କାମଗାଃ କାମରୂପାଶ୍ଚ କାମରୂପଫଲପ୍ରଦାଃ। କାମସଂଦର୍ଶନାଃ ପୁଂସାଂ ତପଃସିଦ୍ଧ୍ଯୁଜ୍ଵଲା ନୃଣାମ୍
'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିପାରିବ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇପାରିବ; ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ତାପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଉଥିବା ହେବ।'
ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯଥ। ଏଵଂ ସ ଵରଦୋ ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁଜଗ୍ରାହ ପାଦପାନ୍
'ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ; ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ।'
ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵର୍ଷ ସହସ୍ରଂ ତୁ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରକ୍ଷିପଦ୍ଭୁଵି। କ୍ଷିତିର୍ନିପତିତା ତେନ ଵ୍ଯକଂପତ ରସାତଲମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ରହି, ସେ ପୁଷ୍କରକୁ ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ; ତାହା ପଡ଼ିବାରେ ଭୂମି ତଳସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଵିଵଶାସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଵେଲାଂ ସାଗରାଃ କ୍ଷୁଭିତୋର୍ମଯଃ। ଶକ୍ରାଶନି ହତାନୀଵ ଵ୍ଯାଘ୍ର ଵ୍ଯାଲା ଵୃତାନି ଚ
ସାଗରମାନେ ତାଙ୍କର ତୀର ଛାଡ଼ି, ତରଙ୍ଗ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ ବିବ୍ରତ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଘାତ ଲାଗିଥିବା ପରି, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ବିଖରିଗଲେ।
ଶିଖରାଣ୍ଯପ୍ଯଶୀର୍ଯଂତ ପର୍ଵତାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଦେଵସିଦ୍ଧଵିମାନାନି ଗଂଧର୍ଵନଗରାଣି ଚ
ହଜାର-ହଜାର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦେବତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଅକାଶୀୟ ମହଲ ଏବଂ ସହର ଭସିଗଲା।
ପ୍ରଚେଲୁର୍ବଭ୍ରମୁଃ ପେତୁର୍ଵିଵିଶୁଶ୍ଚ ଧରାତଲମ୍। କପୋତମେଘାଃ ଖାତ୍ପେତୁଃ ପୁଟସଂଘାତଦର୍ଶିନଃ
ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଭ୍ରମଣ କଲେ, ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପଟାପଟି ମେଘ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ପଖ ଝୁଣ୍ଡ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣାଂଶ୍ଛାଦଯଂତୋ ବଭୂଵୁସ୍ତୀଵ୍ର ଭାସ୍କରାଃ। ମହତା ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ମୂକାଂଧବଧିରୀକୃତମ୍
ତାରାମଣ୍ଡଳ ଢାକିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହେଲେ; ସେଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଗୁଙ୍ଗା, ଅନ୍ଧା ଓ ବଧିର ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ବଭୂଵ ଵ୍ଯାକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ସୁରାସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଶରୀରାଣି ମନାଂସି ଚ
ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଦେହ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ଅଵସେଦୁଶ୍ଚ କିମିତି କିମିତ୍ଯେତନ୍ନ ଜଜ୍ଞିରେ। ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ସର୍ଵେଽଥ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚାପ୍ଯଲୋକଯନ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ? ଏହା କଣ?' କିନ୍ତୁ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ନ ଚ ତେ ତମପଶ୍ଯଂତ କୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଗତୋ ହ୍ଯଭୂତ୍। କିମର୍ଥଂ କଂପିତା ଭୂମିର୍ନିମିତ୍ତୋତ୍ପାତଦର୍ଶନମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ—ବ୍ରହ୍ମା କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ଏ ଭୂମି କାହିଁକି କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଏହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି?
ତାଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗତସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦେଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵଂତୋ ଦିଵୌକସଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ବନ୍ଦନା କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କିମେତଦ୍ଭଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ନିମିତ୍ତୋତ୍ପାତଦର୍ଶନମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ କଂପିତଂ ଯେନ ସଂଯୁକ୍ତଂ କାଲଧର୍ମଣା
'ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ ଏହା କ’ଣ—ଏହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି? କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଏ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଛି?'
ଜାତକଲ୍ପାଵସାନଂ ତୁ ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦସାଗରମ୍। ଚତ୍ଵାରୋ ଦିଗ୍ଗଜାଃ କିଂ ତୁ ବଭୂଵୁରଚଲାଶ୍ଚଲାଃ
'ଦେଖିବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱର ଏକ ଯୁଗ ଶେଷ ହେଉଛି, ନୀତିର ସାଗର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି; ଚାରି ଦିଗର ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି—ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?'
ସମାଵୃତା ଧରା କସ୍ମାତ୍ସପ୍ତସାଗରଵାରିଣା। ଉତ୍ପତ୍ତିର୍ନାସ୍ତି ଶବ୍ଦସ୍ଯ ଭଗଵନ୍ନିଃ ପ୍ରଯୋଜନା
'ଭୂମି କାହିଁକି ସପ୍ତ ସାଗରର ପାଣିରେ ଢାକିଯାଇଛି? ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶବ୍ଦର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ—ଏହାର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ଯାଦୃଶୋ ଵା ସ୍ମୃତଃ ଶବ୍ଦୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାକୁଲଂ ଯେନ ଚକ୍ରେ ରୌଦ୍ରେଣ ଚୋଦ୍ଯତା
'ଏପରି ଏକ ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁପରି ଆଗରୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲୁ ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।'
ଶୁଭୋଽଶୁଭୋ ଵା ଶବ୍ଦୋରେଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଦିଵୌକସାମ୍। ଭଗଵନ୍ଯଦି ଜାନାସି କିମେତତ୍କଥଯସ୍ଵ ନଃ
'ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଭଲ କି ଖରାପ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯଦି ଜାଣନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମେଣାନୁଭାଵିତଃ। ମା ଭୈଷ୍ଟ ମରୁତଃ ସର୍ଵେ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଚାତ୍ର କାରଣମ୍
ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ, କହିଲେ: 'ମାନେ ଭୟ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ମାରୁତମାନେ; ଏହାର କାରଣ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ନିଶ୍ଚଯେନାନୁଵିଜ୍ଞାଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯେଷ ଯଥାଵିଧମ୍। ପଦ୍ମହସ୍ତୋ ହି ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
'ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣି, ଏହି ଘଟଣାକୁ ଠିକ୍ ଭଳି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି: ପଦ୍ମଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା—'
ଭୂପ୍ରଦେଶେ ପୁଣ୍ଯରାଶୌ ଯଜ୍ଞଂ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଅଵରୋହେ ପର୍ଵତାନାଂ ଵନେ ଚାତୀଵଶୋଭନେ
'ସେ ଭୂମିର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ତଳସ୍ଥଳର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।'
କମଲଂ ତସ୍ଯ ହସ୍ତାତ୍ତୁ ପତିତଂ ଧରଣୀତଲେ। ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦୋ ମହାନେଷ ଯେନ ଯୂଯଂ ପ୍ରକଂପିତାଃ
'ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଏକ ପଦ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଛି, ଯାହାରେ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛ।'
ତତ୍ରାସୌ ତରୁଵୃଂଦେନ ପୁଷ୍ପାମୋଦାଭିନଂଦିତଃ। ଅନୁଗୃହ୍ଯାଥ ଭଗଵାନ୍ଵନଂ ତତ୍ସମୃଗାଂଡଜମ୍
'ସେଠାରେ, ଗଛମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଧୁରିତ, ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ତାହାର ସବୁ ପଶୁପକ୍ଷୀ ସହ ଗ୍ରହଣ କଲେ।'
ଜଗତୋଽନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଵାସଂ ତତ୍ରାନ୍ଵରୋଚଯତ୍। ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵୃଷଭମେଵ ଚ
'ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଚୟନ କଲେ; ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ପୁଷ୍କର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଟିକୁ ବୃଷଭ କୁହାଯାଏ।'
ଜନିତଂ ତଦ୍ଭଗଵତା ଲୋକାନାଂ ହିତକାରିଣା। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ତତ୍ର ଵୈ ଗତ୍ଵା ତୋଷଯଧ୍ଵଂ ମଯା ସହ
'ସେଇ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମୀ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି; ଚଳ, ଆମ ସହିତ ଏଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।'
ଆରାଧ୍ଯମାନୋ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ଵରାନ୍ଵରାନ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସହ ତୈର୍ଦେଵଦାନଵୈଃ
'ଯେତେବେଳେ ପୂଜା କରାଯିବେ, ପ୍ରଭୁ ଏକ ପରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ଦେଇବେ।' ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁ, ସେଇ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସହ—
ଜଗାମ ତଦ୍ଵନୋଦ୍ଦେଶଂ ଯତ୍ରାସ୍ତେ ସ ତୁ କଂଜଜଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସ୍ତୁଷ୍ଟମନସଃ କୋକିଲାଲାପଲାପିତାଃ
ସେଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ବସିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, କୋଇଲୀର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପୋଚ୍ଚଯୋଜ୍ଜ୍ଵଲଂ ଶସ୍ତଂ ଵିଵିଶୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵନମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଦେଵୈସ୍ତୁ ଵନଂ ନଂଦନସଂମିତମ୍
ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ନନ୍ଦନ ଭଳି ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ପଦ୍ମିନୀମୃଗପୁଷ୍ପାଢ୍ଯଂ ସୁଦୃଢଂ ଶୁଶୁଭେ ତଦା। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଥ ଵନଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତମ୍
ସେ ସମୟରେ, ପଦ୍ମ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଏହି ଅଟୁଟ ଅରଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସେଠାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୁଭିତ ହୋଇ, ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଇହ ଦେଵୋସ୍ତୀତି ଦେଵା ବଭ୍ରମୁଶ୍ଚ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ। ମୃଗଯଂତସ୍ତତସ୍ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
‘ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି’ ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏଠାଏଠି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଏଠି ଶିକାର କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଅଦ୍ଭୁତସ୍ଯ ଵନସ୍ଯାଂତଂ ନ ତେ ଦଦୃଶୁରାଶୁଗାଃ। ଵିଚିନ୍ଵଦ୍ଭିସ୍ତଦା ଦେଵଂ ଦୈଵୈର୍ଵାଯୁର୍ଵିଲୋକିତଃ
ସେମାନେ ତେଜ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଅରଣ୍ୟର ସେଷ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବତାମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ତାନୁଵାଚ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯଥ ତପୋ ଵିନା। ତଦା ଖିନ୍ନା ଵିଚିନ୍ଵଂତସ୍ତସ୍ମିନ୍ପର୍ଵତରୋଧସି
ବାୟୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।' ଏପରେ, ଅନେକ ଖୋଜି ଥକିଯାଇ, ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ବସି ରହିଲେ।