ଦେଵଗର୍ଭସମୋ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ନଂଦନଃ। ମଧୁର୍ନାମମହାତେଜା ମଧୋଃ କୁରୁଵଶଃ ସ୍ମୃତଃ
ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଦେବଗର୍ଭ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧୁର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମଧୁରଙ୍କର ପୁଅ ମଧୁ, ଯିଏ କୁରୁବଂଶର ଭାଗ।
ଆସୀତ୍କୁରୁଵଶାତ୍ପୁତ୍ରଃ ପୁରୁହୋତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଅଂଶୁର୍ଜଜ୍ଞେଥ ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ଦ୍ରଵଂତ୍ଯାଂ ପୁରୁହୋତ୍ରତଃ
କୁରୁବଂଶରୁ ପ୍ରତାପୀ ପୁରୁହୋତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୁରୁହୋତ୍ର ଓ ଭିଦର୍ଭର ଦ୍ରବନ୍ତୀଙ୍କଠାରୁ ଅଂଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵେତ୍ରକୀ ତ୍ଵଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ଅଂଶୋସ୍ତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଜାଯତ। ସାତ୍ଵତଃ ସତ୍ଵସଂପନ୍ନଃ ସାତ୍ଵତାନ୍କୀର୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ବେତ୍ରକୀ ଅଂଶଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀ ହେଲେ । ତାଙ୍କରୁ ସାତ୍ବତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସାତ୍ବତମାନଙ୍କର ମାନ ଓ କୀର୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇଲେ ।
ଇମାଂ ଵିସୃଷ୍ଟିଂ ଵିଜ୍ଞାଯ ଜ୍ଯାମଘସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପ୍ରଜାଵାନେତି ସାଯୁଜ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞଃ ସୋମସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମହାତ୍ମା ଜ୍ୟାମଘଙ୍କର ଏହି ବଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବୁଝି, ଜାଣିବାକୁ ଯେ ସେ ବହୁ ପ୍ରଜାର ମାଲିକ ହୋଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ସୋମଙ୍କ ସହିତ ସାୟୁଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ସାତ୍ଵତାନ୍ସତ୍ଵସଂପନ୍ନା କୌସଲ୍ଯା ସୁଷୁଵେ ସୁତାନ୍। ତେଷାଂ ସର୍ଗାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଵିସ୍ତରେଣୈଵ ତାନ୍ଶୃଣୁ
କୌଶଳୀ ସାତ୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁଣମୟ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏବେ ତାଙ୍କର ଚାରି ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣ ।
ଭଜମାନସ୍ଯ ସୃଂଜଯ୍ଯାଂ ଭାଜନାମା ସୁତୋଭଵତ୍। ସୃଂଜଯସ୍ଯ ସୁତାଯାଂ ତୁ ଭାଜକାସ୍ତୁ ତତୋଭଵନ୍
ଭଜମାନଙ୍କୁ ସୃଞ୍ଜୟାରୁ ଭାଜନ ନାମକ ପୁଅ ହେଲେ । ସୃଞ୍ଜୟାଙ୍କର କନ୍ୟାରୁ ଭାଜକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ତସ୍ଯ ଭାଜସ୍ଯ ଭାର୍ଯେ ଦ୍ଵେ ସୁଷୁଵାତେ ସୁତାନ୍ବହୂନ୍। ନେମିଂ ଚକୃକଣଂ ଚୈଵ ଵୃଷ୍ଣିଂ ପରପୁରଂଜଯଂ
ଭାଜନଙ୍କର ଦୁଇଜଣ ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନେକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ — ନେମି, ଚକୃକଣ, ବୃଷ୍ଣି ଏବଂ ପରପୁରଞ୍ଜୟ ।
ତେ ଭାଜକାଃ ସ୍ମୃତା ଯସ୍ମାଦ୍ଭଜମାନାଦ୍ଵି ଜଜ୍ଞିରେ। ଦେଵାଵୃଧଃ ପୃଥୁର୍ନାମ ମଧୂନାଂ ମିତ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନଃ
ଭଜମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେମାନେ ଭାଜକ ନାମରେ ପରିଚିତ । ତାଙ୍କୁ ଦେବାବୃଧ, ପୃଥୁ ଏବଂ ମଧୁମାନେ ମଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମିତ୍ରବୃଧ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ଅପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଭଵଦ୍ରାଜା ଚଚାର ପରମଂ ତପଃ। ପୁତ୍ରଃ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତୋ ମମ ଭୂଯାଦିତି ସ୍ପୃହନ୍
ରାଜାଙ୍କର କୌଣସି ପୁଅ ନଥିଲା, ସେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କଲେ । ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା — "ମୋତେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ ମିଳୁ ।"
ସଂଯୋଜ୍ଯ କୃଷ୍ଣମେଵାଥ ପର୍ଣାଶାଯା ଜଲଂ ସ୍ପୃଶନ୍। ସା ତୋଯସ୍ପର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ସାଂନିଧ୍ଯଂ ନିମ୍ନଗା ହ୍ଯଗାତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ପର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମରେ ଜଳକୁ ଛୁଇଁଲେ । ଏହି ଜଳ ସ୍ପର୍ଶରେ ନଦୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଆସିଗଲେ ।
କଲ୍ଯାଣଂ ଚରତସ୍ତସ୍ଯ ଶୁଶୋଚ ନିମ୍ନଗାତତଃ। ଚିଂତଯାଥ ପରୀତାତ୍ମା ଜଗାମାଥ ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ସେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ବେଳେ, ନଦୀ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିଲେ । ଚିନ୍ତାରେ ଭରି ଏକ ନିଷ୍ପତିକୁ ଆସିଲେ ।
ଭୂତ୍ଵା ଗଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ନାରୀ ଯସ୍ଯାମେଵଂ ଵିଧଃ ସୁତଃ। ଜାଯେତ ତସ୍ମାଦଦ୍ଯାହଂ ଭଵାମ୍ଯସ୍ଯ ସୁତପ୍ରଦା
"ମୁଁ ଏକ ନାରୀ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ଯିବି, ଯେପରି ଏପରି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇପାରିବ । ଏହିପରି ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ ।"
ଅଥ ଭୂତ୍ଵା କୁମାରୀ ସା ବିଭ୍ରତୀ ପରମଂ ଵପୁଃ। ଜ୍ଞାପଯାମାସ ରାଜାନଂ ତାମିଯେଷ ନୃପସ୍ତତଃ
ତାପରେ, ସେ ଅତି ରୂପବତୀ କୁମାରୀ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ ।
ଅଥସାନଵମେମାସିସୁଷୁଵେସରିତାଂଵରା। ପୁତ୍ରଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଂ ବଭ୍ରୁଂ ଦେଵାଵୃଧାତ୍ପରମ୍
ସେ, ସମସ୍ତ କୁମାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଅ — ବଭ୍ରୁ, ଦେବାବୃଧଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ — ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଅତ୍ର ଵଂଶେ ପୁରାଣଜ୍ଞା ବ୍ରୁଵଂତୀତି ପରିଶ୍ରୁତମ୍। ଗୁଣାନ୍ଦେଵାଵୃଧସ୍ଯାଥ କୀର୍ତ୍ତଯଂତୋ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ବଂଶରେ ପୁରାଣ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଦେବାବୃଧଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ନନ କରି ଖ୍ୟାତି ପାଇଛନ୍ତି ।
ବଭ୍ରୁଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦେଵୈର୍ଦେଵାଵୃଧଃ ସମଃ। ଷଷ୍ଟିଃ ଶତଂ ଚ ପୁତ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚ ସପ୍ତତିଃ
ବଭ୍ରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଦେବାବୃଧ ଦେବମାନେ ସମାନ । ତାଙ୍କର ଏକ ଶତି ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁଅ ଥିଲେ ।
ଏତେମୃତତ୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବଭ୍ରୋର୍ଦେଵାଵୃଧାଦପି। ଯଜ୍ଞଦାନତପୋଧୀମାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯସ୍ସୁଦୃଢଵ୍ରତଃ
ଏମାନେ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ, ବଭ୍ରୁ ଓ ଦେବାବୃଧଠୁ ଅଧିକ । ଏମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ଜ୍ଞାନ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ ।
ରୂପଵାଂଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଭୋଜୋତୋମୃତକାଵତୀମ୍। ଶରକାନ୍ତସ୍ଯ ଦୁହିତା ସୁଷୁଵେ ଚତୁରଃ ସୁତାନ୍
ରୂପବାନ ଓ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଭୋଜ ମୃତକାବତୀ — ଶରକାନ୍ତଙ୍କର କନ୍ୟା — ସହ ବିବାହ କଲେ । ସେ ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
କୁକୁରଂ ଭଜମାନଂ ଚ ଶ୍ଯାମଂ କଂବଲବର୍ହିଷମ୍। କୁକୁରସ୍ଯାତ୍ମଜୋ ଵୃଷ୍ଟିର୍ଵୃଷ୍ଟେସ୍ତୁ ତନଯୋ ଧୃତିଃ
କୁକୁର, ଭଜମାନ, ଶ୍ୟାମ ଓ କମ୍ବଳବର୍ହିଷ । କୁକୁରଙ୍କର ପୁଅ ବୃଷ୍ଟି, ବୃଷ୍ଟିଙ୍କର ପୁଅ ଧୃତି ।
କପୋତରୋମା ତସ୍ଯାପି ତିତ୍ତିରିସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ। ତସ୍ଯାସୀଦ୍ବହୁପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ପୁତ୍ରୋ ନରିଃ କିଲ
କପୋତରୋମା ତାଙ୍କର ପୁଅ, ତିତ୍ତିରି ତାଙ୍କର ପୁଅ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ପୁଅ ନରି ଥିଲେ ।
ଖ୍ଯାଯତେ ତସ୍ଯ ନାମାନ୍ଯଚ୍ଚଂଦନୋଦକଦୁଂଦୁଭିଃ। ଅସ୍ଯାସୀଦଭିଜିତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତତୋ ଜାତଃ ପୁନର୍ଵସୁଃ
ତାଙ୍କର ନାମ ଚନ୍ଦନ, ଉଦକ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି — ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଅଭିଜିତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ ।
ଅପୁତ୍ରୋହ୍ଯଭିଜିତ୍ପୂର୍ଵମୃଷିଭିଃ ପ୍ରେରିତୋ ମୁଦା। ଅଶ୍ଵମେଧଂତୁପୁତ୍ରାର୍ଥମାଜୁହାଵନରୋତ୍ତମଃ
ଅଭିଜିତ ପୂର୍ବରୁ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ । ଋଷିମାନେ ଖୁସିହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ପାଇଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ ।
ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ଵିଚରତଃ ସଭାମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତଃ। ଅନ୍ଧସ୍ତୁ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଯଜ୍ଞଦାତା ପୁନର୍ଵସୁଃ
ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ସେଠାରୁ ପୁନର୍ବସୁ ଉଠିଲେ — ସେ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଯଜ୍ଞଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ପୁତ୍ରମିଥୁନଂ ଵସୋଶ୍ଚାରିଜିତଃ କିଲ। ଆହୁକଶ୍ଚାହୁକୀ ଚୈଵ ଖ୍ଯାତା ମତିମତାଂ ଵର୫୦ 1.13.
ପୁନର୍ବସୁଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ — ବସୁ ଓ ଅରିଜିତ, ଆହୁକ ଓ ଆହୁକୀ । ଏମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଇମାଂଶ୍ଚୋଦାହରଂତ୍ଯତ୍ର ଶ୍ଲୋକାଂଶ୍ଚାତିରସାତ୍ମକାନ୍। ସୋପାସଂଗାନୁକର୍ଷାଣାଂ ତନୁତ୍ରାଣାଂ ଵରୂଥିନାମ୍
ଏଠାରେ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଗୁଣର ଶ୍ଲୋକ ପଢିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେନାପତି ଓ ସେନାର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥା ହୋଇଛି ।
ରଥାନାଂ ମେଘଘୋଷାଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ। ନାସତ୍ଯଵାଦିନୋ ଭୋଜା ନାଯଜ୍ଞା ନାସହସ୍ରଦାଃ
ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଦଶ ହଜାର ରଥ ଥିଲା । ଭୋଜମାନେ କଦାପି ମିଥ୍ୟା କହୁନଥିଲେ, ଯଜ୍ଞ କରୁନଥିଲେ, ନାହେଲେ ହଜାର ଦାନ କରୁନଥିଲେ ।
ନାଶୁଚିର୍ନାପ୍ଯଵିଦ୍ଵାଂସୋ ନ ଭୋଜାଦଧିକୋଭଵତ୍। ଆହୁକାଂ ତମନୁପ୍ରାପ୍ତ ଇତ୍ଯେଷୋନ୍ଵଯ ଉଚ୍ଯତେ
ସେମାନେ ନ ଅଶୁଚି, ନ ଅଜ୍ଞାନୀ; ଭୋଜମାନେଠାରୁ କେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହୋଇନଥିଲେ । ଏହିଭଳି ଆହୁକଙ୍କ ବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି ।
ଆହୁକଶ୍ଚାପ୍ଯଵଂତୀଷୁ ସ୍ଵସାରଂ ଚାହୁକୀଂ ଦଦୌ। ଆହୁକସ୍ଯୈଵ ଦୁହିତା ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ସମସୂଯତ
ଆହୁକ ଅବନ୍ତୀ ଦେଶରେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଆହୁକୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ । ଆହୁକଙ୍କ ଝିଅ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ଦେଵକଂ ଚୋଗ୍ରସେନଂ ଚ ଦେଵଗର୍ଭସମାଵୁଭୌ। ଦେଵକସ୍ଯ ସୁତାଶ୍ଚୈଵ ଜଜ୍ଞିରେ ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ
ଦେବକ ଓ ଉଗ୍ରସେନ — ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଦେବୀ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଦେବକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଦେଵଵାନୁପଦେଵଶ୍ଚ ସୁଦେଵୋ ଦେଵରକ୍ଷିତଃ। ତେଷାଂ ସ୍ଵସାରଃ ସପ୍ତୈଵ ଵସୁଦେଵାଯ ତା ଦଦୌ
ଦେବବାନ, ଉପଦେବ, ସୁଦେବ ଓ ଦେବରକ୍ଷିତ — ଏମାନଙ୍କ ସାତ ଭଉଣୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସବୁଠି ବସୁଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲେ ।