ଋକ୍ଷଃ ପ୍ରସେନଂ ଚ ତଥା ଋକ୍ଷଂ ଚାପି ପ୍ରସେନଜିତ୍। ଆସାଦ୍ଯ ଯୁଯୁଧାତେ ତୌ ପରସ୍ପରଜଯେଚ୍ଛଯା
ଭାଲୁ ଓ ପ୍ରସେନ, ଏବଂ ପ୍ରସେନଜିତ ଭାଲୁ ସହିତ, ଏକାଉଁଠି ମିଶି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ପ୍ରତିଏକ ଜଣ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଲେ।
ହତ୍ଵା ଋକ୍ଷଃ ପ୍ରସେନଂ ଚ ତତସ୍ତଂ ମଣିମାଦଦାତ୍। ପ୍ରସେନଂ ତୁ ହତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୋଵିଂଦଃ ପରିଶଂକିତଃ
ଭାଲୁ ପ୍ରସେନକୁ ମାରି ଏହି ମଣି ନେଇଗଲା। ପ୍ରସେନ ମୃତ ହେବା ଖବର ଶୁଣି ଗୋବିନ୍ଦ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସତ୍ରାଜିତ୍ରା ତୁ ତଦ୍ଭ୍ରାତ୍ରା ଯାଦଵୈଶ୍ଚ ତଥାପରୈଃ। ଗୋଵିଂଦେନ ହତୋ ନୂନଂ ପ୍ରସେନୋ ମଣିକାରଣାତ୍
ସତ୍ରାଜିତ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଯାଦବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ: 'ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୋବିନ୍ଦ ମଣି ପାଇଁ ପ୍ରସେନକୁ ମାରିଛନ୍ତି।'
ପ୍ରସେନସ୍ତୁ ଗତୋରଣ୍ଯଂ ମଣିରତ୍ନେନ ଭୂଷିତଃ। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିଜଘାନାଥ ନ ତ୍ଯଜନ୍ତଂ ସ୍ଯମଂତକମ୍
ପ୍ରସେନ ମଣି ପିନ୍ଧି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ଛାଡ଼ି ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମାରାଗଲେ।
ଜଘାନୈଵାପ୍ରଦାନେନ ଶତ୍ରୁଭୂତଂ ଚ କେଶଵଃ। ଇତି ପ୍ରଵାଦସ୍ସର୍ଵତ୍ର ଖ୍ଯାତସ୍ସତ୍ରାଜିତା କୃତଃ
ମଣି ଦେଇନଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ମାରାଗଲା, ଏବଂ କେଶବ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଏହି ଖବର ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ଅଥ ଦୀର୍ଘେଣ କାଲେନ ମୃଗଯାଂ ନିର୍ଗତଃ ପୁନଃ। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଚ ଗୋଵିଂଦୋ ବିଲାଭ୍ଯାଶମଥାଗମତ୍
ଏହା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ, ଗୋବିନ୍ଦ ପୁନି ଶିକାରକୁ ଯାଇଲେ, ସଯୋଗରେ ଗୁହା ଦ୍ୱାର ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତଶ୍ଶବ୍ଦଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ସ ଚକ୍ରେ ଋକ୍ଷରାଡ୍ବଲୀ। ଶବ୍ଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଗୋଵିଂଦଃ ଖଙ୍ଗପାଣିଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ପୂର୍ବର ପରି ଭଲୁଆ ରାଜା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଏକ ଶବ୍ଦ କଲେ । ସେଇ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଗୋବିନ୍ଦ ତଳୱାର ହାତରେ ନେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଅପଶ୍ଯଜ୍ଜାଂବଵଂତଂ ଚ ଋକ୍ଷରାଜଂ ମହାବଲଂ। ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ହୃଷୀକେଶସ୍ତମୃକ୍ଷମତିରଂହସା
ସେ ଜାମ୍ବବାନ୍, ଭଲୁଆ ରାଜା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀକୁ ଦେଖିଲେ । ତାପରେ ହୃଷୀକେଶ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେଇ ଭଲୁଆଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ ।
ଜାଂବଵଂତଂ ସ ଜଗ୍ରାହ କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈନଂ ତଥା ଵିଷ୍ଣୁଂ କର୍ମଭିର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀଂ ତନୁଂ
କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ସେ ଜାମ୍ବବାନ୍ କୁ ଧରିଲେ । ଏଭଳି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି,
ତୁଷ୍ଟାଵ ଋକ୍ଷରାଜୋପି ଵିଷ୍ଣୁସୂକ୍ତେନ ସତ୍ଵରଂ। ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଵରେଣ ସମରୋଚଯତ୍
ଭଲୁଆ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ତୁତି କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ । ତାପରେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ।
ଜାମ୍ବଵାନୁଵାଚ। ଇଷ୍ଟଂ ଚକ୍ରପ୍ରହାରେଣ ତ୍ଵତ୍ତୋ ମେ ମରଣଂ ଶୁଭମ୍। କନ୍ଯା ଚେଯଂ ମମ ସୁତା ଭର୍ତ୍ତାରଂ ତ୍ଵାମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଜାମ୍ବବାନ୍ କହିଲେ: "ମୋର ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ତୁମ ଚକ୍ରର ଘାତରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ଯାହା ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ । ଏହି ମୋ ଝିଅ ତୁମେ ଭାର୍ତ୍ତା ହେବା ।"
ଯୋଯଂ ମଣିଃ ପ୍ରସେନାତ୍ତୁ ହତ୍ଵା ଚୈଵାପ୍ତଵାନହମ୍। ସ ତ୍ଵଯା ଗୃହ୍ଯତାଂ ନାଥ ମଣିରେଷୋଽତ୍ର ଵର୍ତ୍ତତେ
"ଏହି ମଣି, ଯାହାକୁ ପ୍ରସେନାକୁ ମାରି ପାଇଥିଲି, ଏହି ମଣି ଏଠାରେ ଅଛି । ନାଥ, ତୁମେ ଏହାକୁ ନେବା ।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଜାଂବଵଂତଂ ଵୈ ହତ୍ଵା ଚକ୍ରେଣ କେଶଵଃ। କୃତକାର୍ଯୋ ମହାବାହୁଃ କନ୍ଯାଂ ଚୈଵାଦଦୌ ତଦା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, କେଶବ ଚକ୍ରରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ କୁ ମାରିଦେଲେ । ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ତତଃ ସତ୍ରାଜିତେ ଚୈତନ୍ମଣିରତ୍ନଂ ସ ଵୈ ଦଦୌ। ଯଲ୍ଲବ୍ଧମୃକ୍ଷରାଜାଚ୍ଚ ସର୍ଵଯାଦଵସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ ସେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଏହି ମଣି ଦେଲେ, ଯାହା ଭଲୁଆ ରାଜାଙ୍କୁ ମାରି ପାଇଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଯାଦବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ।
ତେନ ମିଥ୍ଯାପ୍ରଵାଦେନ ସଂତପ୍ତୋଯଂ ଜନାର୍ଦନଃ। ତତସ୍ତେ ଯାଦଵାଃ ସର୍ଵେ ଵାସୁଦେଵମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ସେଇ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ତାପରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବ ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଅସ୍ମାକଂ ମନସି ହ୍ଯାସୀତ୍ପ୍ରସେନସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ହତଃ। ଏକୈକସ୍ଯାସ୍ତୁ ସୁଂଦର୍ଯୋ ଦଶ ସତ୍ରାଜିତଃ ସୁତାଃ
"ଆମ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା ଯେ ପ୍ରସେନାକୁ ତୁମେ ମାରିଥିଲ । ସତ୍ରାଜିତଙ୍କର ଦଶଟି ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଅଛନ୍ତି ।"
ସତ୍ଯୋତ୍ପନ୍ନାସ୍ସୁତାସ୍ତସ୍ଯ ଶତମେକଂ ଚ ଵିଶ୍ରୁତାଃ। ଵିଖ୍ଯାତାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯା ଭଂଗକାରଶ୍ଚ ପୂର୍ଵଜଃ
"ସତ୍ୟା ଜନ୍ମିତା ତାଙ୍କର ପୁଅ ଏକଶ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଭଙ୍ଗକାର ପ୍ରଥମ ପୁଅ ।"
ସତ୍ଯା ଵ୍ରତଵତୀ ସ୍ଵପ୍ନା ଭଂଗକାରସ୍ଯ ପୂର୍ଵଜା। ସୁଷୁଵୁସ୍ତାଃ କୁମାରାଂଶ୍ଚ ଶିନୀଵାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
"ସତ୍ୟା, ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଭଙ୍ଗକାରଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭଉଣୀ । ସେ ଅନେକ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ଶିନୀବାଲା ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।"
ଅଭଂଗୋ ଯୁଯୁଧାନଶ୍ଚ ଶିନିସ୍ତସ୍ଯାତ୍ମଜୋଭଵତ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଯୁଗଂଧରଃ ପୁତ୍ରାଶ୍ଶତଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
"ଅଭଙ୍ଗ ଏବଂ ଯୁୟୁଧାନ, ଶିନୀ ତାଙ୍କର ପୁଅ । ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଯୁଗନ୍ଧର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ଏକଶ ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।"
ଅନମିତ୍ରାହ୍ଵଯୋ ଯୋ ଵୈ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵୃଷ୍ଣିଵଂଶଜଃ। ଅନମିତ୍ରାତ୍ଶିନିର୍ଜଜ୍ଞେ କନିଷ୍ଠୋ ଵୃଷ୍ଣିନଂଦନଃ
"ଅନମିତ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି । ଅନମିତ୍ରଠାରୁ ଶିନୀ ଜନ୍ମିଲେ, ବୃଷ୍ଣିଙ୍କର ସବୁଠୁ ଛୋଟ ସନ୍ତାନ ।"
ଅନମିତ୍ରାଚ୍ଚ ସଂଜଜ୍ଞେ ଵୃଷ୍ଣିଵୀରୋ ଯୁଧାଜିତଃ। ଅନ୍ଯୌ ଚ ତନଯୌ ଵୀରା ଵୃଷଭଶ୍ଚିତ୍ର ଏଵ ଚ
"ଅନମିତ୍ରଠାରୁ ବୃଷ୍ଣି ଶୂର ଯୁଧାଜିତ ଜନ୍ମିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଶୂର ପୁଅ, ବୃଷଭ ଏବଂ ଚିତ୍ର ।"
ଋଷଭଃ କାଶିରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ଭାର୍ଯାମନିଂଦିତାଂ। ଜଯଂତଶ୍ଚ ଜଯଂତୀଂ ଚ ଶୁଭାଂ ଭାର୍ଯାମଵିଂଦତ
"ବୃଷଭ କାଶୀ ରାଜାଙ୍କର ନିର୍ମଳ କନ୍ୟାକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନେଲେ । ଜୟନ୍ତ ଶୁଭା ଜୟନ୍ତୀକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।"
ଜଯଂତସ୍ଯ ଜଯଂତ୍ଯାଂ ଵୈ ପୁତ୍ରଃ ସମଭଵତ୍ତତଃ। ସଦା ଯଜ୍ଵାତିଧୀରଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଵାନତିଥିପ୍ରିଯଃ
"ଜୟନ୍ତ ଏବଂ ଜୟନ୍ତୀଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେ ସଦା ବିଦ୍ୟା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଶ୍ରୁତି ଏବଂ ଅତିଥିପ୍ରିୟ ।"
ଅକ୍ରୂରଃ ସୁଷୁଵେ ତସ୍ମାତ୍ସୁଦକ୍ଷୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣଃ। ରତ୍ନକନ୍ଯା ଚ ଶୈବ୍ଯା ଚ ଅକ୍ରୂରସ୍ତାମଵାପ୍ତଵାନ୍୧୦୦ 1.13.
"ତାଙ୍କଠାରୁ ଅକ୍ରୂର, ସୁଦକ୍ଷ ଏବଂ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣ ଜନ୍ମିଲେ । ଅକ୍ରୂର ରତ୍ନକନ୍ୟା ଏବଂ ଶୈବ୍ୟାକୁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନେଲେ ।"
ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପାଦଯାମାସ ଏକାଦଶମହାବଲାନ୍। ଉପଲଂଭଂ ସଦାଲଂଭମୁତ୍କଲଂ ଚାର୍ଯ୍ଯଶୈଶଵଂ
ସେ ଏକାଦଶଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଉପଲମ୍ଭ, ସଦାଲମ୍ଭ, ଉତ୍କଳ, ଆର୍ଯ୍ୟଶୈଶବ,
ସୁଧୀରଂ ଚ ସଦାଯକ୍ଷଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଵାରିମେଜଯଂ। ଧର୍ମଦୃଷ୍ଟିଂ ଚ ଧର୍ମଂ ଚ ସୃଷ୍ଟିମୌଲିଂ ତଥୈଵ ଚ
ସୁଧୀର, ସଦାୟକ୍ଷ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ବାରିମେଜୟ, ଧର୍ମଦୃଷ୍ଟି, ଧର୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟିମୌଳି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଚ ପ୍ରତିହର୍ତାରୋ ରତ୍ନାନାଂ ଜଜ୍ଞିରେ ଚ ତେ। ଅକ୍ରୂରାଚ୍ଛୂରସେନାଯାଂ ସୁତୌ ଦ୍ଵୌ କୁଲନଂଦନୌ
ଏ ସମସ୍ତେ ରତ୍ନର ରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ; ଅକୃରୁରଙ୍କୁ ଶୂରସେନ ଦଉରରେ ଦୁଇଜଣ ଗୋତ୍ରର ଗର୍ବ ପୁଅ ହେଲେ।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞାତେ ଦେଵସଂମତୌ। ଅଶ୍ଵିନ୍ଯାଂ ତ୍ରିଚତୁଃ ପୁତ୍ରାଃ ପୃଥୁର୍ଵିପୃଥୁରେଵ ଚ
ଦେବବାନ ଓ ଉପଦେବ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦେବମାନ୍ୟ; ଅଶ୍ୱିନୀରୁ ତିନି କିମ୍ବା ଚାରି ପୁଅ—ପୃଥୁ ଓ ବିପୃଥୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵଗ୍ରୀଵୋ ଶ୍ଵବାହୁଶ୍ଚ ସୁପାର୍ଶ୍ଵକ ଗଵେଷଣୌ। ରିଷ୍ଟନେମିଃ ସୁଵର୍ଚା ଚ ସୁଧର୍ମା ମୃଦୁରେଵ ଚ
ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଶ୍ୱବାହୁ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱକ, ଗବେଷଣ, ଋଷ୍ଟନେମି, ସୁବର୍ଚ୍ଚା, ସୁଧର୍ମା ଓ ମୃଦୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅଭୂମିର୍ବହୁଭୂମିଶ୍ଚ ଶ୍ରଵିଷ୍ଠା ଶ୍ରଵଣେ ସ୍ତ୍ରିଯୌ। ଇମାଂ ମିଥ୍ଯାଭିଶପ୍ତିଂ ଯୋ ଵେଦ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ଅଭୂମି ଓ ବହୁଭୂମି, ଦୁଇଜଣ ଜନନୀ—ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରବଣା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମିଥ୍ୟା ଶାପ କେହି ଜାଣିଲେ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।