ବାଲସୂର୍ଯପ୍ରକାଶେନ ଵିମାନେନ ସୁଵର୍ଚସା। ଵୃତଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସ୍ଵଂଚ୍ଛଦଗମନାଲଯଃ
ହଜାର ହଜାର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହନ୍ତି, ତିନିଏ ନବୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳନ୍ତି।
ଵିଚରତ୍ଯନିଵାର୍ଯେଣ ସର୍ଵଲୋକାନ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା। ସ୍ପୃହଣୀଯତମଃ ପୁଂସାଂ ସର୍ଵଧର୍ମୋତ୍ତମୋ ଧନୀ
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବାଧ ଭାବେ ଘୁରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଇର୍ଷ୍ୟାନୀୟ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧନୀ।
ସ୍ଵର୍ଗଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରଜାଯେତ କୁଲେ ମହତି ରୂପଵାନ୍। ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଭକ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାର୍ଥପାରଗଃ
ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳିଲେ, ସେ ବଡ଼ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ରୂପବାନ୍, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ତଥୈଵ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେନ ଚ। ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂଯୁକ୍ତୋ ଭୈକ୍ଷ୍ଯଵୃତିର୍ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ, ଗୁରୁସେବା, ବେଦଅଧ୍ୟୟନ, ଭିକ୍ଷା ଜୀବିକା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
ନିତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଵ୍ରତେ ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଧର୍ମେଷ୍ଵପ୍ରମାଦଵାନ୍। ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେନ ସର୍ଵକାମାଵଲଂବିନା
ସେ ସଦା ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ସଚେତନ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ଆଶ୍ରିତ।
ସୂର୍ଯେଣେଵ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଵିମାନେନାନିଵାରିତଃ। ଗୁହ୍ଯକାନାମବ୍ରହ୍ମାଖ୍ଯ ଗଣାଃ ପରମସଂମତାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଅବାଧ ଭାବେ ଚଳନ୍ତି; ଗୁହ୍ୟକ ନାମକ ଦେବଗଣ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେନ୍ତି।
ଅପ୍ରମେଯବଲୈଶ୍ଵର୍ଯା ଦେଵଦାନଵପୂଜିତାଃ। ତେଷାଂ ସ ସମତା ଯାତି ତୁଲ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ମାଲିକ, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଦେଵଦାନଵମର୍ତ୍ଯେଷୁ ଭଵତ୍ଯନିଯତାଯୁଧଃ। ଵର୍ଷକୋଟିସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷକୋଟିଶତାନି ଚ
ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥାଏ, କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଓ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଏଵମୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ। ଉଷିତ୍ଵାଽସୌ ଵିଭୂତ୍ଯୈଵଂ ଯଦା ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ଏପରି ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେଠାରେ ମହିମାରେ ବସି, ପୁଣି ଯେତେବେଳେ ତଳିଯାଏ—
ଵିଷ୍ଣୁଲୋକାତ୍ସ୍ଵକୃତ୍ଯେନ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନେଷୁ ଜାଯତେ
ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରୁ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ନିବାସସ୍ଥାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତଃ। ଅଭ୍ଯାସେନ ତୁ ଵେଦାନାଂ ଵସତି ମ୍ରିଯତେପି ଵା
ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ଥିବା ସେ, ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରି ସେଠାରେ ବସିଥାଏ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ।
ମୃତୋଽସୌ ଯାତି ଦିଵ୍ଯେନ ଵିମାନେନ ସ୍ଵତେଜସା। ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରପ୍ରକାଶେନ ଶଶିଵତ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଯାଏ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦେଖାଯାଏ।
ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ ମୋଦତେ। ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ମହଦାପ୍ନୋତି ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଗୁପ୍ତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ; ବଡ଼ ଶାସନ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯୁଗସହସ୍ରାଣି ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ। ପ୍ରଚ୍ଯୁତସ୍ତୁ ପୁନସ୍ତସ୍ମାଦ୍ରୁଦ୍ରଲୋକାତ୍କ୍ରମେଣ ତୁ
ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ହଜାର ଯୁଗ ଯାଏଁ ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଦେଖାଦେଖି ଅଗ୍ରଗତି କରେ।
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତସ୍ତତ୍ର ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଖମନାମଯମ୍। ଦ୍ଵିଜାନାଂ ସଦନେ ଦିଵ୍ଯେ କୁଲେ ମହତି ଜାଯତେ
ସେଠାରେ ସଦା ଖୁସିରେ ରହି, ଦୁଃଖରହିତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ମାନୁଷେଷୁ ସ ଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ସୁରୂପୋ ଵାକ୍ପତିର୍ଭଵେତ୍। ସ୍ପୃହଣୀଯଵପୁଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାମ୍ମହାଭୋଗପତିର୍ବଲୀ
ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସୁନ୍ଦର ଓ ମଧୁର କଥା କହେ; ନାରୀମାନେ ଯାହାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ଭୋଗର ମାଲିକ ହୁଏ।
ଵାନପ୍ରସ୍ଥସମାଚାରୀ ଗ୍ରାମ୍ଯୌଷଧିଵିଵର୍ଜିତଃ। ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଚାପ୍ଯସ୍ଯ ଗତିର୍ନ ପ୍ରତିହନ୍ଯତେ
ସେ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଭାବରେ ଚରଣ କରେ, ଗ୍ରାମ ଔଷଧ ଦୂରେ ରଖେ; ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତାଙ୍କର ଗତି କେବେ ବାଧା ପାଏ ନାହିଁ।
ଶୀର୍ଣପର୍ଣଫଲାହାରଃ ପୁଷ୍ପମୂଲାଂବୁଭୋଜନଃ। କାପୋତେନାଶ୍ମକୁଟ୍ଟେନ ଦଂତୋଲୂଖଲିକେନ ଚ
ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ଫଳ ଖାଏ, ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ପାଣି ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାଏ; ପରେ ଗୁଳି, ପିସାପତ୍ଥର ଓ ଦାନ୍ତର ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରେ।
ଵୃତ୍ଯୁପାଯେନ ଜୀଵେତ ଚୀରଵଲ୍କଲଵାସସା। ଜଟୀତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାଯୀ ତ୍ଯକ୍ତଦୋଷସ୍ତୁ ଦଂଡଵାନ୍
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଉପାୟ ମିଳେ, ସେ ତାହାରେ ଜୀବନ ଚାଲାଏ; ଚିର ଓ ଭଦ୍ରବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧେ, ଜଟା ଧାରଣ କରେ, ଦିନକୁ ତିନିଥର ନହାଏ, ଦୋଷ ଛାଡ଼ି ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରେ।
କୃଚ୍ଛ୍ରଵ୍ରତପରୋ ଯସ୍ତୁ ଶ୍ଵପଚୋ ଯଦି ଵା ପରଃ। ଜଲଶାଯୀ ପଂଚତପା ଵର୍ଷାସ୍ଵଭ୍ରାଵଗାହକଃ
ଯେ ଦୁର୍ଲଭ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ଶ୍ୱପଚ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚଜନ ଯେହେଉଁଠି ହେଉ; ପାଣି ଉପରେ ଶୋଏ, ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିରେ ତପସ୍ୟା କରେ, ବର୍ଷାକାଳରେ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
କୀଟକଂଟକପାଷାଣଭୂମ୍ଯାଂ ତୁ ଶଯନଂ ତଥା। ସ୍ଥାନଵୀରାସନରତଃ ସଂଵିଭାଗୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ
କୀଟ, କାଁଟା ଓ ପଥର ଥିବା ଭୂମିରେ ଶୋଏ; ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଲାଗିଥାଏ।
ଅରଣ୍ଯୌଷଧିଭୋକ୍ତା ଚ ସର୍ଵଭୂତାଭଯପ୍ରଦଃ। ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଜନରତୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଅରଣ୍ୟ ଔଷଧ ଖାଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରେ; ସେ ସଦା ଧର୍ମ ଅର୍ଜନରେ ଲାଗିଥାଏ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ କରିଛି।
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତଃ କ୍ଷେତ୍ରଵାସୀ ପୁଷ୍କରେ ଵସତେ ମୁନିଃ। ସର୍ଵସଂଗପରିତ୍ଯାଗୀ ସ୍ଵାରାମୋ ଵିଗତସ୍ପୃହଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ପବିତ୍ର ଥାନରେ ବସିଥାଏ, ପୁଷ୍କରରେ ରହେ; ସମସ୍ତ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ ଖୁସିରେ ଓ ଆସକ୍ତି ଶୂନ୍ୟ ହୁଏ।
ଯଶ୍ଚାତ୍ର ଵସତେ ଭୀଷ୍ମ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯା ଗତିଃ। ତରୁଣାର୍କପ୍ରକାଶେନ ଵେଦିକାସ୍ତଂଭଶୋଭିନା
ଏଠାରେ ଯିଏ ବସେ, ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କର ଗତି କଣ ହୁଏ, ସେଥିରେ ଶୁଣ; ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦେଉଳର ମଣ୍ଡପ ଓ ଖୁଟି ଅତି ଶୋଭା ପାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତୋ ଵିମାନେନ ଯାତି କାମପ୍ରଚାରିଣାମ୍। ଵିରାଜମାନୋ ନଭସି ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ଚଂଦ୍ରମାଃ
ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା ସେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଯାଏ; ଆକାଶରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତେଜମାନ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂଗଣୈଃ। ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସମାଯୁକ୍ତୋ ଵର୍ଷକୋଟିଶତାନ୍ଯସୌ
ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏହି ସେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଯସ୍ଯ କସ୍ଯାପି ଦେଵସ୍ଯ ଲୋକଂ ଯାତ୍ଯନିଵାରିତଃ। ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନୁଗ୍ରହେଣୈଵ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିରାଜତେ
ସେ ଯେକୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଅବରୋଧ ବିନା ଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ସେଠାଠାରେ ତେଜମାନ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଚ୍ଚ୍ଯୁତଶ୍ଚାପି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି। ଵିଷ୍ଣୁଲୋକାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ତଳିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ବିଷ୍ଣୁଲୋକରୁ ତଳିଲେ ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ତସ୍ମାଦପି ଚ୍ଯୁତଃ ସ୍ଥାନାଦ୍ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସ ହି ଜାଯତେ। ସ୍ଵର୍ଗେଷୁ ଚ ତଥାନ୍ଯେଷୁ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତଳିଲେ, ଦ୍ୱୀପମାନରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତତସ୍ତେଷୁ ପୁନର୍ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ଜାଯତେ। ରାଜା ଵା ରାଜପୁତ୍ରୋ ଵା ଜାଯତେ ଧନଵାନ୍ସୁଖୀ
ସେଠାରେ ଶାସନ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁଣି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ସେ ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ର ହୁଏ, ଧନୀ ଓ ସୁଖୀ ହୁଏ।