ସ ଏଵ ପଶୁପାଲୋଭୂତ୍କ୍ଷେତ୍ରପାଲଃ ସ ଏଵ ହି। ସ ଏଵ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଯୋଗିତ୍ଵାଦର୍ଜୁନୋଭଵତ୍
ସେ ଗୋପାଳ ହେଲେ, କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକ ହେଲେ, ଓ ବର୍ଷାର ସଂଯୋଗରେ ପର୍ଜନ୍ୟ ସମାନ ଅର୍ଜୁନ ହେଲେ।
ଯୋସୌ ବାହୁସହସ୍ରେଣ ଜ୍ଯାଘାତକଠିନତ୍ଵଚା। ଭାତି ରଶ୍ମିସହସ୍ରେଣ ଶାରଦେନେଵ ଭାସ୍କରଃ
ଧନୁର ତାଣିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହଜାର ଭୁଜାରେ, ସେ ଶରତ୍କାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ହଜାର କିରଣରେ ଚମକିଥିଲେ।
ଏଷ ନାମ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ଏଷ ଵେଗଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ଭଜେତ ଵୈ
ମାହିଷ୍ମତୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମହାପ୍ରଭା ନର, ବର୍ଷାକାଳର ସମୁଦ୍ରର ଶକ୍ତି ରଖିଥିଲେ।
କ୍ରୀଡତେ ସ୍ଵସୁଖା ଯେ ଵିପ୍ରତିସ୍ରୋତୋ ମହୀପତିଃ। ଲଲନାଃ କ୍ରୀଡତା ତେନ ପ୍ରତିବଦ୍ଧୋର୍ମିମାଲିନୀ
ରାଜା ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରିଥିଲେ, ବିପରୀତ ଧାରାରେ ଖେଳିଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଖେଳରେ ଝାଳ ଲଗିଥିବା ତରଙ୍ଗଗୁଡିକ ବନ୍ଧା ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଊର୍ମିଭ୍ରୁକୁଟିମାଲା ସା ଶଂକିତାଭ୍ଯେତି ନର୍ମଦା। ଏଷ ଏଵ ମନୋର୍ଵଂଶେ ତ୍ଵଵଗାହେନ୍ମହାର୍ଣଵମ୍
ତରଙ୍ଗର ଭୃକୁଟି ମାଳାରେ ସଜିଥିବା ନର୍ମଦା ଭୟଭିତ ଭାବରେ ଆସିଥିଲେ; ମନୁବଂଶରେ ଏହି ନର ମହାସାଗରରେ ବିଲୀନ ହେଇଥିଲେ।
କରେଣୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଵେଗଂ ତୁ କାମିନୀପ୍ରୀଣନେନ ତୁ। ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରେଣ କ୍ଷୋଭ୍ଯମାଣେ ମହୋଦଧୌ
ତାଙ୍କ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଉଠାଇ, ପ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କ ହଜାର ଭୁଜାରେ ମହାସାଗର ଉତ୍କଳିତ ହେଇଥିଲା।
ଭଵଂତି ଲୀନା ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃ ପାତାଲସ୍ଥା ମହାସୁରାଃ। ତଦୂରୁକ୍ଷୋଭଚକିତା ଅମୃତୋତ୍ପାଦଶଂକିତାଃ
ପାତାଳରେ ଥିବା ମହାଅସୁରମାନେ ତାଙ୍କ ଉରୁର ଆଗ୍ରହରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚଳ ଓ ବିଲୀନ ହେଇଯାଇଥିଲେ; ଅମୃତ ଉତ୍ପାଦର ଭୟରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉତ୍କଳିତ ହୋଇଥିଲେ।
ନତା ନିଶ୍ଚଲମୂର୍ଦ୍ଧାନୋ ଭଵଂତି ଚ ମହୋରଗାଃ। ଏଷ ଧନ୍ଵୀ ଚ ଚିକ୍ଷେପ ରାଵଣଂ ପ୍ରତି ସାଯକାନ୍
ମହାନାଗମାନେ ନମି ନିଶ୍ଚଳ ମୁଣ୍ଡ ହେଇଯାଇଥିଲେ; ଏହି ଧନୁର୍ଧର ରାବଣଙ୍କୁ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଧନ୍ଵୀ ଧନୁର୍ଗୃହ୍ଯ ଉତ୍ସିକ୍ତଂ ପଂଚଭିଃ ଶରୈଃ। ଲଂକେଶଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତୁ ସବଲଂ ରାଵଣଂ ବଲାତ୍
ଏହି ଧନୁର୍ଧର ଧନୁ ଧରି, ପାଞ୍ଚଟି ଶରରେ ଲଙ୍କାପତିଙ୍କୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଶକ୍ତିରେ ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଅପରାଜିତ କରିଥିଲେ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ବଦ୍ଧ୍ଵା ତ୍ଵାନୀଯ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାମ୍ବବଂଧ ତମ୍। ତତୋ ଗତୋହଂ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଅର୍ଜୁନଂ ସଂପ୍ରସାଦଯନ୍
ଜିତି ଓ ବନ୍ଧି, ସେ ତାଙ୍କୁ ମାହିଷ୍ମତୀକୁ ଆଣି ଅଟକାଇଥିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲି।
ମୁମୋଚ ରାଜନ୍ପୌତ୍ରଂ ମେ ସଖ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଚ ପାର୍ଥିଵଃ। ତସ୍ଯ ବାହୁସହସ୍ରସ୍ଯ ବଭୂଵ ଜ୍ଯାତଲସ୍ଵନଃ
ରାଜା ମୋ ପୁତ୍ରପୁତିକୁ ଛାଡିଦେଲେ, ମିତ୍ରତା ଗଠିଲେ; ତାଙ୍କ ହଜାର ଭୁଜାର ଧନୁର ତାଣିର ଶବ୍ଦ ଉପଜିଲା।
ଯୁଗାଂତାଗ୍ନେଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଯଥା ଜ୍ଯାତଲନିଃସ୍ଵନଃ। ଅହୋ ବଲଂ ଵିଧେର୍ଵୀର୍ଯଂ ଭାର୍ଗଵଃ ସ ଯଦାଚ୍ଛିନତ୍
ଯୁଗାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଉତ୍ପାଦରେ ଧନୁର ତାଣିର ଶବ୍ଦ ଯେପରି ହୁଏ, ସେପରି ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଗଲା।
ମୃଧେ ସହସ୍ରଂ ବାହୂନାଂ ହେମତାଲଵନଂ ଯଥା। ଯଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନଂ ଶପ୍ତଵାନ୍ଵିଭୁଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ହଜାର ଭୁଜା ସୁନାର ତାଳବନ ପରି ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା; କ୍ରୋଧିତ ଵଶିଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ମାଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଦଗ୍ଧଂ ତେ ଵିଶ୍ରୁତଂ ମମ ହୈହଯ। ତସ୍ମାତ୍ତେ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ କୃତମନ୍ଯୋ ହନିଷ୍ଯତି
ମୋ ଅରଣ୍ୟକୁ ଜଳାଇଥିବାରୁ, ହୈହୟ, ତୁମର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅନ୍ୟ କିଏ ଦଣ୍ଡିବେ, ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ।
ଛିତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ତେ ପ୍ରମଥ୍ଯ ତରସା ବଲୀ। ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତ୍ଵାଂ ଵୈ ଵଧିଷ୍ଯତି ସ ଭାର୍ଗଵଃ
ତୁମର ହଜାର ଭୁଜା କାଟି, ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରି, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାର୍ଗବ ତୁମକୁ ମାରିଦେବେ।
ତସ୍ଯ ରାମୋଥ ହଂତାସୀନ୍ମୁନିଶାପେନ ଧୀମତଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ତ୍ଵାସୀତ୍ପଂଚ ତତ୍ର ମହାରଥାଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ହତ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାହାରୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ମହାରଥୀ ଥିଲେ।
କୃତାସ୍ତ୍ରା ବଲିନଃ ଶୂରା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ମହାବଲ। ଶୂରସେନଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟୋ ଵୈ କୃଷ୍ଣ ଏଵ ଚ
ସେମାନେ ଶସ୍ତ୍ରଚଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୌର୍ଯ୍ୟବାନ୍, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ ଥିଲେ—ଶୂରସେନ, ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟ ଏବଂ କୃଷ୍ଣ।
ଜଯଦ୍ଧ୍ଵଜଃ ସ ଵୈ କର୍ତା ଅଵନ୍ତିଶ୍ଚ ରସାପତିଃ। ଜଯଧ୍ଵଜସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତାଲଜଂଘୋ ମହାବଲଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୟଧ୍ୱଜ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅବନ୍ତି ଥିଲେ ରସାର ଅଧିପତି। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଶ୍ଶତାନ୍ଯେଵ ତାଲଜଂଘା ଇତି ସ୍ମୃତାଃ। ତେଷାଂ ପଂଚକୁଲାନ୍ଯାସନ୍ହୈହଯାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍
ତାଙ୍କର ଶତଶଃ ପୁଅମାନେ 'ତାଳଜଂଘ' ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପଞ୍ଚଟି ବଡ଼ ବଂଶ ଥିଲା, ଯାହା ହେଉଛି ହୈହୟବଂଶୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ।
ଵୀତିହୋତ୍ରାଶ୍ଚ ସଂଜାତା ଭୋଜାଶ୍ଚାଵଂତଯସ୍ତଥା। ତୁଂଡକେରାଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାଂତାସ୍ତାଲଜଂଘାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ବୀତିହୋତ୍ର, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଏବଂ ସାହସୀ ତୁଣ୍ଡକେରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ 'ତାଳଜଂଘ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଵୀତିହୋତ୍ରସୁତଶ୍ଚାପି ଅନଂତୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଦୁର୍ଜଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ବଭୂଵାମିତ୍ରକର୍ଷଣଃ
ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଅନନ୍ତ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ଦୁର୍ଜୟ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲେ।
ସଦ୍ଭାଵେନ ମହାରାଜଃ ପ୍ରଜାଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍। କାର୍ତଵୀର୍ଯାର୍ଜୁନୋ ନାମ ରାଜା ବାହୁସହସ୍ରଧୃତ୍
ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ମହାରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ରାଜା, ଯାହାଙ୍କର ହଜାରଟି ବାହୁ ଥିଲା।
ଯେନ ସାଗରପର୍ଯଂତା ଧନୁଷା ନିର୍ଜିତା ମହୀ। ଯସ୍ତସ୍ଯକୀର୍ତଯେନ୍ନାମ କଲ୍ଯମୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ
ଯିଏ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ବଶ କରିଥିଲେ, ସେଇ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ନାମ ସକାଳେ ଯିଏ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟ,
ନ ତସ୍ଯ ଵିତ୍ତନାଶଃ ସ୍ଯାନ୍ନଷ୍ଟଂ ଚ ଲଭତେ ପୁନଃ। କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ଯୋ ଜନ୍ମ କଥଯେଦିହ ଧୀମତଃ। ଯଥା ଯଷ୍ଟା ଯଥା ଦାତା ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାଙ୍କର ଧନ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ, ଏବଂ ଯାହା ହରାଇଯିବ, ସେଠାରୁ ପୁଣି ମିଳିଯିବ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଧୀର କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କହେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେପରି ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ଓ ଦାନ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ମାନ୍ୟତା ପାଏ, ସେଭଳି ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। କ୍ରୋଷ୍ଟୋଃ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ରାଜେଂଦ୍ର ଵଂଶମୁତ୍ତମପୂରୁଷମ୍। ଯସ୍ଯାନ୍ଵଵାଯେ ସଂଭୂତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵୃଷ୍ଣିକୁଲୋଦ୍ଵହଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ରାଜା, ତୁମେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହି ବଂଶରେ ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
କ୍ରୋଷ୍ଟୋରେଵାଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ଵୃଜିନୀଵାନ୍ମହାଯଶାଃ। ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଭଵତ୍ସ୍ଵାତିଃ କୁଶଂକୁସ୍ତତ୍ସୁତୋଭଵତ୍
କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ବୃଜିନୀବାନ୍। ବୃଜିନୀବାନ୍ଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ସ୍ୱାତି, ଏବଂ ସ୍ୱାତିଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ କୁଶଙ୍କୁ।
କୁଶଂକୋରଭଵତ୍ପୁତ୍ରୋ ନାମ୍ନା ଚିତ୍ରରଥୋସ୍ଯ ତୁ। ଶଶବିଂଦୁରିତି ଖ୍ଯାତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ
କୁଶଙ୍କୁଙ୍କର ପୁଅ ନାମ ଥିଲା ଚିତ୍ରରଥ। ସେ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ଏବଂ ସମ୍ରାଟ୍ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ।
ଅତ୍ରାନୁଵଂଶଶ୍ଲୋକୋଯଂ ଗୀତସ୍ତସ୍ଯ ପୁରାଭଵତ୍। ଶଶବିଂଦୋସ୍ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତାନାମଭଵଚ୍ଛତମ୍
ଏଠାରେ ପୁରୁଣା ବଂଶାବଳୀର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଗାଉଥିଲେ— ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କର ଶତ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ।
ଧୀମତାଂ ଚାରୁରୂପାଣାଂ ଭୂରିଦ୍ରଵିଣତେଜସାମ୍। ତେଷାଂ ଶତପ୍ରଧାନାନାଂ ପୃଥୁସାହ୍ଵା ମହାବଲାଃ
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର ଏବଂ ବହୁତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା ଲୋକ ଥିଲେ। ଏହି ଶତଧିକ ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁବଂଶୀମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ।
ପୃଥୁଶ୍ରଵାଃ ପୃଥୁଯଶାଃ ପୃଥୁତେଜାଃ ପୃଥୂଦ୍ଭଵଃ। ପୃଥୁକୀର୍ତିଃ ପୃଥୁମତୋ ରାଜାନଃ ଶଶବିଂଦଵଃ
ପୃଥୁଶ୍ରବା, ପୃଥୁୟଶା, ପୃଥୁତେଜା, ପୃଥୁଦ୍ଭବ ଏବଂ ପୃଥୁକୀର୍ତ୍ତି—ଏହେଁମାନେ ପୃଥୁମତଙ୍କ ବଂଶର ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଶଶବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ।