କୁର୍ଵଂତି ରମଣୀଯଂ ଵୈ ରମଣୀଯତରଂ ଵନମ୍। ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତାଂଡଜମ୍
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଏବଂ ସଦା ଖୁସି ଚିଡ଼ିଆମାନେ ରହୁଛନ୍ତି।
ତଦ୍ଵନଂ ନଂଦନସମଂ ମନୋଦୃଷ୍ଟିଵିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍। ପଦ୍ମଯୋନିସ୍ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତଥା ରୂପଂ ଵନୋତ୍ତମମ୍
ସେଇ ଜଙ୍ଗଲଟି ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଏବଂ ମନକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ପଦ୍ମଯୋନି ଭଗବାନ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଙ୍ଗଲର ରୂପକୁ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶାଦର୍ଶଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସୌମ୍ଯଯାପା ପଯନ୍ନିଵ। ତା ଵୃକ୍ଷପଂକ୍ତଯଃ ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ତଥାଗତମ୍
ସେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦର୍ପଣରେ ଦେଖିବା ପରି, ମନେ ମନେ ପିଇଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ; ସେଠାର ଗଛମାନଙ୍କ ଶାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଭକ୍ତ୍ଯା ମୁମୁଚୁଃ ପୁଷ୍ପସଂପଦଃ। ପୁଷ୍ପପ୍ରତିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ପାଦପାନାଂ ପିତାମହଃ
ଗଛମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଫୁଲର ଧନ୍ୟତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପିତାମହ ଗଛମାନଙ୍କଠାରୁ ଫୁଲ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୀଧ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ପାଦପାନିତ୍ଯୁଵାଚ ସଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ଭଗଵତା ତରଵୋ ନିରଵଗ୍ରହାଃ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ଭଲ ହେଉ, ହେ ଗଛମାନେ'; ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗଛମାନେ କିଛି ଭୟ ଛାଡି, ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ,
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଂଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଵିରିଂଚନମ୍। ଵରଂ ଦଦାସି ଚେଦ୍ଦେଵ ପ୍ରପନ୍ନଜନଵତ୍ସଲ
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ଯଦି ଆପଣ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ, ହେ ଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା,
ଇହୈଵ ଭଗଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵନେ ସଂନିହିତୋ ଭଵ। ଏଷ ନଃ ପରମଃ କାମଃ ପିତାମହ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
'ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ସଦା ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହନ୍ତୁ; ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା। ପିତାମହ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।'
ତ୍ଵଂ ଚେଦ୍ଵସସି ଦେଵେଶ ଵନେସ୍ମିନ୍ଵିଶ୍ଵଭାଵନ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ଵାଂଛତାମୁତ୍ତମଂ ଵରମ୍
'ଯଦି ଆପଣ, ହେ ଦେବେଶ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବେ, ତେବେ ଶରଣାଗତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ଵରକୋଟିଭିରନ୍ଯାଭିରଲଂ ନୋ ଦୀଯତାଂ ଵରମ୍। ସନ୍ନିଧାନେନ ତୀର୍ଥେଭ୍ଯ ଇଦଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଵରଂ ମହତ୍
'କୋଟି-କୋଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟରୁ ଆମକୁ ଆଉ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ହେଉ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଉତ୍ତମଂ ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି। ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଫଲୋପେତା ନିତ୍ଯସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେବ; ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ଯୁବା ଓ ଦୃଢ଼ ରହିବେ।'
କାମଗାଃ କାମରୂପାଶ୍ଚ କାମରୂପଫଲପ୍ରଦାଃ। କାମସଂଦର୍ଶନାଃ ପୁଂସାଂ ତପଃସିଦ୍ଧ୍ଯୁଜ୍ଵଲା ନୃଣାମ୍
'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲିପାରିବ, ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଏବଂ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇପାରିବ; ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ତାପସ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଉଥିବା ହେବ।'
ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତା ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯଥ। ଏଵଂ ସ ଵରଦୋ ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁଜଗ୍ରାହ ପାଦପାନ୍
'ମୋର କୃପାରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହେବ; ଏଭଳି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଗଛମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ।'
ସ୍ଥିତ୍ଵା ଵର୍ଷ ସହସ୍ରଂ ତୁ ପୁଷ୍କରଂ ପ୍ରକ୍ଷିପଦ୍ଭୁଵି। କ୍ଷିତିର୍ନିପତିତା ତେନ ଵ୍ଯକଂପତ ରସାତଲମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ରହି, ସେ ପୁଷ୍କରକୁ ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ; ତାହା ପଡ଼ିବାରେ ଭୂମି ତଳସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଵିଵଶାସ୍ତତ୍ଯଜୁର୍ଵେଲାଂ ସାଗରାଃ କ୍ଷୁଭିତୋର୍ମଯଃ। ଶକ୍ରାଶନି ହତାନୀଵ ଵ୍ଯାଘ୍ର ଵ୍ଯାଲା ଵୃତାନି ଚ
ସାଗରମାନେ ତାଙ୍କର ତୀର ଛାଡ଼ି, ତରଙ୍ଗ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇ ବିବ୍ରତ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଘାତ ଲାଗିଥିବା ପରି, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ବିଖରିଗଲେ।
ଶିଖରାଣ୍ଯପ୍ଯଶୀର୍ଯଂତ ପର୍ଵତାନାଂ ସହସ୍ରଶଃ। ଦେଵସିଦ୍ଧଵିମାନାନି ଗଂଧର୍ଵନଗରାଣି ଚ
ହଜାର-ହଜାର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦେବତା, ସିଦ୍ଧମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର ଅକାଶୀୟ ମହଲ ଏବଂ ସହର ଭସିଗଲା।
ପ୍ରଚେଲୁର୍ବଭ୍ରମୁଃ ପେତୁର୍ଵିଵିଶୁଶ୍ଚ ଧରାତଲମ୍। କପୋତମେଘାଃ ଖାତ୍ପେତୁଃ ପୁଟସଂଘାତଦର୍ଶିନଃ
ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ, ଭ୍ରମଣ କଲେ, ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପଟାପଟି ମେଘ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ପଖ ଝୁଣ୍ଡ ଭାବେ ଦେଖାଗଲେ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଗଣାଂଶ୍ଛାଦଯଂତୋ ବଭୂଵୁସ୍ତୀଵ୍ର ଭାସ୍କରାଃ। ମହତା ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ମୂକାଂଧବଧିରୀକୃତମ୍
ତାରାମଣ୍ଡଳ ଢାକିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ହେଲେ; ସେଇ ବଡ଼ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତେ ଗୁଙ୍ଗା, ଅନ୍ଧା ଓ ବଧିର ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ବଭୂଵ ଵ୍ଯାକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍। ସୁରାସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଶରୀରାଣି ମନାଂସି ଚ
ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କର ଦେହ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ଅଵସେଦୁଶ୍ଚ କିମିତି କିମିତ୍ଯେତନ୍ନ ଜଜ୍ଞିରେ। ଧୈର୍ଯମାଲଂବ୍ଯ ସର୍ଵେଽଥ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚାପ୍ଯଲୋକଯନ୍
ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହା କଣ? ଏହା କଣ?' କିନ୍ତୁ କିଛି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ନ ଚ ତେ ତମପଶ୍ଯଂତ କୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଗତୋ ହ୍ଯଭୂତ୍। କିମର୍ଥଂ କଂପିତା ଭୂମିର୍ନିମିତ୍ତୋତ୍ପାତଦର୍ଶନମ୍
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ—ବ୍ରହ୍ମା କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲେ? ଏ ଭୂମି କାହିଁକି କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଏହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି?
ତାଵଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗତସ୍ତତ୍ର ଯତ୍ର ଦେଵା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ। ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତଵଂତୋ ଦିଵୌକସଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେବଲୋକବାସୀମାନେ ବନ୍ଦନା କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
କିମେତଦ୍ଭଗଵନ୍ବ୍ରୂହି ନିମିତ୍ତୋତ୍ପାତଦର୍ଶନମ୍। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ କଂପିତଂ ଯେନ ସଂଯୁକ୍ତଂ କାଲଧର୍ମଣା
'ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ କହନ୍ତୁ ଏହା କ’ଣ—ଏହି ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି? କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ଏ ତିନି ଲୋକ କମ୍ପିତ ହେଇଯାଇଛି?'
ଜାତକଲ୍ପାଵସାନଂ ତୁ ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦସାଗରମ୍। ଚତ୍ଵାରୋ ଦିଗ୍ଗଜାଃ କିଂ ତୁ ବଭୂଵୁରଚଲାଶ୍ଚଲାଃ
'ଦେଖିବାକୁ ଲାଗୁଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱର ଏକ ଯୁଗ ଶେଷ ହେଉଛି, ନୀତିର ସାଗର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି; ଚାରି ଦିଗର ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି—ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?'
ସମାଵୃତା ଧରା କସ୍ମାତ୍ସପ୍ତସାଗରଵାରିଣା। ଉତ୍ପତ୍ତିର୍ନାସ୍ତି ଶବ୍ଦସ୍ଯ ଭଗଵନ୍ନିଃ ପ୍ରଯୋଜନା
'ଭୂମି କାହିଁକି ସପ୍ତ ସାଗରର ପାଣିରେ ଢାକିଯାଇଛି? ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶବ୍ଦର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ—ଏହାର କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'
ଯାଦୃଶୋ ଵା ସ୍ମୃତଃ ଶବ୍ଦୋ ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମାକୁଲଂ ଯେନ ଚକ୍ରେ ରୌଦ୍ରେଣ ଚୋଦ୍ଯତା
'ଏପରି ଏକ ଶବ୍ଦ, ଯେଉଁପରି ଆଗରୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲୁ ନାହିଁ, ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଲୋକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।'
ଶୁଭୋଽଶୁଭୋ ଵା ଶବ୍ଦୋରେଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ଦିଵୌକସାମ୍। ଭଗଵନ୍ଯଦି ଜାନାସି କିମେତତ୍କଥଯସ୍ଵ ନଃ
'ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଭଲ କି ଖରାପ, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯଦି ଜାଣନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।'
ଏଵମୁକ୍ତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମେଣାନୁଭାଵିତଃ। ମା ଭୈଷ୍ଟ ମରୁତଃ ସର୍ଵେ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଚାତ୍ର କାରଣମ୍
ଏପରି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ, କହିଲେ: 'ମାନେ ଭୟ କରନ୍ତୁନାହିଁ, ମାରୁତମାନେ; ଏହାର କାରଣ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ନିଶ୍ଚଯେନାନୁଵିଜ୍ଞାଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯେଷ ଯଥାଵିଧମ୍। ପଦ୍ମହସ୍ତୋ ହି ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ
'ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣି, ଏହି ଘଟଣାକୁ ଠିକ୍ ଭଳି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି: ପଦ୍ମଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା—'
ଭୂପ୍ରଦେଶେ ପୁଣ୍ଯରାଶୌ ଯଜ୍ଞଂ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଅଵରୋହେ ପର୍ଵତାନାଂ ଵନେ ଚାତୀଵଶୋଭନେ
'ସେ ଭୂମିର ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ତଳସ୍ଥଳର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯଜ୍ଞ କରିବା ପାଇଁ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।'
କମଲଂ ତସ୍ଯ ହସ୍ତାତ୍ତୁ ପତିତଂ ଧରଣୀତଲେ। ତସ୍ଯ ଶବ୍ଦୋ ମହାନେଷ ଯେନ ଯୂଯଂ ପ୍ରକଂପିତାଃ
'ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଏକ ପଦ୍ମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଉଛି, ଯାହାରେ ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛ।'