ଆଜିଘ୍ରଂତୀ ଵଚାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଶାଖାଵତଂସକାଃ। ନାଗଵୃକ୍ଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍ପୁଷ୍ପୈର୍ଦ୍ରୁମଵାନୀରକେସରୈଃ
ଫୁଲ ଭରା ଡାଳରେ ଶୋଭିତ ନାଗ ଗଛମାନେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ସୁଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ବାନୀର ଗଛର ହଳଦିଆ ରେଶା ଧରିଥିଲେ।
ନଯନୈରିଵ ଶୋଭଂତେ ଚଂଚଲୈଃ କୃଷ୍ଣତାରକୈଃ। ପୁଷ୍ପସଂପନ୍ନଶିଖରାଃ କର୍ଣିକାରଦ୍ରୁମାଃ କ୍ଵଚିତ୍
କେଉଁଠି କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଡାଳରେ ଥିବା ଚଞ୍ଚଳ କଳିମାନେ ଚଳିତ କଳା ଚକ୍ଷୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଯୁଗ୍ମଯୁଗ୍ମାଦ୍ଵିଧା ଚେହ ଶୋଭନ୍ତ ଇଵ ଦଂପତୀ। ସୁପୁଷ୍ପପ୍ରଭଵାଟୋପୈସ୍ସିଂଦୁଵାର ଦ୍ରୁପଂକ୍ତଯଃ
ନଦୀର ଦ୍ୱାରରେ ଗଛମାନେ ଦଳେ ଦଳେ, ଯେପରି ଦମ୍ପତି ଯୁଗଳ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଲାଗୁଛନ୍ତି।
ମୂର୍ତିମତ୍ଯ ଇଵାଭାଂତି ପୂଜିତା ଵନଦେଵତାଃ। କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍କୁଂଦଲତାଃ ସପୁଷ୍ପାଭରଣୋଜ୍ଵଲାଃ
ବନଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହୋଇ ଦେହଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଭଳି ଲାଗୁଛି; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଲତାମାନେ ଫୁଲର ଗହନ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି ଚମକୁଛନ୍ତି।
ଦିକ୍ଷୁ ଵୃକ୍ଷେଷୁ ଶୋଭଂତେ ବାଲଚଂଦ୍ରା ଇଵୋଚ୍ଛ୍ରିତାଃ। ସର୍ଜାର୍ଜୁନାଃ କ୍ଵଚିଦ୍ଭାନ୍ତି ଵନୋଦ୍ଦେଶେଷୁ ପୁଷ୍ପିତାଃ
ଚାରିଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ଗଛମାନେ ନବ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପୁଷ୍ପିତ ସାଲ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଛି।
ଧୌତକୌଶେଯଵାସୋଭିଃ ପ୍ରାଵୃତାଃ ପୁରୁଷା ଇଵ। ଅତିମୁକ୍ତକଵଲ୍ଲୀଭିଃ ପୁଷ୍ପିତାଭିସ୍ତଥା ଦ୍ରୁମାଃ
ଧୋଇଦିଆ କାଉସେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ଭଳି, ଗଛମାନେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଅତିମୁକ୍ତା ଲତାରେ ଢାକିଯାଇଛନ୍ତି।
ଉପଗୂଢା ଵିରାଜଂତେ ସ୍ଵନାରୀଭିରିଵ ପ୍ରିଯାଃ। ଅପରସ୍ପରସଂସକ୍ତୈଃ ସାଲାଶୋକାଶ୍ଚ ପଲ୍ଲଵୈଃ
ନିଜ ନାରୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରିୟ ପରିଚୟ ଭଳି ଗଛମାନେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ସାଲ ଓ ଅଶୋକ ଗଛମାନେ ପତ୍ରରେ ଏକାଉଁ ହୋଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ନୁହେଁ।
ହସ୍ତୈର୍ହସ୍ତାନ୍ସ୍ପୃଶଂତୀଵ ସୁହୃଦଶ୍ଚିରସଂଗତାଃ। ଫଲପୁଷ୍ପଭରାନମ୍ରାଃ ପନସାଃ ସରଲାର୍ଜୁନାଃ
ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁମାନେ ମିଶିଥିବା ପରି ଏକାଉଁ ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଶାଖାକୁ ଛୁଉଛନ୍ତି; ଫଳ ଓ ଫୁଲର ଭାରରେ ପନସ, ସାଲ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଗଛମାନେ ନମିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମର୍ଚଯଂତୀଵ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚୈଵ ଫଲୈସ୍ତଥା। ମାରୁତାଵେଗସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟୈଃ ପାଦପାସ୍ସାଲବାହୁଭିଃ
ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛନ୍ତି ଭଳି ଲାଗୁଛି; ପବନର ଜୋରେ ଶାଖାମାନେ ଏକାଉଁ ହୋଇ ଗଛମାନେ ଏକାଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଅଭ୍ଯାଶମାଗତଂ ଲୋକଂ ପ୍ରତିଭାଵୈରିଵୋତ୍ଥିତାଃ। ପୁଷ୍ପାଣାମଵରୋଧେନ ସୁଶୋଭାର୍ଥଂ ନିଵେଶିତାଃ
ନିକଟକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଉଠି ଅଭିବାଦନ କରୁଛନ୍ତି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ଫୁଲର ଘେରା ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜାଯାଇଛନ୍ତି।
ଵସଂତମହମାସାଦ୍ଯ ପୁରୁଷାନ୍ସ୍ପର୍ଦ୍ଧଯଂତି ହି। ପୁଷ୍ପଶୋଭାଭରନତୈଃ ଶିଖରୈର୍ଵାଯୁକଂପିତୈଃ
ବସନ୍ତ ଆସିଲାପରେ, ଗଛମାନେ ଫୁଲର ଭାରରେ ତାଲ ଉପରେ ହଲୁହଲୁ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରୁଛନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଂତୀଵ ନରାଃ ପ୍ରୀତାଃ ସ୍ରଗଲଂକୃତଶେଖରାଃ। ଶୃଂଗାଗ୍ରପଵନକ୍ଷିପ୍ତାଃ ପୁଷ୍ପାଵଲିଯୁତା ଦ୍ରୁମାଃ
ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଶିଖରରେ ପବନରେ ଉଡୁଥିବା ଫୁଲର ଶୃଙ୍ଗାରେ ଗଛମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପ୍ରୀତିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ସଵଲ୍ଲୀକାଃ ପ୍ରନୃତ୍ଯଂତି ମାନଵା ଇଵ ସପ୍ରିଯାଃ। ସ୍ଵପୁଷ୍ପନତଵଲ୍ଲୀଭିଃ ପାଦପାଃ କ୍ଵଚିଦାଵୃତାଃ
ଲତା ସହିତ ଗଛମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ନିଜ ଫୁଲ ଭରା ଲତାରେ ଗଛମାନେ ଆବୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଭାଂତି ତାରାଗଣୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ଶରଦୀଵ ନଭସ୍ତଲମ୍। ଦ୍ରୁମାଣାମଥଵାଗ୍ରେଷୁ ପୁଷ୍ପିତା ମାଲତୀ ଲତାଃ
ଶରତ୍କାଳର ଆକାଶରେ ତାରାମାଳା ଭଳି, ଗଛର ଶିଖରରେ ପୁଷ୍ପିତ ମାଲତୀ ଲତା ଚମକୁଛି।
ଶେଖରାଇଵ ଶୋଭଂତେ ରଚିତା ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକମ୍। ହରିତାଃ କାଂଚନଚ୍ଛାଯାଃ ଫଲିତାଃ ପୁଷ୍ପିତା ଦ୍ରୁମାଃ
ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ ଗଠିତ ମୁଣ୍ଡମାଳା ପରି ଗଛମାନେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି; ହରିତ ଓ ସୁନା ଛାୟାରେ ଫଳ ଓ ଫୁଲରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି।
ସୌହୃଦଂ ଦର୍ଶଯଂତୀଵ ନରାଃ ସାଧୁସମାଗମେ। ପୁଷ୍ପକିଂଜଲ୍କକପିଲା ଗତାଃ ସର୍ଵଦିଶାସୁ ଚ
ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ମିତ୍ରତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ପରି, ଫୁଲର ସୁନା ରେଣୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଉଛି।
କଦଂବପୁଷ୍ପସ୍ଯ ଜଯଂ ଘୋଷଯଂତୀଵ ଷଟ୍ପଦାଃ। କ୍ଵଚିତ୍ପୁଷ୍ପାସଵକ୍ଷୀବାଃ ସଂପତଂତି ତତସ୍ତତଃ
କଦମ୍ବ ଫୁଲର ବିଜୟ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ପରି, ମଧୁରେ ମତ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଏଠାଉଁ ସେଠାଉଁ ଉଡୁଛନ୍ତି।
ପୁଂସ୍କୋକିଲଗଣାଵୃକ୍ଷ ଗହନେଷ୍ଵିଵ ସପ୍ରିଯାଃ। ଶିରୀଷପୁଷ୍ପସଂକାଶାଃ ଶୁକା ମିଥୁନଶଃ କ୍ଵଚିତ୍
ବନର ଘନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପୁରୁଷ କୋଇଳୀମାନେ ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଅଛନ୍ତି; କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଶିରୀଷ ଫୁଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଟିଏ ଟିଏ ଶୁଆ ଦମ୍ପତି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
କୀର୍ତଯଂତି ଗିରଶ୍ଚିତ୍ରାଃ ପୂଜିତା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯଥା। ସହଚାରିସୁସଂଯୁକ୍ତା ମଯୂରାଶ୍ଚିତ୍ରବର୍ହିଣଃ
ସହଚରୀମାନେ ସହିତ ମିଶି, ଚିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଗିଥିବା ମୟୂରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଧ୍ୱନିରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ପୂଜିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ଵନାଂତେଷ୍ଵପି ନୃତ୍ଯଂତି ଶୋଭଂତ ଇଵ ନର୍ତ୍ତକାଃ। କୂଜଂତଃପକ୍ଷିସଂଘାତା ନାନାରୁତଵିରାଵିଣଃ୫୦ 1.15.
ବନର ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ ଗାଇଁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ନୃତ୍ୟ କରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ନର୍ତ୍ତକୀମାନେ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
କୁର୍ଵଂତି ରମଣୀଯଂ ଵୈ ରମଣୀଯତରଂ ଵନମ୍। ନାନାମୃଗଗଣାକୀର୍ଣଂ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତାଂଡଜମ୍
ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆଉ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦମୟ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ପଶୁମାନେ ଏବଂ ସଦା ଖୁସି ଚିଡ଼ିଆମାନେ ରହୁଛନ୍ତି।
ତଦ୍ଵନଂ ନଂଦନସମଂ ମନୋଦୃଷ୍ଟିଵିଵର୍ଦ୍ଧନମ୍। ପଦ୍ମଯୋନିସ୍ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତଥା ରୂପଂ ଵନୋତ୍ତମମ୍
ସେଇ ଜଙ୍ଗଲଟି ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସମାନ ଏବଂ ମନକୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ପଦ୍ମଯୋନି ଭଗବାନ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଙ୍ଗଲର ରୂପକୁ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶାଦର୍ଶଵଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସୌମ୍ଯଯାପା ପଯନ୍ନିଵ। ତା ଵୃକ୍ଷପଂକ୍ତଯଃ ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ତଥାଗତମ୍
ସେ ନମ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦର୍ପଣରେ ଦେଖିବା ପରି, ମନେ ମନେ ପିଇଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ; ସେଠାର ଗଛମାନଙ୍କ ଶାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏଭଳି ଆସିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ନିଵେଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣେ ଭକ୍ତ୍ଯା ମୁମୁଚୁଃ ପୁଷ୍ପସଂପଦଃ। ପୁଷ୍ପପ୍ରତିଗ୍ରହଂ କୃତ୍ଵା ପାଦପାନାଂ ପିତାମହଃ
ଗଛମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ, ତାଙ୍କର ଫୁଲର ଧନ୍ୟତା ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପିତାମହ ଗଛମାନଙ୍କଠାରୁ ଫୁଲ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୀଧ୍ଵଂ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ପାଦପାନିତ୍ଯୁଵାଚ ସଃ। ଏଵମୁକ୍ତା ଭଗଵତା ତରଵୋ ନିରଵଗ୍ରହାଃ
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ଭଲ ହେଉ, ହେ ଗଛମାନେ'; ଏଭଳି ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗଛମାନେ କିଛି ଭୟ ଛାଡି, ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଭାବେ,
ଊଚୁଃ ପ୍ରାଂଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ନମସ୍କୃତ୍ଵା ଵିରିଂଚନମ୍। ଵରଂ ଦଦାସି ଚେଦ୍ଦେଵ ପ୍ରପନ୍ନଜନଵତ୍ସଲ
ସମସ୍ତେ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, 'ଯଦି ଆପଣ ଆମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ, ହେ ଦେବ, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା,
ଇହୈଵ ଭଗଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵନେ ସଂନିହିତୋ ଭଵ। ଏଷ ନଃ ପରମଃ କାମଃ ପିତାମହ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
'ହେ ଭଗବାନ, ଆପଣ ସଦା ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହନ୍ତୁ; ଏହା ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଇଚ୍ଛା। ପିତାମହ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ।'
ତ୍ଵଂ ଚେଦ୍ଵସସି ଦେଵେଶ ଵନେସ୍ମିନ୍ଵିଶ୍ଵଭାଵନ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ଵାଂଛତାମୁତ୍ତମଂ ଵରମ୍
'ଯଦି ଆପଣ, ହେ ଦେବେଶ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିବେ, ତେବେ ଶରଣାଗତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ଵରକୋଟିଭିରନ୍ଯାଭିରଲଂ ନୋ ଦୀଯତାଂ ଵରମ୍। ସନ୍ନିଧାନେନ ତୀର୍ଥେଭ୍ଯ ଇଦଂ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଵରଂ ମହତ୍
'କୋଟି-କୋଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ମଧ୍ୟରୁ ଆମକୁ ଆଉ କିଛି ଦରକାର ନାହିଁ; ଆପଣଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ହେଉ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଉତ୍ତମଂ ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି। ନିତ୍ଯଂ ପୁଷ୍ପଫଲୋପେତା ନିତ୍ଯସୁସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: 'ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେବ; ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଦା ଯୁବା ଓ ଦୃଢ଼ ରହିବେ।'