ଭୋଭୋସ୍ତ୍ଯଜତ ଵାସାଂସି ଦୀକ୍ଷାଂ କାରଯିତାସ୍ମି ଵଃ। ଏଵଂ ତେ ଦାନଵା ଭୀଷ୍ମ ଭୃଗୁରୂପେଣ ଧୀମତା
ହେ ବନ୍ଧୁମାନେ, ତୁମେ ବସ୍ତ୍ର ଖୋଲିଦିଅ, ମୁଁ ତୁମମାନୋର ଦୀକ୍ଷା କରେଇବି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭୀଷ୍ମ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ଧୀର ଭୃଗୁଙ୍କ ରୂପରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ଆଂଗିରସେନ ତେ ତତ୍ର କୃତା ଦିଗ୍ଵାସସୋସୁରାଃ। ବର୍ହିପିଚ୍ଛଧ୍ଵଜଂ ତେଷାଂ ଗୁଂଜିକା ଚାରୁମାଲିକାଂ
ଏଠାରେ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ। ସେମାନେ ପାଇଁ ମୟୂରପିଛାର ଝଣ୍ଡା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଜିକା ମାଳା ଦିଆଯାଇଲା।
ଦତ୍ଵା ଚକାର ତେଷାଂ ତୁ ଶିରସୋ ଲୁଂଚନଂ ତତଃ। କେଶସ୍ଯୋତ୍ପାଟନଂ ଚୈଵ ପରମଂ ଧର୍ମସାଧନମ୍
ଏସବୁ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ ଉଖେଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମର ପ୍ରତିକ।
ଧନାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଧନଦଃ କେଶଲୁଂଚନାତ୍। ସିଦ୍ଧିଂ ପରମିକାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସଦା ଵେଷସ୍ଯ ଧାରଣାତ୍
ଧନର ଦେବତା, ଧନଦାତା, କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଯୁଗଯୁଗ ଧରି ସଫଳ ହେଲେ।
ନିତ୍ଯତ୍ଵଂ ଲଭ୍ଯତେ ହ୍ଯେଵଂ ପୁରା ପ୍ରାହାର୍ହତଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଵାଲୋତ୍ପାଟେନ ଦେଵତ୍ଵଂ ମାନୁଷୈର୍ଲଭ୍ଯତେ ତ୍ଵିହ
ଏଭଳି ଭାବେ ନିତ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ, ପୁରୁଣା କାଳରେ ଅର୍ହତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି। କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କିଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ତତ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ଯତଃ। ମନୋରଥୋ ହି ଦେଵାନାଂ ଲୋକେ ଵୈ ମାନୁଷେ କଦା
ଏହା ଏତେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବାବେଳେ କିଏ କରିବ ନାହିଁ? ଦେବତାମାନେ ମଣିଷ ଲୋକରେ ଥିଲେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି।
ଅସ୍ମିନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଜନ୍ମନଃ ଶ୍ରାଵକେ କୁଲେ। ତପସା ଯୁଞ୍ଜ୍ମହେସ୍ମାନ୍ଵୈ କେଶୋତ୍ପାଟନପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଜନ୍ମରୁ ଶ୍ରାବକ ପରିବାରରେ, ଆମେ କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରି ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥଂକରାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ତଥା ତୈସ୍ତୁ ପୁରସ୍କୃତାଃ। ଛାଯାକୃତଂ ଫଣୀଂଦ୍ରେଣ ଧ୍ଯାନମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକମ୍
ଚବିଶି ଜଣ ତୀର୍ଥଙ୍କରଙ୍କୁ ସେମାନେ ଏଭଳି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଫଣୀନାଥ ଛାୟା କରି ଧ୍ୟାନର ପଥ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ସ୍ତୁଵନ୍ତଂ ମଂତ୍ରଵାଦେନ ସ୍ଵର୍ଗୋ ହସ୍ତଗତୋର୍ହତଂ। ମୋକ୍ଷୋ ଵା ଭଵିତା ନୂନଂ ଵିଚାରଃ କୋତ୍ର କଥ୍ଯତେ
ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଅର୍ହତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ବର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ; ଏଥିରେ କଣ ସନ୍ଦେହ ଅଛି?
କଦା ସ୍ଯାମର୍ଷଯୋ ଭୂତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଗ୍ନିସମତେଜସଃ। ଜପ୍ତ୍ଵା ଵିରାଗିଣଶ୍ଚୈଵମନୁପଂଚାଂଗକଂ ତଥା
କେବେ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଋଷି ହେବୁ, ଅସକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବୁ?
ତଥା ତପସ୍ଯତାଂ ମୃତ୍ଯୁଂ ଗତାନାଂ କାଲପର୍ଯଯାତ୍। ପାଷାଣେନ ଶିରୋଭଗ୍ନଂ ଭଵତେ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ଏଭଳି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ସମୟ ଆସି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପାପ ଦୂର କରିବାକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଥର ଦେଇ ମାରିବା ପୁଣ୍ୟ କାମ୍ୟ।
ଅରଣ୍ଯେ ନିର୍ଜନେ ଵାସଃକଦା ଵୈ ଭଵିତା ହି ନଃ। କର୍ଣଜପ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵକାଶ୍ଚ କରିଷ୍ଯଂତି ସମାହିତାଃ
କେବେ ଆମେ ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବୁ? ଏବଂ ଶ୍ରାବକମାନେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ କାନରେ ଜପ କରିବେ?
ଭୋଭୋ ଋଷେ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗୀ ଯତୋ ଭଵାନ୍। ଲବ୍ଧାନି ଯାନି ସ୍ଥାନାନି ଭୂଯୋଵୃତ୍ତିକରାଣି ଚ
ଓ ଋଷି, ଆପଣ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଆପଣ ପୁନପୁନ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ତ୍ଯାଜ୍ଯାନି ତେନ ଚୈତାନି ସତ୍ଯମେଵ ଵଚୋ ହି ନଃ। ଅସ୍ମଦୀଯେନ ତପସା ନିଯମୈର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡିଦେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେପରି ଆମର କଥା ସତ୍ୟ; ଆମର ତପସ୍ୟା ଓ ନିୟମରେ ଏହା ସଂପାଦିତ।
ଵ୍ରଜଧ୍ଵଂ ଚୋତ୍ତମଂ ସ୍ଥାନଂ ମୋକ୍ଷମାର୍ଗଂ ଚ ଯଂ ବୁଧାଃ। ଵିଂଦଂତି ଭକ୍ତିଭାଵେନ ତପୋଯୁକ୍ତାସ୍ତପସ୍ଵିନଃ
ଏବେ ଆପଣ ସେ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ, ମୁକ୍ତିର ପଥକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଯାହାକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗି ଅର୍ଜନ କରିଥାନ୍ତି।
ଅକ୍ଷେଷୁ ନିଗ୍ରହୋ ଯତ୍ର ଦଯାଭୂତେଷୁ ସର୍ଵଦା। ତତ୍ତପୋଧର୍ମମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵା ଚାନ୍ଯା ଵିଡଂବନା
ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ସଦା ଦୟା ରହିଥାଏ, ସେଉଁଠି ତପସ୍ୟାର ସତ୍ୟ ଧର୍ମ; ଅନ୍ୟ ସବୁ କେବଳ ଢୋଙ୍ଗ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵୈତଦ୍ଭଵତା ସାଧ୍ଯଂ ଗଂତଵ୍ଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍। ଯାଂ ଵୈ ତୀର୍ଥଂକରା ଯାତା ଯାଂ ଗତିଂ ଯୋଗିନୋ ଗତାଃ
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଆପଣ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାକୁ ତୀର୍ଥକର ଓ ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଵୈ ଦେଵତାଃ ପୂର୍ଵଂ ଵିଦ୍ଯାଧରମହୋରଗାଃ। ମନୋରଥାଭିଲାଷାଂସ୍ତେ ଚିଂତଯଂତୋ ଦିଵାନିଶମ୍
ଏହିପରି ଆଗରୁ ଦେବତା, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ମହାନ ନାଗମାନେ ଦିନ ରାତି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଆଶାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ଯଦ୍ଯେଷଣା ଵୈ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସଂସାରଵିରତୌ କୃତା। ପରିତ୍ଯଜଧ୍ଵଂ ଦାରାଣି ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗାର୍ଗଲାନି ଚ
ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ସଂସାର ଆଶା ନିଶ୍ଚୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥର ବାଧାକୁ ଛାଡିଦିଅ।
ଯସ୍ଯାଂ ଯୋନୌ ପିତା ଯାତସ୍ତାଂ ଯୋନିଂ ସେଵସେ କଥମ୍। ଆତ୍ମମାଂସୋପମଂ ମାଂସଂ କଥଂ ଖାଦଂତି ଜଂତଵଃ
ଯେଉଁ ଗର୍ଭରେ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଗର୍ଭକୁ କିପରି ସେବା କରିପାରିବେ? ନିଜ ମାଂସ ସମାନ ମାଂସକୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ କିପରି ଖାଇପାରିବେ?
ତତସ୍ତେ ଦାନଵା ଭୀଷ୍ମା ଊଚୁଃ ସର୍ଵେ ଗୁରୁଂ ଵଚଃ। ଦୀକ୍ଷସ୍ଵ ନୋ ମହାଭାଗ ଭ୍ରୂଣକାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତାନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଓ ମହାଭାଗ, ଆମେ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ପରି ଦିକ୍ଷା ଦିଅ।'
ତଥା କୃତ୍ଵା ସ ତାନାହ ସମଯେନ ପୁରୋହିତଃ। ପ୍ରଣାମୋ ନାନ୍ଯଦେଵେଷୁ କର୍ତଵ୍ଯୋ ଵଃ କଦାଚନ
ସେ ଏପରି କରି, ପୁରୋହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କହିଲେ: 'ଆପଣମାନେ କେବେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ ନାହିଁ।'
ଏକସ୍ଥାନେ ଯଦା ଭକ୍ତଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ କରସଂପୁଟେ। ତତ୍ରସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତଂ ତୋଯଂ କେଶକୀଟଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଖାଇବାବେଳେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ହାତ ଦେଇ ଖାଇବା ଉଚିତ୍; ଏଠାରେ ଜଳ ଚୁଲ ଓ ପୋକା ହିନ୍ ହେବା ଦରକାର।
ତୁଲ୍ଯଂ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯଂ ନାନ୍ଯଦୃଷ୍ଟିହତଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଭୋକ୍ତଵ୍ଯମେତେନ ଵିଭୋ ଆଚାରେଣ ତଥା କୁରୁ୪୦୦ 1.13.
ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଦୁଇଟିକୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍, କେବେ ଆସ୍ତି ଦେଖି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଆଚାରରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି କର।
ଭଵଧ୍ଵଂ ସହିତା ଯୂଯଂ ତେ ତଥା ମୋକ୍ଷଭାଗିନଃ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ନିଯମାନ୍କୃତ୍ଵା ତାନ୍ଦନୁପୁଂଗଵାନ୍
ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥିରେ ରୁହନ୍ତୁ, ଏହିପରି କଲେ ମୁକ୍ତିର ଅଂଶୀ ହେବେ; ଏପରି କହି ଏହି ନିୟମ ଦେଇ ସେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେକୁ ଶିଖାଇଲେ।
ଜଗାମ ଧିଷଣୋ ରାଜନ୍ଦେଵଲୋକଂ ଦିଵୌକସାମ୍। ଆଚଚକ୍ଷେ ସ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ କାରିତମ୍
ତାପରେ ଦିଷଣ, ଓ ରାଜା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଗଲେ; ସେ ଦାନବମାନେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲେ।
ତତସ୍ତେ ତ୍ଵସୁରା ଜଗ୍ମୁର୍ନର୍ମଦାମଭିତୋ ଵସନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାନ୍ଦାନଵାଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦେନ ଵିନା କୃତାନ୍
ତାପରେ ତିଅ ଅସୁରମାନେ ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ବସିଲେ; ସେଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଛଡ଼ା ଦାନବମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦେଵରାଜସ୍ତତୋ ହୃଷ୍ଟୋ ନମୁଚିଂ ପ୍ରାହ ଵୈ ଵଚଃ। ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ଯଜ୍ଞହନଂ ଧର୍ମଘ୍ନଂ ଵେଦନିଂଦକମ୍
ତାପରେ ଦେବରାଜ ଖୁସି ହୋଇ ନମୁଚିଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ଯଜ୍ଞ ନାଶକ, ଧର୍ମ ହନନ କରୁଥିବା, ବେଦ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା—'
ରାକ୍ଷସଂ କ୍ରୂରକର୍ମାଣଂ ପ୍ରଘସଂ ଵିଘସଂ ତଥା। ମୁଚିଂ ଚୈଵ ତଥା ବାଣଂ ଵିରୋଚନମଥାପି ଵା
'କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଭୋକାଳି, ଲୋଭୀ, ମୁଚି, ବାଣ, ଏବଂ ଭିରୋଚନ—'
ମହିଷାକ୍ଷଂ ବାଷ୍କଲଂ ଚ ପ୍ରଚଂଡଂ ଚଂଡକଂ ତଥା। ରୋଚମାନଂ ତଥାତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ସୁଷେଣଂ ଦାନଵୋତ୍ତମମ୍
'ମହିଷାକ୍ଷ, ବାଷ୍କଳ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଚଣ୍ଡକ, ରୋଚମାନ, ଅତି କ୍ରୂର, ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଷେଣ।'