ବଭୂଵ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍କିରୀଟୀ ସଶରାସନଃ। ବଦ୍ଧତୂଣୀରଯୁଗଲୋ ଵୃଷସ୍କଂଧୋଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍
ତାପରେ ସେଠାରୁ ଏକ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣଧାରୀ, ଦୁଇଟି ତୁଣୀର ବାନ୍ଧା, ବୃଷ ଦେହ ଓ ଆଉଁଳିର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲେ।
ପୁରୁଷୋ ଵହ୍ନିସଂକାଶଃ କପାଲେ ସଂପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରାହ ରୁଦ୍ରମିଦଂ ଵଚଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଏକ ପୁରୁଷ ଖୋପଡ଼ା ଭିତରେ ଦେଖାଗଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ:
କପାଲେ ଭଵ କୋ ଵାଽଯଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋଽଭଵନ୍ନରଃ। ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରେରୀଶସ୍ତମୁଵାଚ ଵିଭୋ ଶୃଣୁ
'ଖୋପଡ଼ା ଭିତରେ ଭବ, ଏହି ପୁରୁଷ କିଏ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ?' ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ହେ ମହାବଳୀ।'
ନରୋ ନାମୈଷ ପୁରୁଷଃ ପରମାସ୍ତ୍ରଵିଦାଂ ଵରଃ। ଭଵତୋକ୍ତୋ ନର ଇତି ନରସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କ ନାମ ନର, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ 'ନର' ବୋଲି କହିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ନର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ।'
ନରନାରାଯଣୌ ଚୋଭୌ ଯୁଗେ ଖ୍ଯାତୌ ଭଵିଷ୍ଯତଃ। ସଂଗ୍ରାମେ ଦେଵକାର୍ଯେଷୁ ଲୋକାନାଂ ପରିପାଲନେ
'ନର ଓ ନାରାୟଣ — ଦୁଇଁଜଣ ଏହି ଯୁଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ।'
ଏଷ ନାରାଯଣସଖୋ ନରସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି। ଅଥାସୁରଵଧେ ସାହ୍ଯଂ ତଵ କର୍ତା ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
'ଏହି ନର ନାରାୟଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ ହେବେ; ପରେ ଦାନବ ବିନାଶରେ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ତୁମ ସହଯୋଗୀ ହେବେ।'
ମୁନିର୍ଜ୍ଞାନପରୀକ୍ଷାଯାଂ ଜେତା ଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତେଜୋଧିକମିଦଂ ଦିଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପଂଚମଂ ଶିରଃ
ଏକ ମୁନି ଜ୍ଞାନର ପରୀକ୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେବେ; ଏହି ଦିବ୍ୟ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ପଞ୍ଚମ ଶିର ମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର।
ତେଜସୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଦୀପ୍ତାଦ୍ଭୁଜସ୍ଯ ତଵ ଶୋଣିତାତ୍। ମମ ଦୃଷ୍ଟି ନିପାତାଚ୍ଚ ତ୍ରୀଣି ତେଜାଂସି ଯାନି ତୁ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜରୁ, ତୁମ ଭୁଜର ରକ୍ତରୁ, ଏବଂ ମୋ ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟିରୁ—ଏହି ତିନି ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଛି।
ତତ୍ସଂଯୋଗସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ଶତ୍ରୁଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଵିଜେଷ୍ଯତି। ଅଵଧ୍ଯା ଯେ ଭଵିଷ୍ଯଂତି ଦୁର୍ଜଯା ଅପି ଚାପରେ
ଏହି ଶକ୍ତିର ଏକତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଜିତିବେ; ଯେଉଁମାନେ ଅଜୟ ଏବଂ ଅପରିଜିତ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଶକ୍ରସ୍ଯ ଚାମରାଣାଂ ଚ ତେଷାମେଷ ଭଯଂକରଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଥିତଃ ଶଂଭୁର୍ଵିସ୍ମିତଶ୍ଚ ହରିସ୍ତଦା
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହେବେ; ଏପରି କହି, ଶମ୍ଭୁ ଉଭୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଏବଂ ହରି ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ।
କପାଲସ୍ଥଃ ସ ତତ୍ରୈଵ ତୁଷ୍ଟାଵ ହରକେଶଵୌ। ଶିରସ୍ଯଂଜଲିମାଧାଯ ତଦା ଵୀର ଉଦାରଧୀଃ
ସେ, କପାଳ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ହରା ଓ କେଶବଙ୍କୁ ଶିର ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ସେ ବୀର, ଉଦାର ମନର।
କିଂକରୋମୀତି ତୌ ପ୍ରାହ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣତଃ ସ୍ଥିତଃ। ତମୁଵାଚ ହରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵେନ ତେଜସା
‘ମୁଁ କଣ କରିବି?’—ଏପରି କହି, ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିଜ ତେଜରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରା କଥା କହିଲେ।
ସୃଷ୍ଟୋ ନରୋ ଧନୁଷ୍ପାଣିସ୍ତ୍ଵମେନଂ ତୁ ନିଷୂଦଯ। ଇତ୍ଥମୁକ୍ତ୍ଵାଂଜଲିଧରଂ ସ୍ତୁଵଂତଂ ଶଂକରୋ ନରମ୍
ମୁଁ ଏକ ଧନୁର୍ଧାରୀ ପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ କର; ଏପରି କହି, ଅଞ୍ଜଳିଧାରୀ ଓ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା ନରକୁ ଶଙ୍କର କଥା କହିଲେ।
ତଥୈଵାଂଜଲିସଂବଦ୍ଧଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଚ କରଦ୍ଵଯମ୍। ଉଦ୍ଧୃତ୍ଯାଥ କପାଲାତ୍ତଂ ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଜୋଡିଥିବା ଦୁଇ ହାତକୁ ଧରି, କପାଳରୁ ଉଠାଇ, ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ସ ଏଷ ପୁରୁଷୋ ରୌଦ୍ରୋ ଯୋ ମଯା ଵେଦିତସ୍ତଵ। ଵିଷ୍ଣୁହୁଂକାରରଚିତମୋହନିଦ୍ରାଂ ପ୍ରଵେଶିତଃ
ଏହି ରୌଦ୍ର ପୁରୁଷ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ତୁମର ଭାବିଛି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ହୁଁକାରରେ ତିଆରି ମୋହନିଦ୍ରାରେ ପକାଇ ଦିଆଯାଇଛି।
ଵିବୋଧଯୈନଂ ତ୍ଵରିତମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ହରଃ। ନାରାଯଣସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ନରେଣାନେନ ଵୈ ତଦା
‘ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଜାଗାଇ ଦିଅ’—ଏପରି କହି, ହରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ତାପରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସେ ପୁରୁଷ—
ଵାମପାଦହତଃ ସୋପି ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ। ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵତ୍ସ୍ଵେଦରକ୍ତଜଯୋର୍ମହତ୍
ବାମ ପାଦରେ ଘାତ ପାଇ, ସେ ମହାବଳୀ ଉଠିଲେ; ତାପରେ ଘମ ଓ ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ଵିସ୍ଫାରିତଧନୁଃ ଶବ୍ଦଂ ନାଦିତାଶେଷଭୂତଲମ୍। କଵଚଂ ସ୍ଵେଦଜସ୍ଯୈକଂ ରକ୍ତଜେନ ତ୍ଵପାକୃତମ୍
ଧନୁଷ ଟାଣିବାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କଲା; ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣଙ୍କର କବଚ, ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ଏଵଂ ସମେତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯଂ ତଯୋଃ। ଯୁଧ୍ଯତୋଃ ସମତୀତଂ ଚ ସ୍ଵେଦରକ୍ତଜଯୋର୍ନୃପ
ଏପରି ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଉପରି ଗଲା, ରାଜା, ଘମ ଓ ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଇଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ରକ୍ତଜଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵେଦଜଂ ଚୈଵ ସଂଗତୌ। ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଵାସୁଦେଵୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦନଂ ପରମ୍
ଦୁଇ ହାତ ଥିବା ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣ ଏବଂ ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ବାସୁଦେବ ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ସସଂଭ୍ରମମୁଵାଚେଦଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ରକ୍ତଜେନାଦ୍ଯ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସ୍ଵେଦଜୋଯଂ ନିପାତିତଃ
ମଧୁସୂଦନ ଭୟ ଭିତିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ବ୍ରହ୍ମା, ଆଜି ଘମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣ ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଣ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହେଲେ।’
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦାକୁଲୋ ବ୍ରହ୍ମା ବଭାଷେ ମଧୁସୂଦନମ୍। ହରେ ଦ୍ଯଜନ୍ମନି ନରୋ ମଦୀଯୋ ଜୀଵତାଦଯମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ: ‘ହରି, ତୁମେ ଆଗାମୀ ଜନ୍ମରେ, ଏହି ପୁରୁଷ ଆଜିଠୁ ମୋର ହେବେ।’
ତଥା ତୁଷ୍ଟୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଚ ଵିଷ୍ଣୁରେଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ଗତ୍ଵା ତଯୋ ରଣମପି ନିଵାର୍ଯାଽଽହ ଚ ତାଵୁଭୌ
ଏପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ‘ଏହିପରି ହେବ।’ ପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଯାଇ, ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି, ଉଭୟଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି ଭଵିତା କଲିଦ୍ଵାପରଯୋର୍ମିଥଃ। ସଂଧୌ ମହାରଣେ ଜାତେ ତତ୍ରାହଂ ଯୋଜଯାମି ଵାଂ
ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ, କଳି ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ସଂଧିରେ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ; ସେଠାରେ ମୁଁ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଏକତା କରିବି।
ଵିଷ୍ଣୁନା ତୁ ସମାହୂଯ ଗ୍ରହେଶ୍ଵରସୁରେଶ୍ଵରୌ। ଉକ୍ତାଵିମୌ ନରୌ ଭଦ୍ରୌ ପାଲନୀଯୌ ମମାଜ୍ଞଯା
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଡାକି, କହିଲେ — ଏହି ଦୁଇଜଣ ଭଦ୍ର ମଣିଷକୁ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ।
ସହସ୍ରାଂଶୋ ସ୍ଵେଦଜୋଯଂ ସ୍ଵକୀଯୋଂଽଶୋ ଧରାତଲେ। ଦ୍ଵାପରାଂତେଵତାର୍ଯୋଯଂ ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ
ଏହି ପ୍ରାଣୀ, ଘରମରୁ ଜନ୍ମିତ, ସହସ୍ର କିରଣ ଧାରୀର ଅଂଶ ଅଟେ; ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ ଦେବମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିବ।
ଯଦୂନାଂ ତୁ କୁଲେ ଭାଵୀ ଶୂରୋନାମ ମହାବଲଃ। ତସ୍ଯ କନ୍ଯା ପୃଥା ନାମ ରୂପେଣାପ୍ରତିମା ଭୁଵି୫୦ 1.14.
ଯଦୁବଂଶରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁରୁଷ ଶୂର ନାମରେ ହେବେ; ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ପୃଥା ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେବେ।
ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତି ମହାଭାଗା ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ। ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତୁ ଵରଂ ତସ୍ଯୈ ମଂତ୍ରଗ୍ରାମଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ସେ ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବମାନଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମିବେ; ଦୁର୍ବାସା ତାଙ୍କୁ ଏକ ମନ୍ତ୍ରଗୁଚ୍ଛ ଦେଇ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ।
ମଂତ୍ରେଣାନେନ ଯଂ ଦେଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଆଵାହଯିଷ୍ଯତି। ଦେଵି ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାତ୍ତୁ ତଵ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ସେ ଭକ୍ତିରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ, ମା, ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ତୁମ ପୁତ୍ର ହେବେ।
ସା ଚ ତ୍ଵାମୁଦଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାଭିଲାଷା ରଜସ୍ଵଲା। ଚିଂତାଭିପନ୍ନା ତିଷ୍ଠଂତୀ ଭଜିତଵ୍ଯା ଵିଭାଵସୋ
ସେ ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଦେଖି, ଇଚ୍ଛାରେ ଭରିତ ଓ ରଜସ୍ବଳା ଅବସ୍ଥାରେ, ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯିବେ ଓ ତୁମକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ଭାବରେ ପୂଜିବେ।