ତଯା ସହାଵସଦ୍ଦେଵ୍ଯା ଶତଵର୍ଷାଣି ଭାର୍ଗଵଃ। ଅଦୃଶ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମାଯଯା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ ଭାରଗବ ଶତ ବର୍ଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଭାବରେ ତପସ୍ୟା ଓ ମାୟାରେ ରହିଲେ ।
କୃତାର୍ଥମାଗତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶୁକ୍ରଂ ସର୍ଵେ ଦିତେସ୍ସୁତାଃ। ଅଭିଜଗ୍ମୁର୍ଗୃହଂ ତସ୍ଯ ମୁଦିତାସ୍ତେ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ
ଶୁକ୍ର ନିଜ କାମ ସାଧି ଫେରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଦିତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ।
ଗତା ଯଦା ନ ପଶ୍ଯଂତି ମାଯଯା ସଂଵୃତଂ ଗୁରୁମ୍। ଲକ୍ଷଣଂ ତସ୍ଯ ଚାବୁଦ୍ଧ୍ଵା ନାଦ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ନୋ ଗୁରୁଃ
ସେମାନେ ଯିବାବେଳେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ । ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, 'ଆଜି ଆମ ଗୁରୁ ଆସିନାହାନ୍ତି' ବୋଲି କହିଲେ ।
ଏଵଂ ତେ ସ୍ଵାନି ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଯଥାଗତାଃ। ତତୋ ଦେଵଗଣାସ୍ସର୍ଵେ ଗତ୍ଵାଂଗିରସମବ୍ରୁଵନ୍
ଏଭଳି ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ନିଜ ନିଜ ଆସନକୁ ଚଲିଗଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯାଇ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଦାନଵାଲଯେ ତୁ ଭଗଵାନ୍ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଚ ତାଂ ଚମୂମ୍। ମୋହଯିତ୍ଵାତ୍ମଵଶଗାଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ତଥା କୁରୁ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଗୃହକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ତୁମ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରି, ତୁରନ୍ତ ଏହି କାମ କର।
ଧିଷଣସ୍ତାନ୍ସୁରାନାହ ଏଵମେଵ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍। ତେନ ଗତ୍ଵା ଦାନଵେଂଦ୍ରଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଵୈ ଵଶୀକୃତଃ
ଧିଷଣା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏଭଳି ମୁଁ ଯିବି।' ଏପରେ ସେ ଯାଇ, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆଣିଲେ।
ଶୁକ୍ରୋ ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ପୌରୋହିତ୍ଯଂ ଚକାର ସଃ। ସ୍ଥିତୋ ଵର୍ଷଶତଂ ସାଗ୍ରମୁଶନା ତାଵଦାଗତଃ
ଶୁକ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେଠାରେ ରହି, ପୌରୋହିତ୍ୟ କାମ କଲେ। ଉଶନା ସେଠି ଏକଶତ ବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲେ, ତାପରେ ଫେରିଲେ।
ଦନୁପୁତ୍ରୈସ୍ତତୋ ଦୃଷ୍ଟଃ ସଭାଯାଂ ତୁ ବୃହସ୍ପତିଃ। ଉଶନା ଏକ ଏଵାତ୍ର ଦ୍ଵିତୀଯଃ କିମିହାଗତଃ
ତାପରେ ଦାନୁର ପୁଅମାନେ ସଭାରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, 'ଏଠି ଉଶନା ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି?'
ସୁମହତ୍କୌତୁକଂ ଚାତ୍ର ଭଵିତା ଵିଗ୍ରହୋ ଦୃଢମ୍। କିଂ ଵଦିଷ୍ଯତି ଲୋକୋଯଂ ଦ୍ଵାରି ଯୋଯଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ବିବାଦ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା। 'ଏଠି ଦ୍ୱାରରେ ଯିଏ ଦଢ଼ିଛି, ଲୋକେ କଣ କହିବେ?'
ସଭାଯାମାସ୍ଥିତୋ ଯୋଯଂ ଗୁରୁଃ କିଂ ନୋ ଵଦିଷ୍ଯତି। ଏଵଂ ପ୍ରଜଲ୍ପତାଂ ତେଷାଂ ଦନୂନାଂ କଵିରାଗତଃ
'ଏଠି ସଭାରେ ବସିଥିବା ଏହି ଗୁରୁ ଆମକୁ କଣ କହିବେ?' ଏଭଳି ଦାନବମାନେ ଆପସରେ କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ, ମୁନି ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ୍ଵରୂପଧାରିଣଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସୀନଂ ବୃହସ୍ପତିମ୍। ଉଵାଚ ଵଚନଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କିମର୍ଥଂ ତ୍ଵମିହାଗତଃ
ସେଠାରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ?'
ଶିଷ୍ଯାନ୍ମୋହଯସେ ମେ ତ୍ଵଂ ଯୁକ୍ତଂ ସୁରଗୁରୋସ୍ତଵ। ମୂଢାସ୍ତେ ତ୍ଵାଂ ନ ଜାନଂତି ତ୍ଵନ୍ମାଯାମୋହିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
'ତୁମେ ମୋ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ କରୁଛ। ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ। ନିଶ୍ଚୟ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହାନ୍ତି, ତୁମ ମାୟାରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି।'
ତନ୍ନ ଯୁକ୍ତଂ ତଵ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପରଶିଷ୍ଯପ୍ରଧର୍ଷଣମ୍। ଵ୍ରଜ ତ୍ଵଂ ଦେଵଲୋକଂ ସ୍ଵଂ ତିଷ୍ଠ ଧର୍ମମଵାପ୍ସ୍ଯସି
'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ନିଜ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଅ, ସେଠି ରୁହ, ଧର୍ମ ଲାଭ କରିବ।'
ଶିଷ୍ଯୋ ହି ମେ କଚଃ ପୂର୍ଵଂ ହତୋ ଦାନଵପୁଂଗଵୈଃ। ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ତନଯୋ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଵାଯୋଗ୍ଯା ଗତିସ୍ତ୍ଵିହ
'ପୂର୍ବେ ମୋର ଶିଷ୍ୟ କଚକୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମାରିଥିଲେ। ସେ ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ, ତୁମର ପୁଅ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଏଠି ତୁମ ଉପସ୍ଥିତି ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵାଵଦଦ୍ଗୁରୁଃ। ସଂତି ଚୋରାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯେପରଦ୍ରଵ୍ଯାପହାରିଣଃ
ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୁରୁ ହସି କହିଲେ, 'ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୁରି କରୁଥିବା ଚୋରମାନେ ଅଛନ୍ତି।'
ଏଵଂ ଵିଧାନଦୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ରୂପଦେହାପହାରିଣଃ। ଵୃତ୍ରଘାତେନ ଚେଂଦ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମହହତ୍ଯା ପୁରାଭଵତ୍
'ଏଭଳି ରୂପ ଓ ଦେହ ଚୁରି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ବୃତ୍ରକୁ ମାରିବା ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଥିଲା।'
ଲୋକାଯତିକ ଶାସ୍ତ୍ରେଣ ଭଵତା ସା ତିରସ୍କୃତା। ଜାନାମି ତ୍ଵାମାଂଗିରସଂ ଦେଵାଚାର୍ଯଂ ବୃହସ୍ପତିମ୍
'ତୁମର ଲୋକାୟତ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ (ପାପ) ଲୁଚାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁଛି, ହେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବମାନଙ୍କର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବୃହସ୍ପତି।'
ମଦ୍ରୂପଧାରିଣଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯତ ଦାନଵାଃ। ଏଷ ଵୋ ମୋହନାଯାଲଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁଵିଚେଷ୍ଟିତୈଃ
'ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଏଠିକୁ ଆସିଛି—ସମସ୍ତେ ଦାନବମାନେ ଦେଖ। ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଚତୁର୍ଚ୍ଚଳନାରେ, ତୁମମାନେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହେବା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଆସିଛି।'
ତଦେନଂ ଶୃଂଖଲୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା କ୍ଷିପେତ ଲଵଣାର୍ଣଵେ। ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଚ୍ଛୁକ୍ରଃ ପୁରୋଧାଯଂ ଦିଵୌକସାମ୍
'ଏହିଠାରେ ଏହାକୁ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବାନ୍ଧି, ଲୁଣ ଶାଗରରେ ଛାଡ଼ିଦିଅ।' ପୁନି ଶୁକ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ—
ମୋହିତାନୂନମେତେନ କ୍ଷଯଂ ଯାସ୍ଯଥ ଦାନଵାଃ। ଭୋ ଅହଂ ଦାନଵେଂଦ୍ରେହ ଵଂଚିତୋଽସ୍ମି ଦୁରାତ୍ମନା
'ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ନଶ୍ୱରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ। ହେ ଦାନବମୁଖ୍ୟ, ଏଠି ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଠକିଯାଇଛି।'
କିମର୍ଥଂ ଭଵତା ତ୍ଯକ୍ତଃ କୃତଶ୍ଚାନ୍ଯଃ ପୁରୋହିତଃ। ଦେଵାଚାର୍ଯଓଁଗିରଃପୁତ୍ରଏଷଏଵବୃହସ୍ପତିଃ
'ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ୟକୁ ପୁରୋହିତ କରିଛ? ଏହିଏ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅ, ବୃହସ୍ପତି, ଦେବମାନଙ୍କର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ।'
ଵଂଚିତୋସି ନ ସଂଦେହୋ ହିତାର୍ଥଂ ତୁ ଦିଵୌକସାମ୍। ତ୍ଯଜସ୍ଵୈନଂ ମହାଭାଗ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷଜଯାଵହମ୍
'ତୁମେ ଠକିଯାଇଛ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ହେଇଛି। ହେ ମହାଭାଗ, ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଏହି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଜୟ ଆଣେ।'
ଅନୁଶିଷ୍ଯଭଯାଦ୍ଯାତଃ ପୂର୍ଵମେଵମହଂ ପ୍ରଭୋ। ଜଲମଧ୍ଯେସ୍ଥିତଃ ପୀତୋ ମହାଦେଵେନ ଶଂଭୁନା
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶିକ୍ଷାର ଭୟରେ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏଭଳି ଚାଲିଗଲି; ପାଣି ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ ମହାଦେବ ଶମ୍ଭୁ ମୋତେ ପିଇଥିଲେ।
ଉଦରସ୍ଥସ୍ଯ ମେ ଜାତଂ ସାଗ୍ରଂ ଵର୍ଷଶତଂ କିଲ। ଉଦରାଚ୍ଛୁକ୍ରରୂପେଣ ଶିଶ୍ନେନାହଂ ଵିସର୍ଜିତଃ୩୦୦ 1.13.
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଉଦରରେ ସଠିକ୍ ଏକ ଶତବର୍ଷ ରହିଥିଲି; ପରେ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଶୁକ୍ର ରୂପେ ଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଲି।
ଵରଦଃ ପ୍ରାହ ମାଂ ଦେଵଶ୍ଶୁକ୍ରେଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଂ ଵରଂ ଵୃଣୁ। ମଯାଵୃତୋ ଵରଂ ରାଜନ୍ଦେଵଦେଵଃ ପିନାକଧୃତ୍
ବରଦାତା ଦେବତା କହିଲେ: 'ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ, ଶୁକ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ; ରାଜା, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ପିନାକଧାରୀ ତୁମକୁ ବର ଦେଇଛନ୍ତି।'
ମନସା ଚିଂତିତା ହ୍ଯର୍ଥା ମାନସେ ଯେ ସ୍ଥିତା ଵରାଃ। ଭଵଂତୁ ମଯି ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ଶଂକର
ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଓ ଭଲ ବରଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ଦୟାରେ ମୋତେ ମିଳୁ, ହେ ଶଙ୍କର।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଦେଵେନ ପ୍ରେଷିତୋଽସ୍ମି ତଵାଂତିକମ୍। ତାଵଦତ୍ରାଭଵଚ୍ଚାଯଂ ପୁରୋଧାସ୍ତେ ବୃହସ୍ପତିଃ
'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ଦେବତା କହି, ମୋତେ ତୁମ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ; ଏଠି ଏହି ବେଳେ ବୃହସ୍ପତି ତୁମ ପୁରୋହିତ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟଃ ସତ୍ଯଂ ଦାନଵେଂଦ୍ର ମଯୋକ୍ତଂ ତ୍ଵଂ ନିଶାମଯ। ବୃହସ୍ପତିସ୍ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ମୁଁ ଏହା ଦେଖିଛି ଓ ସତ୍ୟ କହିଛି, ହେ ଦାନବନାୟକ, ଶୁଣ; ଏବେ ବୃହସ୍ପତି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ନାହମେତଂ ପ୍ରଜାନାମି ଦେଵଂ ଵା ଦାନଵଂ ନରମ୍। ମଦ୍ରୂପଧାରିଣଂ ରାଜନ୍ଵଂଚନାର୍ଥଂ ତଵାଗତମ୍
ମୁଁ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିନାହିଁ—ଦେବ, ଦାନବ କିମ୍ବା ମଣିଷ କି, ରାଜା; ମୋ ରୂପ ଧରି ତୁମକୁ ଠକାଇବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ତତସ୍ତେ ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଵାଦିନଃ। ପୁରୋଧାଃ ପୌର୍ଵିକୋ ନୋସ୍ତୁ ଯୋ ଵା କୋ ଵା ଭଵତ୍ଵିତି
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦାନବ କହିଲେ, 'ଭଲ କହିଲ; ପୁରୁଣା ପୁରୋହିତ ଯିଏ ହେଉ, ଚାଲିଯାଉ।'