ଜାଂବଵତ୍ଯାଃ ସୁତୋ ଜଜ୍ଞେ ସାଂବଶ୍ଚୈଵାତିଶୋଭନଃ। ସୌରଶାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ କର୍ତ୍ତା ଵୈ ପ୍ରତିମା ମଂଦିରସ୍ଯ ଚ
ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ସାମ୍ବ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସାସ୍ତ୍ର ରଚନା କଲେ ଓ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କଲେ।
ମୂଲସ୍ଥାନେ ନିଵେଶଶ୍ଚ କୃତସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା। ତୁଷ୍ଟେନ ଦେଵଦେଵେନ କୁଷ୍ଠରୋଗୋ ଵିନାଶିତଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ମୂଳ ସ୍ଥାନରେ ନିବେଶ କଲେ; ଖୁସି ହୋଇଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ସୁମିତ୍ରଂ ଚାରୁମିତ୍ରଂ ଚ ମିତ୍ରଵିଂଦା ଵ୍ଯଜାଯତ। ମିତ୍ରବାହୁଃ ସୁନୀଥଶ୍ଚ ନାଗ୍ନଜିତ୍ଯାଂ ବଭୂଵତୁଃ
ସୁମିତ୍ର, ଚାରୁମିତ୍ର ଓ ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ଜନ୍ମିଲେ; ନାଗ୍ନଜିତିଙ୍କୁ ମିତ୍ରବାହୁ ଓ ସୁନୀଥ ଜନ୍ମିଲେ।
ଏଵମାଦୀନି ପୁତ୍ରାଣାଂସହସ୍ରାଣି ନିଶାମଯ। ଅଶୀତିଶ୍ଚ ସହସ୍ରାଣାଂ ଵାସୁଦେଵସୁତାସ୍ତଥା
ଏଭଳି ଅନେକ ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣ; ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅସୀ ହଜାର ଥିଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଚ ଦାଯାଦୋ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ବୁଦ୍ଧିସତ୍ତମଃ। ଅନିରୁଦ୍ଧୋ ରଣେ ଯୋଦ୍ଧା ଜଜ୍ଞେସ୍ଯ ମୃଗକେତନଃ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବୁଦ୍ଧିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଓ ମୃଗକେତନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
କାମ୍ଯା ସୁପାର୍ଶ୍ଵତନଯା ସାଂବାଲ୍ଲେଭେ ତରସ୍ଵିନମ୍। ସତ୍ତ୍ଵପ୍ରକୃତଯୋ ଦେଵାଃ ପରାଃ ପଂଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ଝିଅ କାମ୍ୟା, ସାମ୍ବଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ; ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣର ପଞ୍ଚ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ରଵୀରାଣାଂ ଯାଦଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାଂ। ଷଷ୍ଟିଃ ଶତସହସ୍ରାଣି ଵୀର୍ଯଵଂତୋ ମହାବଲାଃ
ତିନି କୋଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ; ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଶତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଯାଦବ ଥିଲେ।
ଦେଵାଂଶାଃ ସର୍ଵ ଏଵେହ ଉତ୍ପନ୍ନାସ୍ତେ ମହୌଜସଃ। ଦୈଵାସୁରେ ହତା ଯେ ଵା ଅସୁରାସ୍ତୁ ମହାବଲାଃ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଦେବ-ଅସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁଅସୁର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଇହୋତ୍ପନ୍ନା ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ବାଧଂତେ ସର୍ଵମାନଵାନ୍। ତେଷାମୁଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ ଉତ୍ପନ୍ନା ଯାଦଵେ କୁଲେ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏମାନେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅସୁବିଧା ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଯାଦବ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ହେଲା।
କୁଲାନାଂ ଶତମେକଂ ଚ ଯାଦଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେଷାଂ ପ୍ରଣେତା ଚ ପ୍ରଭୁତ୍ଵେ ଚ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ମହାତ୍ମା ଯାଦବମାନଙ୍କର ଏକ ଶତ କୁଳ ଥିଲା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ନେତା ଓ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନସ୍ତସ୍ଯ ଋଦ୍ଧ୍ଯଂତେ ସର୍ଵଯାଦଵାଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। ସପ୍ତର୍ଷଯଃ କୁବେରଶ୍ଚ ଯକ୍ଷୋ ମଣିଧରସ୍ତଥା
ସମସ୍ତ ଯାଦବ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଉନ୍ନତି କରନ୍ତି; ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ: ସପ୍ତ ଋଷି, କୁବେର ଓ ଯକ୍ଷ ମଣିଧର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ସାତ୍ଯକିର୍ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଶିଵୋ ଧନ୍ଵଂତରିସ୍ତଥା। ଆଦିଦେଵସ୍ତଥାଵିଷ୍ଣୁରେଭିସ୍ତୁ ସହ ଦୈଵତୈଃ
ସାତ୍ୟକି, ନାରଦ, ଶିବ, ଧନ୍ୱନ୍ତରି, ଆଦିଦେବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ।
କିମର୍ଥଂ ସହସଂଭୂତାଃ ସୁରସମ୍ଭୂତଯଃ କ୍ଷିତୌ। ଭଵିଷ୍ଯାଃ କତି ଵା ଚାସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵା ମହାତ୍ମନଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏମାନେ କିଏଁ ଏପ୍ରକାର ଭୂମିରେ ଆସିଲେ? ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର କେତେ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରକଟ ହେବ?
ସର୍ଵକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ କିମର୍ଥମିହ ଜାଯତେ। ଯଦର୍ଥମିହ ସଂଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣ୍ଯଂଧକେ କୁଲେ
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଓ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସେ କିଏଁ ଏଠାରେ ଜନ୍ମିଲେ? ବିଷ୍ଣୁ କିଏଁ ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ କୁଳରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ?
ପୁନଃପୁନର୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ପୃଚ୍ଛତଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ଭୂପ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯାତିରହସ୍ଯକମ୍। ଯଥା ଦିଵ୍ଯତନୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ ଜାଯତେ
ପୁନଃପୁନଃ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ତୁମେ ମୋତେ କହ; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ଶୁଣ, ମୁଁ ସବୁଠୁ ଗୁପ୍ତ ଗୁପ୍ତତମ କଥା କହିବି: କିପରି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ଯୁଗାଂତେ ତୁ ପରାଵୃତ୍ତେ କାଲେ ପ୍ରଶିଥିଲେ ପ୍ରଭୁଃ। ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଜାଯତେ ହରିରୀଶ୍ଵରଃ
ଯୁଗ ଶେଷରେ, ସମୟ ଶିଥିଳ ହେଲାପରେ, ପ୍ରଭୁ ହରି ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଶାସିତା। ବଲିନାଧିଷ୍ଠିତେ ଚୈଵ ପୁନର୍ଲୋକତ୍ରଯେ କ୍ରମାତ୍
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେତ୍ୟ ତିନି ଜଗତର ଶାସକ ଥିଲେ; ପରେ ବଳି ଏହି ତିନି ଜଗତକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
ସଖ୍ଯମାସୀତ୍ପରମକଂ ଦେଵାନାମସୁରୈଃ ସହ। ଯୁଗାଖ୍ଯା ଦଶ ସଂପୂର୍ଣା ଆସୀଦଵ୍ଯାକୁଲଂ ଜଗତ୍
ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ମିତ୍ରତା ଥିଲା; ଦଶ ଯୁଗ ଶାନ୍ତିରେ କଟିଗଲା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିର୍ବିଘ୍ନ ରହିଲା।
ନିଦେଶସ୍ଥାଯିନଶ୍ଚାପି ତଯୋର୍ଦେଵାସୁରା ସ୍ଵଯଂ। ବଦ୍ଧୋ ବଲିର୍ଵିମର୍ଦୋଯଂ ସୁସଂଵୃତ୍ତଃ ସୁଦାରୁଣଃ
ସେମାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞାକୁ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ବଳି ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘଟିଗଲା।
ଦେଵାନାମସୁରାଣାଂ ଚ ଘୋରଃ କ୍ଷଯକରୋ ମହାନ୍। କର୍ତୁଂ ଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାଂ ଚ ଜାଯତେ ମାନୁଷେଷ୍ଵିହ
ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ନାଶ ଘଟିଲା; ଧର୍ମର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହି ଘଟଣା ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଘଟେ।
ଭୃଗୋଃ ଶାପନିମିତ୍ତଂ ତୁ ଦେଵାସୁରକୃତେ ତଦା। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ଦେଵାସୁରକୃତେ ହରିର୍ଦେହମଵାପ୍ତଵାନ୍
ଭୃଗୁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ସେ ସମୟରେ ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ— ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: କିପରି ହରି ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?
ଦୈଵାସୁରଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତନ୍ମେ କଥଯ ସୁଵ୍ରତ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ତେଷାଂ ଜଯନିମିତ୍ତଂ ଵୈ ସଂଗ୍ରାମା ସ୍ଯୁଃ ସୁଦାରୁଣାଃ
ଦେବତା ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମୋତେ କହିବାକୁ ଦୟା କର; ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେମାନଙ୍କର ବିଜୟ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିଥିଲା।
ଅଵତାରା ଦଶଦ୍ଵୌ ଚ ଶୁଦ୍ଧା ମନ୍ଵଂତରେ ସ୍ମୃତାଃ। ନାମଧେଯଂ ସମାସେନ ଶୃଣୁ ତେଷାଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦଶଟି ପବିତ୍ର ଅବତାର ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ଏହାମାନଙ୍କର ନାମ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି, ଶୁଣ।
ପ୍ରଥମୋ ନାରସିଂହସ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚାପି ଵାମନଃ। ତୃତୀଯସ୍ତୁ ଵରାହଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥୋଽମୃତମଂଥନଃ
ପ୍ରଥମ ଅବତାର ହେଉଛି ନରସିଂହ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ବାମନ; ତୃତୀୟ ହେଉଛି ବରାହ, ଚତୁର୍ଥ ହେଉଛି ଅମୃତ ମନ୍ଥନ।
ସଂଗ୍ରାମଃ ପଂଚମଶ୍ଚୈଵ ସୁଘୋରସ୍ତାରକାମଯଃ। ଷଷ୍ଠୋ ହ୍ଯାଡୀବକାଖ୍ଯଶ୍ଚ ସପ୍ତମସ୍ତ୍ରୈପୁରସ୍ତଥା
ପଞ୍ଚମ ଅବତାର ହେଉଛି ତାରକା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ; ଷଷ୍ଠ ଅବତାର ହେଉଛି ଆଡିବକ, ସପ୍ତମ ହେଉଛି ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ।
ଅଷ୍ଟମଶ୍ଚାଂଧକଵଧୋ ନଵମୋ ଵୃତ୍ରଘାତନଃ। ଧ୍ଵଜଶ୍ଚ ଦଶମସ୍ତେଷାଂ ହାଲାହଲସ୍ତତଃ ପରଂ
ଅଷ୍ଟମ ଅବତାର ହେଉଛି ଅନ୍ଧକ ବଧ, ନବମ ହେଉଛି ବୃତ୍ର ବଧ; ଦଶମ ହେଉଛି ଧ୍ୱଜ, ତାପରେ ହେଉଛି ହାଳାହଳ।
ପ୍ରଥିତୋ ଦ୍ଵାଦଶସ୍ତେଷାଂ ଘୋରଃ କୋଲାହଲସ୍ତଥା। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ନରସିଂହେନ ସୂଦିତଃ
ଦ୍ୱାଦଶ ଅବତାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଛି ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ; ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦେତ୍ୟଙ୍କୁ ନରସିଂହ ମାରିଥିଲେ।
ଵାମନେନ ବଲିର୍ବଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାକ୍ରମଣେ ପୁରା। ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ହତୋ ଦ୍ଵଂଦ୍ଵେ ପ୍ରତିଵାଦେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ
ବାମନ ଦ୍ୱାରା ବଳି ତିନି ଜଗତ ଜିତିବା ସମୟରେ ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଇଥିଲେ; ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଦେବତାମାନେ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରଯା ତୁ ଵରାହେଣ ସମୁଦ୍ରସ୍ଥୋ ଦ୍ଵିଧା କୃତଃ। ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ନିର୍ଜିତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଇଂଦ୍ରେଣାମୃତମଂଥନେ
ବରାହଙ୍କ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରେ ଥିବା ଦେତ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲା; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅମୃତ ମନ୍ଥନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ।
ଵିରୋଚନସ୍ତୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦିର୍ନିତ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରଵଧୋଦ୍ଯତଃ। ଇଂଦ୍ରେଣୈଵ ଚ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ନିହତସ୍ତାରକାମଯେ
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁଅ ବିରୋଚନ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ; ତାରକା ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।