କଲ୍ଯାଣଂ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ଶୁଶୋଚ ନିମ୍ନଗାତତଃ। ଚିଂତଯାଥ ପରୀତାତ୍ମା ଜଗାମାଥ ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ସେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ବେଳେ, ନଦୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିଲେ । ଚିନ୍ତାରେ ଭରି ଏକ ନିଷ୍ପତିକୁ ଆସିଲେ ।
ଭୂତ୍ଵା ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ନାରୀ ଯସ୍ଯାମେଵଂ ଵିଧଃ ସୁତଃ। ଜାଯେତ ତସ୍ମାଦଦ୍ଯାହଂ ଭଵାମ୍ଯସ୍ଯ ସୁତପ୍ରଦା
"ମୁଁ ଏକ ନାରୀ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ଯିବି, ଯେପରି ଏପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇପାରିବ । ଏହିପରି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ ।"
ଅଥ ଭୂତ୍ଵା କୁମାରୀ ସା ବିଭ୍ରତୀ ପରମଂ ଵପୁଃ। ଜ୍ଞାପଯାମାସ ରାଜାନଂ ତାମିଯେଷ ନୃପସ୍ତତଃ
ତାପରେ, ସେ ଅତି ରୂପବତୀ କୁମାରୀ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ ।
ଅଥସାନଵମେମାସିସୁଷୁଵେସରିତାଂଵରା। ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ବଭ୍ରୁଂ ଦେଵାଵୃଧାତ୍ପରମ୍
ସେ, ସମସ୍ତ କୁମାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ — ବଭ୍ରୁ, ଦେବାବୃଧଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ — ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଅତ୍ର ଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ବ୍ରୁଵଂତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍। ଗୁଣାନ୍ଦେଵାଵୃଧସ୍ଯାଥ କୀର୍ତ୍ତଯଂତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାଣ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଦେବାବୃଧଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ନନ କରି ଖ୍ୟାତି ପାଇଛନ୍ତି ।
ବଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵୈର୍ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ। ଷଷ୍ଟିଃ ଶତଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତତିଃ
ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଧ ଦେବମାନେ ସମାନ । ତାଙ୍କର ଏକ ଶତି ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ ।
ଏତେମୃତତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବଭ୍ରୋର୍ଦେଵାଵୃଧାଦପି। ଯଜ୍ଞଦାନତପୋଧୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯସ୍ସୁଦୃଢଵ୍ରତଃ
ଏମାନେ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଧଠୁ ଅଧିକ । ଏମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ ।
ରୂପଵାଂଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଭୋଜୋତୋମୃତକାଵତୀମ୍। ଶରକାନ୍ତସ୍ଯ ଦୁହିତା ସୁଷୁଵେ ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍
ରୂପବାନ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭୋଜ ମୃତକାବତୀ — ଶରକାନ୍ତଙ୍କର କନ୍ୟା — ସହ ବିବାହ କଲେ । ସେ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
କୁକୁରଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଶ୍ଯାମଂ କଂବଲବର୍ହିଷମ୍। କୁକୁରସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେସ୍ତୁ ତନଯୋ ଧୃତିଃ
କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶ୍ୟାମ ଓ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ । କୁକୁରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ପୁଅ ଧୃତି ।
କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାପି ତିତ୍ତିରିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ତସ୍ଯାସୀଦ୍ବହୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ନରିଃ କିଲ
କପୋତରୋମା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ତିତ୍ତିରି ତାଙ୍କର ପୁଅ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ନରି ଥିଲେ ।
ଖ୍ଯାଯତେ ତସ୍ଯ ନାମାନ୍ଯଚ୍ଚଂଦନୋଦକଦୁଂଦୁଭିଃ। ଅସ୍ଯାସୀଦଭିଜିତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତତୋ ଜାତଃ ପୁନର୍ଵସୁଃ
ତାଙ୍କର ନାମ ଚନ୍ଦନ, ଉଦକ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି — ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଅଭିଜିତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ।
ଅପୁତ୍ରୋହ୍ଯଭିଜିତ୍ପୂର୍ଵମୃଷିଭିଃ ପ୍ରେରିତୋ ମୁଦା। ଅଶ୍ଵମେଧଂତୁପୁତ୍ରାର୍ଥମାଜୁହାଵନରୋତ୍ତମଃ
ଅଭିଜିତ ପୂର୍ବରୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ । ଋଷିମାନେ ଖୁସିହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵିଚରତଃ ସଭାମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ। ଅନ୍ଧସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞଦାତା ପୁନର୍ଵସୁଃ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଉଠିଲେ — ସେ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଯଜ୍ଞଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ଵସୋଶ୍ଚାରିଜିତଃ କିଲ। ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତା ମତିମତାଂ ଵର୫୦ 1.13.
ପୁନର୍ବସୁଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ — ବସୁ ଓ ଅରିଜିତ, ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ । ଏମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରଂତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚାତିରସାତ୍ମକାନ୍। ସୋପାସଂଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ତନୁତ୍ରାଣାଂ ଵରୂଥିନାମ୍
ଏଠାରେ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଗୁଣର ଶ୍ଲୋକ ପଢିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେନାପତି ଓ ସେନାର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଛି ।
ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ। ନାସତ୍ଯଵାଦିନୋ ଭୋଜା ନାଯଜ୍ଞା ନାସହସ୍ରଦାଃ
ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଦଶ ହଜାର ରଥ ଥିଲା । ଭୋଜମାନେ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହୁନଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ, ନାହେଲେ ହଜାର ଦାନ କରୁନଥିଲେ ।
ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଵିଦ୍ଵାଂସୋ ନ ଭୋଜାଦଧିକୋଭଵତ୍। ଆହୁକାଂ ତମନୁପ୍ରାପ୍ତ ଇତ୍ଯେଷୋନ୍ଵଯ ଉଚ୍ଯତେ
ସେମାନେ ନ ଅଶୁଚି, ନ ଅଜ୍ଞାନୀ; ଭୋଜମାନେଠାରୁ କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲେ । ଏହିଭଳି ଆହୁକଙ୍କ ବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି ।
ଆହୁକଶ୍ଚାପ୍ଯଵଂତୀଷୁ ସ୍ଵସାରଂ ଚାହୁକୀଂ ଦଦୌ। ଆହୁକସ୍ଯୈଵ ଦୁହିତା ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ସମସୂଯତ
ଆହୁକ ଅବନ୍ତୀ ଦେଶରେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ । ଆହୁକଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଦେଵକଂ ଚୋଗ୍ରସେନଂ ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵୁଭୌ। ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତାଶ୍ଚୈଵ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ
ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ — ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦେବୀ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଦେବକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରକ୍ଷିତଃ। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତୈଵ ଵସୁଦେଵାଯ ତା ଦଦୌ
ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ ଓ ଦେବରକ୍ଷିତ — ଏମାନଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠି ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲେ ।
ଦେଵକୀ ଶ୍ରୁତଦେଵା ଚ ଯଶୋଦା ଚ ଶ୍ରୁତିଶ୍ରଵା। ଶ୍ରୀଦେଵା ଚୋପଦେଵା ଚ ସୁରୂପା ଚେତି ସପ୍ତମୀ
ଦେବକୀ, ଶ୍ରୁତଦେବା, ଯଶୋଦା, ଶ୍ରୁତିଶ୍ରବା, ଶ୍ରୀଦେବା, ଉପଦେବା ଓ ସୁରୂପା — ଏହି ସାତ ଭଉଣୀ ।
ନଵୋଗ୍ରସେନସ୍ଯ ସୁତାଃ କଂସସ୍ତେଷାଂ ଚ ପୂର୍ଵଜଃ। ନ୍ଯଗ୍ରୋଧସ୍ତୁ ସୁନାମା ଚ କଂକଃ ଶଂକୁଃ ସୁଭୂଶ୍ଚ ଯଃ
ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ନଅ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଂସ ପ୍ରଥମ । ତାପରେ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ, ସୁନାମା, କଂକ, ଶଂକୁ ଓ ସୁଭୁ ।
ଅନ୍ଯସ୍ତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲଶ୍ଚ ବଦ୍ଧମୁଷ୍ଟିଃ ସମୁଷ୍ଟିକଃ। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ପଂଚାସନ୍କଂସା କଂସଵତୀ ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ ଥିଲେ — ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳ, ବଦ୍ଧମୁଷ୍ଟି ଓ ସମୁଷ୍ଟିକ । ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଭଉଣୀ ଥିଲେ — କଂସା, କଂସବତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ।
ସୁରଭୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପାଲୀ ଚ କଂକା ଚେତି ଵରାଂଗନାଃ। ଉଗ୍ରସେନଃ ସହାପତ୍ଯୋ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତଃ କୁକୁରୋଦ୍ଭଵଃ
ସୁରଭୀ, ରାଷ୍ଟ୍ରପାଳୀ ଓ କଂକା — ଏମାନେ ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ । ଉଗ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ କୁକୁର ବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା ।
ଭଜମାନସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଭୂଦ୍ରଥିମୁଖ୍ଯୋ ଵିଦୂରଥଃ। ରାଜାଧିଦେଵଃ ଶୂରଶ୍ଚ ଵିଦୂରଥସୁତୋଭଵତ୍
ଭଜମାନଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରଥପତି ବିଦୂରଥ । ବିଦୂରଥଙ୍କୁ ରାଜାଧିଦେବ ଓ ଶୂର — ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପୁଅ ହେଲେ ।
ରାଜାଧିଦେଵସ୍ଯ ସୁତୌ ଜଜ୍ଞାତେ ଵୀରସଂମତୌ। କ୍ଷତ୍ରଵ୍ରତେତିନିରତୌ ଶୋଣାଶ୍ଵଃ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
ରାଜାଧିଦେବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ — ଶୋଣାଶ୍ୱ ଓ ଶ୍ୱେତବାହନ, ଏମାନେ ଦୁଇଁଜଣ ବୀର ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ।
ଶୋଣାଶ୍ଵସ୍ଯ ସୁତାଃ ପଂଚ ଶୂରା ରଣଵିଶାରଦାଃ। ଶମୀ ଚ ରାଜଶର୍ମା ଚ ନିମୂର୍ତ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଜିଚ୍ଛୁଚିଃ
ଶୋଣାଶ୍ୱଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ — ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବୀଣ; ସେମାନେ ହେଲେ — ଶମୀ, ରାଜଶର୍ମା, ନିମୂର୍ତ୍ତ, ଶତ୍ରୁଜିତ ଓ ଶୁଚି ।
ଶମୀପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଃ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରସୁତୋ ଭୋଜୋ ହୃଦୀକସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ହୃଦୀକସ୍ଯାଭଵନ୍ପୁତ୍ରା ଦଶ ଭୀମପରାକ୍ରମାଃ
ଶମୀଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ର, ପ୍ରତିକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଭୋଜ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ହୃଦୀକ । ହୃଦୀକଙ୍କ ଦଶ ପୁଅ ଥିଲେ — ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ ।
କୃତଵର୍ମାଗ୍ରଜସ୍ତେଷାଂ ଶତଧନ୍ଵା ଚ ସତ୍ତମଃ। ଦେଵାର୍ହଶ୍ଚ ସୁଭାନୁଶ୍ଚ ଭୀଷଣଶ୍ଚ ମହାବଲଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତବର୍ମା ସବୁଠୁ ବଡ଼, ଶତଧନ୍ୱା ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ। ଦେବାର୍ହ, ସୁଭାନୁ ଓ ଭୀଷଣ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଅଜାତଶ୍ଚ ଵିଜାତଶ୍ଚ କରକଶ୍ଚ କରଂଧମଃ। ଦେଵାର୍ହସ୍ଯ ସୁତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଜଜ୍ଞେ କଂବଲବର୍ହିଷଃ
ଅଜାତ, ବିଜାତ, କରକ ଓ କରଂଧମ। ଦେବାର୍ହଙ୍କ ପଣ୍ଡିତ ପୁଅ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ।