ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନସ୍ତସ୍ଯ ଋଦ୍ଧ୍ଯଂତେ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ସପ୍ତର୍ଷଯଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଯକ୍ଷୋ ମଣିଧରସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ଯାଦବ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି; ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ସପ୍ତ ଋଷି, କୁବେର ଓ ଯକ୍ଷ ମଣିଧର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସାତ୍ଯକିର୍ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଶିଵୋ ଧନ୍ଵଂତରିସ୍ତଥା। ଆଦିଦେଵସ୍ତଥାଵିଷ୍ଣୁରେଭିସ୍ତୁ ସହ ଦୈଵତୈଃ
ସାତ୍ୟକି, ନାରଦ, ଶିବ, ଧନ୍ୱନ୍ତରି, ଆଦିଦେବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ।
କିମର୍ଥଂ ସହସଂଭୂତାଃ ସୁରସମ୍ଭୂତଯଃ କ୍ଷିତୌ। ଭଵିଷ୍ଯାଃ କତି ଵା ଚାସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵା ମହାତ୍ମନଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏମାନେ କିଏଁ ଏପ୍ରକାର ଭୂମିରେ ଆସିଲେ? ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର କେତେ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରକଟ ହେବ?
ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କିମର୍ଥମିହ ଜାଯତେ। ଯଦର୍ଥମିହ ସଂଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣ୍ଯଂଧକେ କୁଲେ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ କିଏଁ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ? ବିଷ୍ଣୁ କିଏଁ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ କୁଳରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ?
ପୁନଃପୁନର୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ଭୂପ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯକମ୍। ଯଥା ଦିଵ୍ଯତନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଜାଯତେ
ପୁନଃପୁନଃ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ତୁମେ ମୋତେ କହ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ସବୁଠୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତତମ କଥା କହିବି: କିପରି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଯୁଗାଂତେ ତୁ ପରାଵୃତ୍ତେ କାଲେ ପ୍ରଶିଥିଲେ ପ୍ରଭୁଃ। ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଜାଯତେ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ
ଯୁଗ ଶେଷରେ, ସମୟ ଶିଥିଳ ହେଲାପରେ, ପ୍ରଭୁ ହରି ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଶାସିତା। ବଲିନାଧିଷ୍ଠିତେ ଚୈଵ ପୁନର୍ଲୋକତ୍ରଯେ କ୍ରମାତ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେତ୍ୟ ତିନି ଜଗତର ଶାସକ ଥିଲେ; ପରେ ବଳି ଏହି ତିନି ଜଗତକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ସଖ୍ଯମାସୀତ୍ପରମକଂ ଦେଵାନାମସୁରୈଃ ସହ। ଯୁଗାଖ୍ଯା ଦଶ ସଂପୂର୍ଣା ଆସୀଦଵ୍ଯାକୁଲଂ ଜଗତ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ମିତ୍ରତା ଥିଲା; ଦଶ ଯୁଗ ଶାନ୍ତିରେ କଟିଗଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିର୍ବିଘ୍ନ ରହିଲା।
ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନଶ୍ଚାପି ତଯୋର୍ଦେଵାସୁରା ସ୍ଵଯଂ। ବଦ୍ଧୋ ବଲିର୍ଵିମର୍ଦୋଯଂ ସୁସଂଵୃତ୍ତଃ ସୁଦାରୁଣଃ
ସେମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ବଳି ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘଟିଗଲା।
ଦେଵାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ଘୋରଃ କ୍ଷଯକରୋ ମହାନ୍। କର୍ତୁଂ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାଂ ଚ ଜାଯତେ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ
ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ନାଶ ଘଟିଲା; ଧର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘଟେ।
ଭୃଗୋଃ ଶାପନିମିତ୍ତଂ ତୁ ଦେଵାସୁରକୃତେ ତଦା। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ଦେଵାସୁରକୃତେ ହରିର୍ଦେହମଵାପ୍ତଵାନ୍
ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ— ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: କିପରି ହରି ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?
ଦୈଵାସୁରଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ତେଷାଂ ଜଯନିମିତ୍ତଂ ଵୈ ସଂଗ୍ରାମା ସ୍ଯୁଃ ସୁଦାରୁଣାଃ
ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୋତେ କହିବାକୁ ଦୟା କର; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କର ବିଜୟ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଥିଲା।
ଅଵତାରା ଦଶଦ୍ଵୌ ଚ ଶୁଦ୍ଧା ମନ୍ଵଂତରେ ସ୍ମୃତାଃ। ନାମଧେଯଂ ସମାସେନ ଶୃଣୁ ତେଷାଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦଶଟି ପବିତ୍ର ଅବତାର ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏହାମାନଙ୍କର ନାମ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି, ଶୁଣ।
ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ଵାମନଃ। ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଵରାହଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋଽମୃତମଂଥନଃ
ପ୍ରଥମ ଅବତାର ହେଉଛି ନରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବାମନ; ତୃତୀୟ ହେଉଛି ବରାହ, ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ଅମୃତ ମନ୍ଥନ।
ସଂଗ୍ରାମଃ ପଂଚମଶ୍ଚୈଵ ସୁଘୋରସ୍ତାରକାମଯଃ। ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯାଡୀବକାଖ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତମସ୍ତ୍ରୈପୁରସ୍ତଥା
ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ହେଉଛି ତାରକା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ; ଷଷ୍ଠ ଅବତାର ହେଉଛି ଆଡିବକ, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ।
ଅଷ୍ଟମଶ୍ଚାଂଧକଵଧୋ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତନଃ। ଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଦଶମସ୍ତେଷାଂ ହାଲାହଲସ୍ତତଃ ପରଂ
ଅଷ୍ଟମ ଅବତାର ହେଉଛି ଅନ୍ଧକ ବଧ, ନବମ ହେଉଛି ବୃତ୍ର ବଧ; ଦଶମ ହେଉଛି ଧ୍ୱଜ, ତାପରେ ହେଉଛି ହାଳାହଳ।
ପ୍ରଥିତୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତେଷାଂ ଘୋରଃ କୋଲାହଲସ୍ତଥା। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ନରସିଂହେନ ସୂଦିତଃ
ଦ୍ୱାଦଶ ଅବତାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଛି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେତ୍ୟଙ୍କୁ ନରସିଂହ ମାରିଥିଲେ।
ଵାମନେନ ବଲିର୍ବଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାକ୍ରମଣେ ପୁରା। ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ହତୋ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ପ୍ରତିଵାଦେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ
ବାମନ ଦ୍ୱାରା ବଳି ତିନି ଜଗତ ଜିତିବା ସମୟରେ ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ; ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନେ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ତୁ ଵରାହେଣ ସମୁଦ୍ରସ୍ଥୋ ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ। ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଇଂଦ୍ରେଣାମୃତମଂଥନେ
ବରାହଙ୍କ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ଦେତ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିର୍ନିତ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଵଧୋଦ୍ଯତଃ। ଇଂଦ୍ରେଣୈଵ ଚ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ନିହତସ୍ତାରକାମଯେ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଅଶକ୍ନୁଵତ୍ସୁ ଦେଵେଷୁ ତ୍ରିପୁରଂ ସୋଢୁମାସୁରମ୍। ମୋହଯିତ୍ଵାଽମୃତେ ପୀତେ ଗୋରୂପେଣାସୁରାରିଣା
ଦେବତାମାନେ ତ୍ରିପୁର ଦେତ୍ୟମାନେ ସହିପାରୁନଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ମୋହିତ ହେଇ ଅମୃତ ପିଇଥିଲେ; ଦେତ୍ୟମାନେର ଶତ୍ରୁ ଗାଁର ଆକାର ନେଇଥିଲେ।
ନାସନ୍ଜୀଵଯିତୁଂ ଶକ୍ଯା ଭୂଯୋ ଭୂଯୋମୃତାସୁରାଃ। ନିହତା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ତ୍ର୍ଯଂବକେଣ ତୁ
ଅମୃତ ପିଇଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେ ପୁନିପୁନି ଜୀବନ୍ତ ହେଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ତିନି ଜଗତର ସମସ୍ତ ଦାନବ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ଅସୁରାଶ୍ଚ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚାଂଧକେ ଵଧେ। ହତା ଦେଵମନୁଷ୍ଯୈସ୍ତେ ପିତୃଭିଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ଅନ୍ଧକ ବଧରେ ଦେତ୍ୟ, ପିଶାଚ ଓ ଦାନବମାନେ ଦେବତା, ମାନବ ଓ ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦିଆଯାଇଥିଲେ।
ସଂପୃକ୍ତୋ ଦାନଵୈର୍ଵୃତ୍ରୋ ଘୋରେ କୋଲାହଲେ ହତଃ। ତଦା ଵିଷ୍ଣୁସହାଯେନ ମହେଂଦ୍ରେଣ ନିପାତିତଃ
ଦାନବମାନେ ସହିତ ମିଶିଥିବା ବୃତ୍ର ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳରେ ମାରିଦିଆଯାଇଥିଲେ; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ହତସ୍ତତୋ ମହେଂଦ୍ରେଣ ମାଯାଛନ୍ନସ୍ତୁ ଯୋଗଵିତ୍। ଵଜ୍ରେଣ କ୍ଷଣମାଵିଶ୍ଯ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିଃ ସହାନୁଗଃ
ତାପରେ ମାୟାରେ ଲୁଚିଥିବା ଏବଂ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବଜ୍ର ଦେଇ ହତ ହେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତାଃ କୃତ୍ସ୍ନଶସ୍ତୁ ତେ। ଏତେ ଦୈଵାଽସୁରାଵୃତ୍ତାଃ ସଂଗ୍ରାମାଦ୍ଵା ଦଶୈଵ ତୁ
ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶଟି ଯୁଦ୍ଧର କଥା ଏହିଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଦେଵାସୁରକ୍ଷଯକରାଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତାଯ ଵୈ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୂ ରାଜା ଵର୍ଷାଣାମର୍ବୁଦଂ ବଭୌ
ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କର ନାଶ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ରାଜା ଏକ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତି ଚମକିଲେ।
ଦ୍ଵିସପ୍ତତିଂ ତଥାନ୍ଯାନି ନିଯୁତାନ୍ଯଧିକାନି ତୁ। ଅଶୀତି ଚ ସହସ୍ରାଣି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯୈଶ୍ଵର୍ଯଵାନଭୂତ୍
ଏହାପରେ ଅନ୍ୟ ଏକାଉଣ୍ଠି ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଓ ଅଠି ହଜାର ଅଧିକ ସମୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତିନି ଲୋକର ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ପର୍ଯାଯେଣ ତୁ ରାଜାଭୂଦ୍ବଲିର୍ଵର୍ଷାର୍ବୁଦଂ ପୁନଃ। ଷଷ୍ଠିଂ ଚୈଵ ସହସ୍ରାଣି ନିଯୁତାନି ଚ ଵିଂଶତିଂ
ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ବଳି ରାଜା ଏକ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ଓ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଏବଂ ଦ୍ୱିଶ ନିୟୁତି ସମୟ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ବଲିରାଜ୍ଯାଧିକାରେ ତୁ ଯାଵତ୍କାଲଶ୍ଚ କୀର୍ତିତଃ। ତାଵତ୍କାଲଂ ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିର୍ଵୃତୋ ହ୍ଯସୁରୈଃ ସହ
ବଳିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଯେତେ ସମୟ ଚାଲିଥିଲା, ସେତେ ସମୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖରେ ରହିଲେ।