ। ଶରୀରୈର୍ଦିଵ୍ଯରୂପୈସ୍ତୁ ଵିମାନୈ ରଵିସପ୍ରଭୈଃ
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ପୁଷ୍କରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି—ସ୍ତ୍ରୀ, ବିଦେଶୀ, ଶୂଦ୍ର, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ—ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଜଳନ୍ତି ବିମାନରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯଵ୍ଯୂହସମାଯୁକ୍ତୈଃ ସୁଵର୍ଣଵରକେତନୈଃ। ସୁଵର୍ଣଵଜ୍ରସୋପାନମଣିସ୍ତଂଭଵିଭୂଷିତୈଃ
ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ସାଥୀମାନେ, ସୁନା ଝଣ୍ଡା, ସୁନା ଓ ହୀରାର ସିଢ଼ି, ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ସର୍ଵକାମୋପଭୋଗାଢ୍ଯୈଃ କାମଗୈଃ କାମରୂପିଭିଃ। ନାନାରସାଢ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛଂତି ସ୍ତ୍ରୀସହସ୍ରସମାକୁଲାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣର ଉପଭୋଗରେ ଲିନ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀମାନେ ସହିତ ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ମହାତ୍ମାନୋ ଲୋକାନନ୍ଯାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍। ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯୁତାଶ୍ଚାପି କ୍ରମାଦ୍ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଯାଂତି ତେ
ମହାତ୍ମାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରୁ ପଡ଼ିଲେ, ସେମାନେ କ୍ରମେ ଦ୍ୱୀପମାନେକୁ ଯାଆନ୍ତି।
କୁଲେ ମହତି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ଧନୀ ଭଵତି ସ ଦ୍ଵିଜଃ। ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନି ଗତା ଯେ ତୁ ସର୍ପକୀଟପିପୀଲିକାଃ
ବଡ଼ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପରିବାରରେ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଧନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ପଶୁ ଯୋନିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ସାପ, ପୋକା, ପିପିଲିକା—
ସ୍ଥଲଜା ଜଲଜାଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵେଦାଂଡୋଦ୍ଭିଜ୍ଜରାଯୁଜାଃ। ସକାମା ଵାପ୍ଯକାମା ଵା ପୁଷ୍କରେ ତୁ ଵନେ ମୃତାଃ
ସ୍ଥଳଜ, ଜଳଜ, ଘମରୁ ଜନ୍ମା, ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମା, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମା, ଇଚ୍ଛା ସହିତ କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ବିନା, ପୁଷ୍କରର ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି—
ସୂର୍ଯପ୍ରଭଵିମାନସ୍ଥା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାଂତି ତେ। କଲୌ ଯୁଗେ ମହାଘୋରେ ପ୍ରଜାଃ ପାପସମୀରିତାଃ
ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ବିମାନରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। କଳିଯୁଗର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ, ଲୋକମାନେ ପାପରେ ଚାଳିତ।
ନାନ୍ଯେନାସ୍ମିନ୍ନୁପାଯେନ ଧର୍ମଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ଲଭ୍ଯତେ। ଵସଂତି ପୁଷ୍କରେ ଯେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଚନରତା ନରାଃ
ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଧର୍ମ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ହୁଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍କରରେ ରହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ଥିବା ଲୋକମାନେ—
କଲୌ ଯୁଗେ କୃତାର୍ଥାସ୍ତେ କ୍ଲିଶ୍ଯଂତ୍ଯନ୍ଯେ ନିରର୍ଥକାଃ। ରାତ୍ରୌ କରୋତି ଯତ୍ପାପଂ ନରଃ ପଂଚଭିରିଂଦ୍ରିଯୈଃ
କଳିଯୁଗରେ ସେମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି। ରାତିରେ ଲୋକ ଯେଉଁ ପାପ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କରେ—
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା କାମକ୍ରୋଧଵଶାନୁଗାଃ। ପ୍ରାତଃ ସ ଜଲମାସାଦ୍ଯ ପୁଷ୍କରେ ତୁ ପିତାମହମ୍
କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ, କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ—ସେ ଯଦି ପ୍ରଭାତରେ ପୁଷ୍କରରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଶୁଚି ହୁଏ—
ଅଭିଗମ୍ଯ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ମାତ୍ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ଉଦଯେଽର୍କସ୍ଯ ଚାରଭ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଦର୍ଶନମୂର୍ଧ୍ଵଗମ୍
ସେ ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦର୍ଶନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆସିଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ମାନସାଖ୍ଯେ ପ୍ରସଂଚିଂତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଯୋଗେ ହରେଦଘମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିରିଂଚିଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ନରଃ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ଏକତାର ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ମଣିଷର ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ମଧ୍ୟାହ୍ନବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନାସ୍ତମଯାନ୍ତଂ ଯଦିଂଦ୍ରିଯୈଃ ପାପମାଚରେତ୍। ପିତାମହସ୍ଯ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ଦର୍ଶନାଦେଵ ମୁଚ୍ଯତେ
ମଧ୍ୟାହ୍ନରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯଦି କେହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ପାପ କରେ, ପିତାମହଙ୍କ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭୁଂଜାନୋପି ସକାମତଃ। ଯଃ ପୁଷ୍କରେ ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତୋ ନିଵସେତ୍ତପସି ସ୍ଥିତଃ
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ଇଚ୍ଛାକୁ ସହିତ ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ, କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍କରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ ରହେ,
ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ମିଷ୍ଟାନ୍ନାସ୍ଵାଦଭୋଜନଃ। ତ୍ରିକାଲମପି ଭୁଂଜାନୋ ଵାଯୁଭକ୍ଷସମୋ ମତଃ
ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟର ମଧ୍ୟରେ ରହି, ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ, ତିନିବେଳେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ବାୟୁ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ମଣିଷ ସମାନ ମନାଯାଏ।