ତ୍ରଯୀମାର୍ଗଂ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ମାଯାମୋହେନ ତେସୁରାଃ। କାରିତାସ୍ତନ୍ମଯା ହ୍ଯାସଂସ୍ତଥାନ୍ଯେ ତତ୍ପ୍ରବୋଧିତାଃ
ତିନି ବେଦର ପଥକୁ ଛାଡ଼ି, ସେଇ ଦେବତାମାନେ ମାୟା ଓ ମୋହର ପ୍ରଭାବରେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା କାମ କରାଯାଇଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଜାଗୃତ ହେଲେ।
ତୈରପ୍ଯନ୍ଯେ ପରେ ତୈଶ୍ଚ ତୈରନ୍ଯୋନ୍ଯୈସ୍ତଥାପରେ। ନମୋଽର୍ହତେ ଚେତି ସର୍ଵେ ସଂଗମେ ସ୍ଥିରଵାଦିନଃ
ସେମାନେ, ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏମିତି ଅନେକ ଲୋକ, ସମ୍ମିଳନରେ ଦୃଢ଼ ମତ ଧାରଣ କରି, 'ଅର୍ହତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଲ୍ପୈରହୋଭିଃ ସଂତ୍ଯକ୍ତା ତୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ପ୍ରାଯଶସ୍ତ୍ରଯୀ। ପୁନଶ୍ଚ ରକ୍ତାଂବରଧୃନ୍ମାଯାମୋହୋ ଜିତେକ୍ଷଣଃ
କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ବେଦତ୍ରୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ପୁଣି, ଲାଲ୍ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଜିତଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଜଣେ, ମାୟା ଓ ମୋହରେ ସେମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କଲେ।
ସୋନ୍ଯାନପ୍ଯସୁରାନ୍ଗତ୍ଵା ଊଚେନ୍ଯନ୍ମଧୁରାକ୍ଷରମ୍। ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥଂ ଯଦି ଵୋ ଵାଞ୍ଛା ନିର୍ଵାଣାର୍ଥାଯ ଵା ପୁନଃ
ସେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମିଠା କଥା କହିଲେ: 'ଯଦି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଛ, କିମ୍ବା ପୁଣି ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ—'
ତଦଲଂ ପଶୁଘାତାଦି ଦୁଷ୍ଟଧର୍ମୈର୍ନିବୋଧତ। ଵିଜ୍ଞାନମଯମେତଦ୍ଵୈ ତ୍ଵଶେଷମଧିଗଚ୍ଛତ
ତେବେ ପଶୁ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ ଛାଡ଼; ଏହି କଥା ବୁଝ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନରେ ଗଠିତ, ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ଅଧିଗମନ କର।
ବୁଧ୍ଯଧ୍ଵଂ ମେ ଵଚଃ ସମ୍ଯଗ୍ବୁଧୈରେଵମିହୋଦିତମ୍। ଜଗଦେତଦନାଧାରଂ ଭ୍ରାଂତିଜ୍ଞାନାନୁତତ୍ପରମ୍
ମୋର କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ଯେପରି ଏଠାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହିଛନ୍ତି; ଏହି ସଂସାର ଆଧାରହୀନ, ଭ୍ରମିତ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ରାଗାଦିଦୁଷ୍ଟମତ୍ଯର୍ଥଂ ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ଭଵସଂକଟେ। ନାନାପ୍ରକାରଂ ଵଚନଂ ସ ତେଷାଂ ମୁକ୍ତିଯୋଜିତମ୍
ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୂଷିତ ହୋଇ, ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରେ ଘୁରୁଛି; ସେମାନେ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ତଥା ତଥାଵଦଦ୍ଧର୍ମଂ ତତ୍ଯଜୁସ୍ତେ ଯଥାଯଥା। କେଚିଦ୍ଵିନିଂଦାଂ ଵେଦାନାଂ ଦେଵାନାମପରେ ନୃପ
ସେ ଏପରି ଧର୍ମ କଥା କହିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାହାକୁ ତାହାପରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କେହି ବେଦକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ଅନ୍ୟେ ଦେବତାମାନେକୁ, ରାଜା।
ଯଜ୍ଞକର୍ମକଲାପସ୍ଯ ତଥା ଚାନ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍। ନୈତଦ୍ଯୁକ୍ତିସହଂ ଵାକ୍ଯଂ ହିଂସା ଧର୍ମାଯ ଜାଯତେ
ଏହିପରି, ଅନ୍ୟେ ଯଜ୍ଞ କର୍ମ ଓ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ; ଏହି କଥା ଯୁକ୍ତିସହିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ହିଂସାକୁ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ହଵୀଂଷ୍ଯନଲଦଗ୍ଧାନି ଫଲାନ୍ଯର୍ହଂତି କୋଵିଦାଃ। ନିହତସ୍ଯ ପଶୋର୍ଯଜ୍ଞେ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିର୍ଯଦୀଷ୍ଯତେ
ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ହବି ଫଳଦାୟକ; ଯଦି ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁ ହତ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଚାହାଯାଏ—
ସ୍ଵପିତା ଯଜମାନେନ କିଂ ଵା ତତ୍ର ନ ହନ୍ଯତେ। ତୃପ୍ତଯେ ଜାଯତେ ପୁଂସୋ ଭୁକ୍ତମନ୍ଯେନ ଚେଦ୍ଯଦି
ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ବାପାକୁ ମାରିନଥିଲେ, ତେବେ ଏଠାରେ କ'ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ? ଯଦି ଅନ୍ୟେ ଖାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଲୋକର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ।
ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵସତୋ ନ ଵହେଯୁଃ ପ୍ରଵାସିନଃ। ଯଜ୍ଞୈରନେକୈର୍ଦେଵତ୍ଵମଵାପ୍ଯେଂଦ୍ରେଣ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଯଦି କେହି ପ୍ରବାସୀ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଉଛି, ପ୍ରବାସୀମାନେ ତାହା ନେଇଯାନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରି ଦେବତ୍ୱ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଶମ୍ଯାଦି ଯଦି ଚେତ୍କାଷ୍ଠଂ ତଦ୍ଵରଂ ପତ୍ରଭୁକ୍ପଶୁଃ। ଜନା ଶ୍ରଦ୍ଧେଯମିତ୍ଯେତଦଵଗମ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵଚଃ
ଯଦି ଶମୀ ଓ ଅନ୍ୟ କାଠ ଖାଉଥିବା ପଶୁ ଭଲ, ତେବେ ପତ୍ର ଖାଉଥିବା ପଶୁ ଅଧିକ ଭଲ; ଲୋକମାନେ ଏହି କଥା ବୁଝି, ଏହାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିବା ଉଚିତ।
ଉପେକ୍ଷ୍ଯ ଶ୍ରେଯସେ ଵାକ୍ଯଂ ରୋଚତାଂ ଯନ୍ମଯେରିତମ୍। ନ ହ୍ଯାପ୍ତଵାଦା ନଭସୋ ନିପତଂତି ମହାସୁରାଃ
ମୋର କଥା ତୁମ ପସନ୍ଦ ନହେଲେ, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହାକୁ ଅବହେଳା କର; କାରଣ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟଙ୍କର କଥା ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବତାମାନେ ଆକାଶରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ନାହାନ୍ତି।
ଯୁକ୍ତିମଦ୍ଵଚନଂ ଗ୍ରାହ୍ଯଂ ମଯାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଭଵଦ୍ଵିଧୈଃ। ଦାନଵା ଊଚୁଃ। ତତ୍ଵଵାଦେ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ପ୍ରପନ୍ନାସ୍ତଵ ଭକ୍ତିତଃ
ଯୁକ୍ତିସହିତ କଥାକୁ ମୁଁ ଏବଂ ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦାନବମାନେ କହିଲେ: ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛୁ।
କୁରୁଷ୍ଵାନୁଗ୍ରହଂ ଚାଦ୍ଯ ପ୍ରସନ୍ନୋସି ଯଦି ପ୍ରଭୋ। ସଂଭାରାନାହରାମୋଦ୍ଯ ଦୀକ୍ଷାଯୋଗ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯଦି ଆନନ୍ଦିତ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଆଜି ଆମେ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଆମେ ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେ ଆଣିବୁ।
ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ଯେନାଶୁ ମୋକ୍ଷୋ ହସ୍ତଗତୋ ଭଵେତ୍। ତତସ୍ତାନବ୍ରଵୀତ୍ସର୍ଵାନ୍ମାଯାମୋହୋସୁରାଂସ୍ତଦା
ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ଆମ ପାଖରେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ଆସୁ। ତାପରେ ସେ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ଦାନବମାନୋ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରପନ୍ନଃ ଶାସନଂ ହ୍ଯେଷ ମଦୀଯୋ ଗୁରୁରଗ୍ର୍ଯଧୀଃ। ଦୀକ୍ଷାଂ ଦାସ୍ଯତି ଯୁଷ୍ମାକଂ ନିଦେଶାନ୍ମମ ସତ୍ତମଃ
ଏହି ଜଣେ ମୋର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଥିବା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ। ମୋର ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସେ ତୁମମାନୋକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦେବେ।
ଏତାନ୍ଦୀକ୍ଷଯ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଵଚନାନ୍ମମ ପୁତ୍ରକାନ୍। ଗତେ ମୋହେ ଦାନଵାସ୍ତେ ଭାର୍ଗଵଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର କଥା ଅନୁସାରେ ଏହି ପୁଅମାନୋକୁ ଦୀକ୍ଷା ଦିଅ। ଭ୍ରମ ଦୂର ହେବା ପରେ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦେହି ଦୀକ୍ଷାଂ ମହାଭାଗ ସର୍ଵସଂସାରମୋଚନୀମ୍। ତଥେତ୍ଯାହୋଶନା ଦୈତ୍ଯାନ୍ଗଚ୍ଛାମୋ ନର୍ମଦାମନୁ
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ସଂସାର ରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଦୀକ୍ଷା ଆମକୁ ଦିଅ। ଉଶନା ଦାଇତ୍ୟମାନୋକୁ କହିଲେ, 'ଠିକ ଅଛି, ଚଳ, ନର୍ମଦା ନଦୀ ପାଖକୁ ଯିବା।'
ଭୋଭୋସ୍ତ୍ଯଜତ ଵାସାଂସି ଦୀକ୍ଷାଂ କାରଯିତାସ୍ମି ଵଃ। ଏଵଂ ତେ ଦାନଵା ଭୀଷ୍ମ ଭୃଗୁରୂପେଣ ଧୀମତା
ହେ ବନ୍ଧୁମାନେ, ତୁମେ ବସ୍ତ୍ର ଖୋଲିଦିଅ, ମୁଁ ତୁମମାନୋର ଦୀକ୍ଷା କରେଇବି। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଭୀଷ୍ମ, ସେଇ ଦାନବମାନେ ଧୀର ଭୃଗୁଙ୍କ ରୂପରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ।
ଆଂଗିରସେନ ତେ ତତ୍ର କୃତା ଦିଗ୍ଵାସସୋସୁରାଃ। ବର୍ହିପିଚ୍ଛଧ୍ଵଜଂ ତେଷାଂ ଗୁଂଜିକା ଚାରୁମାଲିକାଂ
ଏଠାରେ ଆଙ୍ଗିରସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ। ସେମାନେ ପାଇଁ ମୟୂରପିଛାର ଝଣ୍ଡା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଜିକା ମାଳା ଦିଆଯାଇଲା।
ଦତ୍ଵା ଚକାର ତେଷାଂ ତୁ ଶିରସୋ ଲୁଂଚନଂ ତତଃ। କେଶସ୍ଯୋତ୍ପାଟନଂ ଚୈଵ ପରମଂ ଧର୍ମସାଧନମ୍
ଏସବୁ ଦେଇ, ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ ଉଖେଡ଼ିଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମର ପ୍ରତିକ।
ଧନାନାମୀଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଧନଦଃ କେଶଲୁଂଚନାତ୍। ସିଦ୍ଧିଂ ପରମିକାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସଦା ଵେଷସ୍ଯ ଧାରଣାତ୍
ଧନର ଦେବତା, ଧନଦାତା, କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଯୁଗଯୁଗ ଧରି ସଫଳ ହେଲେ।
ନିତ୍ଯତ୍ଵଂ ଲଭ୍ଯତେ ହ୍ଯେଵଂ ପୁରା ପ୍ରାହାର୍ହତଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଵାଲୋତ୍ପାଟେନ ଦେଵତ୍ଵଂ ମାନୁଷୈର୍ଲଭ୍ଯତେ ତ୍ଵିହ
ଏଭଳି ଭାବେ ନିତ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ, ପୁରୁଣା କାଳରେ ଅର୍ହତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଛି। କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଦେବତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି।
କିଂ ନ କୁର୍ଵୀତ ତତ୍ତସ୍ମାନ୍ମହାପୁଣ୍ଯପ୍ରଦଂ ଯତଃ। ମନୋରଥୋ ହି ଦେଵାନାଂ ଲୋକେ ଵୈ ମାନୁଷେ କଦା
ଏହା ଏତେ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବାବେଳେ କିଏ କରିବ ନାହିଁ? ଦେବତାମାନେ ମଣିଷ ଲୋକରେ ଥିଲେ ଏହି ଇଚ୍ଛା ରଖନ୍ତି।
ଅସ୍ମିନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଭାରତେ ଵର୍ଷେ ଜନ୍ମନଃ ଶ୍ରାଵକେ କୁଲେ। ତପସା ଯୁଞ୍ଜ୍ମହେସ୍ମାନ୍ଵୈ କେଶୋତ୍ପାଟନପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ଜନ୍ମରୁ ଶ୍ରାବକ ପରିବାରରେ, ଆମେ କେଶ ଉଖେଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରି ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ତୀର୍ଥଂକରାଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ତଥା ତୈସ୍ତୁ ପୁରସ୍କୃତାଃ। ଛାଯାକୃତଂ ଫଣୀଂଦ୍ରେଣ ଧ୍ଯାନମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକମ୍
ଚବିଶି ଜଣ ତୀର୍ଥଙ୍କରଙ୍କୁ ସେମାନେ ଏଭଳି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଫଣୀନାଥ ଛାୟା କରି ଧ୍ୟାନର ପଥ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ସ୍ତୁଵନ୍ତଂ ମଂତ୍ରଵାଦେନ ସ୍ଵର୍ଗୋ ହସ୍ତଗତୋର୍ହତଂ। ମୋକ୍ଷୋ ଵା ଭଵିତା ନୂନଂ ଵିଚାରଃ କୋତ୍ର କଥ୍ଯତେ
ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଅର୍ହତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ବର୍ଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ; ଏଥିରେ କଣ ସନ୍ଦେହ ଅଛି?
କଦା ସ୍ଯାମର୍ଷଯୋ ଭୂତ୍ଵା ସୂର୍ଯାଗ୍ନିସମତେଜସଃ। ଜପ୍ତ୍ଵା ଵିରାଗିଣଶ୍ଚୈଵମନୁପଂଚାଂଗକଂ ତଥା
କେବେ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ଋଷି ହେବୁ, ଅସକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବୁ?