ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ଵିଧିନା ପରମେଣ ଚ। କାଲେନ ମହତା ଧ୍ଯାନାଦ୍ଦେଵଜ୍ଞାନମନୋଗତାଃ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭକ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚତମ ବିଧିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଉଚିତ ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମନ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ବ୍ରହ୍ମଧ୍ଯାନାଗ୍ନିନିର୍ଦଗ୍ଧା ଯଦା ଶୁଦ୍ଧୈକମାନସାଃ। ଅଵିର୍ବଭୂଵ ଭଗଵାନ୍ସର୍ଵେଷାଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରଃ
ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ୟାନର ଅଗ୍ନିରେ ତାଙ୍କର ମନ ଏକାଗ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତାପରେ ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତେଜସାପ୍ଯାଯିତାସ୍ତସ୍ଯ ବଭୂଵୁର୍ଭ୍ରାଂତଚେତସଃ। ତତୋଵଲଂବ୍ଯ ତେ ଧୈର୍ଯମିଷ୍ଟଂ ଦେଵଂ ଯଥାଵିଧି
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ତାଙ୍କର ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଲା; ଏହି ଆଧାରରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଷଡଂଗଵେଦଯୋଗେନ ହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତାସ୍ତୁ ତତ୍ପରାଃ। ଶିରୋଗତୈରଂଜଲିଭିଃ ଶିରୋଭିଶ୍ଚ ମହୀଂ ଗତାଃ
ଷଡଂଗ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୃଦୟ ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ଅଞ୍ଜଳି ଧରି, ମୁଣ୍ଡ ମାଟିକୁ ଛୁଇଁ ଥିଲେ।
ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାରଂ ସ୍ଥିତିକର୍ତାରମୀଶ୍ଵରମ୍। ଦେଵା ଊଚୁଃ। ବ୍ରହ୍ମଣେ ବ୍ରହ୍ମଦେହାଯ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଯାଽଜିତାଯ ଚ
ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ଥିତିକର୍ତ୍ତା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ଯେ ବ୍ରହ୍ମ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଅଜିତ।
ନମସ୍କୁର୍ମଃ ସୁନିଯତାଃ କ୍ରତୁଵେଦପ୍ରଦାଯିନେ। ଲୋକାନୁକଂପିନେ ଦେଵ ସୃଷ୍ଟିରୂପାଯ ଵୈ ନମଃ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଅମେ ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ; ଜଗତରେ କରୁଣା ଦେଖାଇଥିବା, ସୃଷ୍ଟିର ରୂପ ହୋଇଥିବା ଦେବତା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଭକ୍ତାନୁକଂପିନେତ୍ଯର୍ଥଂ ଵେଦଜାପ୍ଯସ୍ତୁତାଯ ଚ। ବହୁରୂପସ୍ଵରୂପାଯ ରୂପାଣାଂ ଶତଧାରିଣେ
ଭକ୍ତଙ୍କୁ କରୁଣା କରୁଥିବା, ବେଦ ଜାପ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ଅନେକ ରୂପ ଓ ସ୍ଵରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶତ ରୂପ ରଖିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ।
ସାଵିତ୍ରୀପତଯେ ଦେଵ ଗାଯତ୍ରୀପତଯେ ନମଃ। ପଦ୍ମାସନାଯ ପଦ୍ମାଯ ପଦ୍ମଵକ୍ତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପତି, ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପତି ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପଦ୍ମାସନ, ପଦ୍ମା, ପଦ୍ମମୁଖ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଵରଦାଯ ଵରାର୍ହାଯ କୂର୍ମାଯ ଚ ମୃଗାଯ ଚ। ଜଟାମକୁଟଯୁକ୍ତାଯ ସ୍ରୁଵସ୍ରୁଚନିଧାରିଣେ
ବର ଦେଇଥିବା, ବର ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, କୂର୍ମ ଓ ମୃଗ ଦେବତା; ଜଟା ଓ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସ୍ରୁ ଓ ସ୍ରୁଚି ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ।
ମୃଗାଂକମୃଗଧର୍ମାଯ ଧର୍ମନେତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ। ଵିଶ୍ଵନାମ୍ନେଽଥ ଵିଶ୍ଵାଯ ଵିଶ୍ଵେଶାଯ ନମୋନମଃ
ମୃଗ ଚିହ୍ନ ଓ ମୃଗ ସ୍ଵଭାବ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମକୁ ନେତ୍ର ଭାବେ ରଖିଥିବା, ବିଶ୍ୱ ନାମ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବିଶ୍ୱ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର।
ଧର୍ମନେତ୍ରତ୍ରାଣମସ୍ମାଦଧିକଂ କର୍ତୁମର୍ହସି। ଵାଙ୍ମନଃକାଯଭାଵୈସ୍ତ୍ଵାଂ ପ୍ରପନ୍ନାସ୍ସ୍ମଃ ପିତାମହ
ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଆମକୁ ଅପୂର୍ବ ଭାବରେ ଦିଅ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ବାକ୍, ମନ ଓ ଶରୀରରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ, ପିତାମହ।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୈର୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ। ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସ୍ମୃତୋ ବାଢମମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ହି ଵଃ
ଏପରି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, କହିଲେ: 'ମୁଁ ଆପଣମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଦର୍ଶନ ଦେବି, ଏହା ଅବିଫଳ ହେବ।'
ବ୍ରୁଵଂତୁ ଵାଂଛିତଂ ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଵରାନ୍ଵରାନ୍। ଏଵମୁକ୍ତା ଭଗଵତା ଦେଵା ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ମୁଁ କହୁଛି, ମୋ ପୁଅମାନେ, ତମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇବି। ଏହିପରି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ନିଜ କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ଏଵାଦ୍ଯ ଭଗଵନ୍ସୁପର୍ଯାପ୍ତୋ ମହାନ୍ଵରଃ। ଜନିତୋ ନଃ ସୁଶବ୍ଦୋଯଂ କମଲଂ କ୍ଷିପତା ତ୍ଵଯା
ଭଗବାନ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଆମ ପାଇଁ ଏବେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଓ ପ୍ରୟାପ୍ତ। ଆପଣ ଯେଉଁ ମାନ୍ୟ ଫୁଲ ଫେଙ୍ଗିଛନ୍ତି, ଆମେ ଏହାକୁ ଶୁଭ ନାମ ଦେଇଛୁ।
କିମର୍ଥଂ କଂପିତା ଭୂମିର୍ଲୋକାଶ୍ଚାକୁଲିତାଃ କୃତାଃ। ନୈତନ୍ନିରର୍ଥକଂ ଦେଵ ଉଚ୍ଯତାମତ୍ର କାରଣମ୍
କିଏ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା ଓ ଲୋକମାନେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ? ଏହି ଘଟଣା ନିଷ୍ଫଳ ନୁହେଁ, ଦେବ, ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଯୁଷ୍ମଦ୍ଧିତାର୍ଥମେତଦ୍ଵୈ ପଦ୍ମଂ ଵିନିହିତଂ ମଯା। ଦେଵତାନାଂ ଚ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶ୍ରୂଯତାମତ୍ର କାରଣମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ତମର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପଦ୍ମ ରଖିଛି; ଦେବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏହାର କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଅସୁରୋ ଵଜ୍ରନାଭୋଽଯଂ ବାଲଜୀଵାପହାରକଃ। ଅଵସ୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ରସାତଲତଲାଶ୍ରଯମ୍
ଏହି ଦାନବ ଭଜ୍ରନାଭ, ଯିଏ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚୋରି ନେଇଥାଏ, ସେ ରସାତଳର ତଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦଖଳ କରି ରହିଛି।
ଯୁଷ୍ମଦାଗମନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତପସ୍ଥାନ୍ନିହିତାଯୁଧାନ୍। ହଂତୁକାମୋ ଦୁରାଚାରଃ ସେଂଦ୍ରାନପି ଦିଵୌକସଃ
ତୁମେ ଆସୁଛ ଜାଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅସୁର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିବାକୁ ଚାହେ।
ଘାତଃ କମଲପାତେନ ମଯା ତସ୍ଯ ଵିନିର୍ମିତଃ। ସ ରାଜ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯଦର୍ପିଷ୍ଟସ୍ତେନାସୌ ନିହତୋ ମଯା
ମୁଁ ପଦ୍ମ ଫେଙ୍ଗି ତାଙ୍କର ନାଶ କରିଛି; ରାଜ୍ୟ ଓ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ମାରିଦେଇଛି।
ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ସମଯେ ଭକ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ। ମୈଵ ତେ ଦୁର୍ଗତିଂ ଯାଂତୁ ଲଭଂତାଂ ସୁଗତିଂ ପୁନଃ
ଏହି ସମୟରେ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦରେ ନିପୁଣ, କେବେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ; ସେମାନେ ପୁନି ଭଲ ଦୁଃଖ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ମନୁଷ୍ଯୋରଗରକ୍ଷସାମ୍। ଭୂତଗ୍ରାମସ୍ଯ ସର୍ଵସ୍ଯ ସମୋସ୍ମି ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ
ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ସମାନ ଅଛି, ହେ ଦେବମାନେ।
ଯୁଷ୍ମଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ପାପୋଽସୌ ମଯା ମଂତ୍ରେଣ ଘାତିତଃ। ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁଣ୍ଯକୃତାନ୍ଲୋକାନ୍କମଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଦର୍ଶନାତ୍
ତୁମର ଭଲ ପାଇଁ, ସେ ପାପୀକୁ ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରରେ ନାଶ କରିଛି; ଏହି ପଦ୍ମ ଦେଖି ତା ସତ୍କର୍ମର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ଯନ୍ମଯା ପଦ୍ମମୁକ୍ତଂ ତୁ ତେନେଦଂ ପୁଷ୍କରଂ ଭୁଵି। ଖ୍ଯାତଂ ଭଵିଷ୍ଯତେ ତୀର୍ଥଂ ପାଵନଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ମହତ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ପଦ୍ମ ଛାଡ଼ିଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂମିରେ ପୁଷ୍କର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ; ଏହା ଏକ ମହା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେବ, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦେବ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ପୁଣ୍ଯଦଂ ପରିପଠ୍ଯତେ। କୃତୋ ହ୍ଯନୁଗ୍ରହୋ ଦେଵା ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ତିମିଚ୍ଛତାମ୍
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଦେବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଦେବମାନେ, ଭକ୍ତି ଚାହୁଥିବା ଭକ୍ତମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ହୋଇଛି।
ଵନେସ୍ମିନ୍ନିତ୍ଯଵାସେନ ଵୃକ୍ଷୈରଭ୍ଯର୍ଥିତେନ ଚ। ମହାକାଲୋ ଵନେଽତ୍ରାଗାଦାଗତସ୍ଯ ମମାନଘାଃ
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ସଦା ବାସ କରିବା ଓ ଗଛମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବାରୁ, ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ମଳ ମହାକାଳ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତପସ୍ଯତାଂ ଚ ଭଵତାଂ ମହଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍। କୁରୁଧ୍ଵଂ ହୃଦଯେ ଦେଵାଃ ସ୍ଵାର୍ଥଂ ଚୈଵ ପରାର୍ଥକମ୍
ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ତାଙ୍କୁ ମହାଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଇଛି; ଦେବମାନେ, ନିଜ ଭଲ ଓ ଅନ୍ୟର ଭଲ ହୃଦୟରେ ଧରି ରଖ।
ଭଵଦ୍ଭିର୍ଦର୍ଶନୀଯଂ ତୁ ନାନାରୂପଧରୈର୍ଭୁଵି। ଦ୍ଵିଷନ୍ଵୈ ଜ୍ଞାନିନଂ ଵିପ୍ରଂ ପାପେନୈଵାର୍ଦିତୋ ନରଃ
ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଦ୍ୱେଷରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ, ସେ ପାପରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ।
ନ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ପାପେନ ଜନ୍ମକୋଟିଶତୈରପି। ଵେଦାଂଗପାରଗଂ ଵିପ୍ରଂ ନ ହନ୍ଯାନ୍ନ ଚ ଦୂଷଯେତ୍
ସେ ଶତ କୋଟି ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ; ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ନିପୁଣ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରିବା ନାହିଁ, ଦୁଷ୍ଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନିହତେ ଯସ୍ମାତ୍କୋଟିର୍ଭଵତି ଘାତିତା। ଏକଂ ଵେଦାଂତଗଂ ଵିପ୍ରଂ ଭୋଜଯେଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଏକ ନିହତ ହେଲେ ଶତ କୋଟି ମଣିଷ ମରିଥିବା ପରି; ଏକ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯ ଭୁକ୍ତା ଭଵେତ୍କୋଟିର୍ଵିପ୍ରାଣାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ। ଯଃ ପାତ୍ରପୂରଣୀଂ ଭିକ୍ଷାଂ ଯତୀନାଂ ତୁ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଭୋଜନ କରେ, ଶତ କୋଟି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରିଥିବା ପରି ଗଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯିଏ ଯତିମାନେ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା ଦେଇ ତାଙ୍କର ପାତ୍ର ପୂରଣ କରେ,