କୀଟକଂଟକପାଷାଣଭୂମ୍ଯାଂ ତୁ ଶଯନଂ ତଥା। ସ୍ଥାନଵୀରାସନରତଃ ସଂଵିଭାଗୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
କୀଟ, କାଁଟା ଓ ପଥର ଥିବା ଭୂମିରେ ଶୋଏ; ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାଏ।
ଅରଣ୍ଯୌଷଧିଭୋକ୍ତା ଚ ସର୍ଵଭୂତାଭଯପ୍ରଦଃ। ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଜନରତୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧ ଖାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରେ; ସେ ସଦା ଧର୍ମ ଅର୍ଜନରେ ଲାଗିଥାଏ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ କରିଛି।
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତଃ କ୍ଷେତ୍ରଵାସୀ ପୁଷ୍କରେ ଵସତେ ମୁନିଃ। ସର୍ଵସଂଗପରିତ୍ଯାଗୀ ସ୍ଵାରାମୋ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର ଥାନରେ ବସିଥାଏ, ପୁଷ୍କରରେ ରହେ; ସମସ୍ତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ ଖୁସିରେ ଓ ଆସକ୍ତି ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ।
ଯଶ୍ଚାତ୍ର ଵସତେ ଭୀଷ୍ମ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯା ଗତିଃ। ତରୁଣାର୍କପ୍ରକାଶେନ ଵେଦିକାସ୍ତଂଭଶୋଭିନା
ଏଠାରେ ଯିଏ ବସେ, ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କର ଗତି କଣ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଶୁଣ; ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦେଉଳର ମଣ୍ଡପ ଓ ଖୁଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତୋ ଵିମାନେନ ଯାତି କାମପ୍ରଚାରିଣାମ୍। ଵିରାଜମାନୋ ନଭସି ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚଂଦ୍ରମାଃ
ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା ସେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଯାଏ; ଆକାଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତେଜମାନ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ। ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଵର୍ଷକୋଟିଶତାନ୍ଯସୌ
ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ଦେଵସ୍ଯ ଲୋକଂ ଯାତ୍ଯନିଵାରିତଃ। ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନୁଗ୍ରହେଣୈଵ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିରାଜତେ
ସେ ଯେକୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଅବରୋଧ ବିନା ଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ସେଠାଠାରେ ତେଜମାନ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯୁତଶ୍ଚାପି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି। ଵିଷ୍ଣୁଲୋକାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ତଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ବିଷ୍ଣୁଲୋକରୁ ତଳିଲେ ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ତସ୍ମାଦପି ଚ୍ଯୁତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସ ହି ଜାଯତେ। ସ୍ଵର୍ଗେଷୁ ଚ ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତଳିଲେ, ଦ୍ୱୀପମାନରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତତସ୍ତେଷୁ ପୁନର୍ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ଜାଯତେ। ରାଜା ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵା ଜାଯତେ ଧନଵାନ୍ସୁଖୀ
ସେଠାରେ ଶାସନ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁଣି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ସେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ହୁଏ, ଧନୀ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ।
ସୁରୂପଃ ସୁଭଗଃ କାଂତଃ କୀର୍ତିମାନ୍ଭକ୍ତିଭାଵିତଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଵା କ୍ଷେତ୍ରଵାସିନଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯଦି ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ଅଛନ୍ତି—
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତା ରାଜନ୍ସୁଵୃତ୍ତାଶ୍ଚିରଜୀଵିନଃ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତା ଭୂତାନୁଗ୍ରହକାରିଣଃ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ—
ପୁଷ୍କରେ ତୁ ମହାକ୍ଷେତ୍ରେ ଯେ ଵସଂତି ମୁମୁକ୍ଷଵଃ। ମୃତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଭଵନଂ ଵିମାନୈର୍ଯାଂତି ଶୋଭନୈଃ
ପୁଷ୍କର ନାମକ ମହାପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରି ବସୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଶୋଭାମୟ ବିମାନରେ ବସି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିବାସକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଘୁଷ୍ଟୈଃ କାମଗୈଃ କାମରୂପିଭିଃ। ଅଥଵା ସର୍ଵଦୀପ୍ତାଗ୍ନୌ ସ୍ଵଶରୀରଂ ଜୁହୋତି ଯଃ
ଅପ୍ସରାମାନେ ଓ ଇଚ୍ଛାମତା ଓ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ସହିତ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଜଣେ ସ୍ୱ ଦେହକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି—
ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାଯୀ ମହାସତ୍ଵସ୍ସ ବ୍ରହ୍ମଭଵନଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋଽକ୍ଷଯସ୍ତସ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତୋ ଵିଭଵୈଃ ସହ
ଯେଉଁ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ଓ ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ସହିତ।
ସର୍ଵଲୋକୋତ୍ତମୋ ରମ୍ଯୋ ଭଵତୀଷ୍ଟାର୍ଥସାଧକଃ। ପୁଷ୍କରେ ତୁ ମହାପୁଣ୍ଯେ ପ୍ରାଣାନ୍ଯେ ସଲିଲେ ତ୍ଯଜନ୍
ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ଲୋକ, ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ କରେ—ଯଦି କେହି ପୁଷ୍କରର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ତେଷାମପ୍ଯକ୍ଷଯୋ ଭୀଷ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଲୋକୋ ମହାତ୍ମନାମ୍। ସାକ୍ଷାତ୍ପଶ୍ଯଂତି ତେ ଦେଵଂ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିନାଶନମ୍
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକ ଅବିନାଶୀ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ; ସେଠାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖନ୍ତି।
ସର୍ଵାମରଯୁତଂ ଦେଵଂ ରୁଦ୍ରଵିଷ୍ଣୁଗଣୈର୍ଯୁତମ୍। ଅନାଶକେ ମୃତାଶ୍ଶୂଦ୍ରାଃ ପୁଷ୍କରେ ତୁ ଵନେ ନରାଃ
ସେମାନେ ଅନେକ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନାଶ ହେଉନାହାନ୍ତି।
ହଂସଯୁକ୍ତୈସ୍ତତୋ ଯାଂତି ଵିମାନୈରର୍କସପ୍ରଭୈଃ। ନାନାରତ୍ନସୁଵର୍ଣାଢ୍ଯୈର୍ଦୃଢୈର୍ଗଂଧାଧିଵାସିତୈଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ହଂସ ଯୋଗାଯୋଗିତ ବିମାନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ଦୃଢ଼ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ବିମାନରେ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଅନୌପମ୍ଯଗୁଣୈରନ୍ଯୈରପ୍ସରୋଗୀତନାଦିତୈଃ। ପତାକାଧ୍ଵଜଵିନ୍ଯସ୍ତୈର୍ନାନାଘଣ୍ଟାନିନାଦିତୈଃ
ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ ଓ ଅନେକ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଘଣ୍ଟାର ଶବ୍ଦରେ ରଣ୍କିତ।
ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯସମୋପେତୈଃ କ୍ରୀଡାଵିଜ୍ଞାନଶାଲିଭିଃ। ସୁପ୍ରଭୈର୍ଗୁଣସଂପନ୍ନୈର୍ମଯୂରଵରଵାହିଭିଃ
ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଚିତ୍ରତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଖେଳ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୟୂର ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିମାନ ଟାଣାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ନରା ଧୀରା ରମଂତେ ନାଶକେ ମୃତାଃ। ତତ୍ରୋଷିତ୍ଵା ଚିରଂ କାଲଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ପୁଷ୍କରରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ପୁରୁଷମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସନ୍ତି; ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ଇଚ୍ଛାମତା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଧନୀ ଵିପ୍ନକୁଲେ ଭୋଗୀ ଜାଯତେ ମର୍ତ୍ଯମାଗତଃ। କାରୀଷୀଂ ସାଧଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ପୁଷ୍କରେ ତୁ ଵନେ ନରଃ
ପୃଥିବୀକୁ ପୁନଃ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଭୋଗବିଲାସ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପୁଷ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଯିଏ କାରୀଷୀ କ୍ରିୟା ସଫଳ କରେ—
ସର୍ଵଲୋକାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି। ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵସେତ୍ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍କଲ୍ପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ କଳ୍ପର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।
ନୈଵ ପଶ୍ଯତି ମର୍ତ୍ଯଂ ହି କ୍ଲିଶ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ। ଗତିସ୍ତସ୍ଯାଽପ୍ରତିହତା ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ସେ କେବେ ମଣିଷମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଗତି କେଉଁଠି ହେଉ, ଉପର, ତଳ, କିମ୍ବା ଆଡ଼େ—କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଅବରୋଧ ହୁଏନାହିଁ।
ସ ପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଯଶୋ ଵିସ୍ତାରଯନ୍ଵଶୀ। ସଦାଚାରଵିଧିପ୍ରଜ୍ଞଃ ସର୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯ ମନୋହରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ତାଙ୍କର ଯଶ ଚାରିଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ, ସଂଯମୀ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା।
ନୃତ୍ଯଵାଦିତ୍ରଗୀତଜ୍ଞଃ ସୁଭଗଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ନିତ୍ଯମମ୍ଲାନକୁସୁମୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ
ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ଓ ଗୀତରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ଆକର୍ଷକ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭଲ, ସଦା ଅମ୍ଳାନ ଫୁଲ ଓ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।
ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମୋ ନୀଲକୁଂଚିତମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ। ଅଜଘନ୍ଯାଃ ସୁମଧ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵସୌଭାଗ୍ଯପୂରିତାଃ
ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି କଳା ଚାମ୍ରା, ନୀଳ ଚୁଲି ଗଠିତ, ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ସୁସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସର୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଗୁଣୋପେତା ଯୌଵନେନାତିଗର୍ଵିତାଃ। ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସେଵଂତି ତତ୍ରସ୍ଥାଃ ଶଯନେ ରମଯଂତି ଚ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ଯୌବନରେ ଅତି ଗର୍ବିତ ଯୁବତୀମାନେ ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି ଏବଂ ଶୟନରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵୀଣାଵେଣୁନିନାଦୈଶ୍ଚ ସୁପ୍ତଃ ସଂପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ। ମହୋତ୍ସଵସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଦୁଃପ୍ରାପ୍ଯମକୃତାତ୍ମଭିଃ୨୫୦ 1.15.
ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଘୁମୁଠି ଉଠନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏମିତି ଉତ୍ସବର ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଯାହା ନିଜକୁ ଜିତିପାରିନଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।