ଜନାନାଂ ତୁ ସ ତେଜାଂସି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାକ୍ଷିପଦ୍ବଲୀ। ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତତ୍ର ଚାଜଗ୍ମୁର୍ଦେଵା ଦେଵର୍ଷିଭିଃ ସହ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଚେହେରାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଦେବଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ବୃହସ୍ପତିଗୃହେ ସର୍ଵେ ଜାତକର୍ମୋତ୍ସଵେ ତଦା। ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତେ ସୁରାସ୍ତାରାଂ କେନ ଜାତଃ କୁମାରକଃ
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉତ୍ସବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାରାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ‘ଏହି ପୁଅ କିଏ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଛି?’
ତତଃ ସା ଲଜ୍ଜିତା ତେଷାଂ ନ କିଂଚିଦଵଦତ୍ତଦା। ପୁନଃ ପୁନସ୍ତଦା ପୃଷ୍ଟା ଲଜ୍ଜଯଂତୀ ଵରାଂଗନା
ତାପରେ ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏକାଠି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଲଜ୍ଜାରେ ଚୁପ ରହିଲେ।
ସୋମସ୍ଯେତି ଚିରାଦାହ ତତୋ ଗୃହ୍ଣାଦ୍ଵିଧୁଃ ସୁତଂ। ବୁଧ ଇତ୍ଯକରୋନ୍ନାମ ପ୍ରାଦାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଭୂତଲେ
ଶେଷରେ, ସେ ‘ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା’ ବୋଲି କହିଲେ; ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ନିଜ ପୁଅକୁ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ବୁଧ ନାମ ଦେଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାଜ୍ୟ ଦେଲେ।
ଅଭିଷେକଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦାନମକରୋଦ୍ଵିଭୁଃ। ଗ୍ରହମଧ୍ଯଂ ପ୍ରଦାଯାଥ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଭିର୍ଯୁତଃ୫୦ 1.12.
ତାପରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଦାନ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଋଷିମାନଙ୍କ ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଦେଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ। ଇଲୋଦରେ ଚ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ବୁଧଃ ପୁତ୍ରମଜୀଜନତ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେ ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏବଂ ବୁଧ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ହୋଇ ଇଲାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ କରାଇଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧଶତଂସାଗ୍ରମକରୋଦ୍ଯସ୍ସ୍ଵତେଜସା। ପୁରୂରଵା ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ନିଜ ତେଜରେ, ସେ ଏକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ସେ ପୁରୁରବା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ହିମଵଚ୍ଛିଖରେ ରମ୍ଯେ ସମାରାଧ୍ଯ ପିତାମହଂ। ଲୋକୈଶ୍ଵର୍ଯମଗାଦ୍ରାଜନ୍ସପ୍ତଦ୍ଵୀପପତିସ୍ତଦା
ହିମାଳୟର ସୁନ୍ଦର ଶିଖରରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ଲୋକମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଅର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହେଲେ।
କେଶିପ୍ରଭୃତଯୋ ଦୈତ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଭୃତ୍ଯତ୍ଵଂ ସମାଗତାଃ। ଉର୍ଵଶୀ ଯସ୍ଯ ପତ୍ନୀତ୍ଵମଗମଦ୍ରୂପମୋହିତା
କେଶି ଓ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଦାସ ହେଲେ; ଉର୍ବଶୀ ତାଙ୍କର ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ ପତ୍ନୀ ହେଲେ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଵସୁମତୀ ସଶୈଲଵନକାନନା। ଧର୍ମେଣ ପାଲିତା ତେନ ସର୍ଵଲୋକହିତୈଷିଣା
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମି, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ କାନନ ସହିତ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ଚାହିଁ ଧର୍ମରେ ରକ୍ଷା କଲେ।
ଚାମରଗ୍ରହଣାକୀର୍ତିଃ ସ୍ଵଯଂ ଚୈଵାଂଗଵାହିକା। ବ୍ରହ୍ମପ୍ରସାଦାଦ୍ଦେଵେଂଦ୍ରୋ ଦଦାଵର୍ଦ୍ଧାସନଂ ତଦା
ଚାମର ଧରିବାର ଖ୍ୟାତି, ନିଜ ଦେହର ଉପସ୍ଥିତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୟାରେ, ଦେବେନ୍ଦ୍ର ସେତିବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଆସନ ଦେଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମାନ୍ଧର୍ମେଣ ସମଵେତୋଭ୍ଯପାଲଯତ୍। ଧର୍ମାର୍ଥକାମାସ୍ତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଜଗ୍ମୁଃ କୌତୁକାନ୍ଵିତାଃ
ସେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ଏକତ୍ରିତ ଲୋକମାନେକୁ ନ୍ୟାୟରେ ରକ୍ଷା କଲେ; ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହରେ ଆସିଲେ।
ଜିଜ୍ଞାସଵସ୍ତଚ୍ଚରିତଂ କଥଂ ପଶ୍ଯତି ନଃ ସମମ୍। ଭକ୍ତ୍ଯା ଚକ୍ରେ ତତସ୍ତେଷାମର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦିକଂ ତତଃ
ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖିବେ କି ନାହିଁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ; ସେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ।
ଆସନତ୍ରଯମାନୀଯ ଦିଵ୍ଯଂ କନକଭୂଷଣମ୍। ନିଵେଶ୍ଯାଥାକରୋତ୍ପୂଜାମୀଷଦ୍ଧର୍ମେଧିକାଂ ପୁନଃ
ତିନିଟି ଦିବ୍ୟ ସୁନା ଗହଣା ଲଗା ଆସନ ଆଣି, ସେ ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ ଏବଂ ପୂଜା କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଧର୍ମକୁ ଅଳ୍ପ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ କଲେ।
ଜଗ୍ମତୁସ୍ତୌ ଚ କାମାର୍ଥାଵତିକୋପଂ ନୃପଂ ପ୍ରତି। ଅର୍ଥଃ ଶାପମଦାତ୍ତସ୍ମୈ ଲୋଭାତ୍ତ୍ଵଂ ନାଶମେଷ୍ଯସି
ତେବେ କାମ ଓ ଧନ, ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଧନ, ଲୋଭରେ ପଡ଼ି, ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ନଶ୍ଟ ହେବା।'
କାମୋପ୍ଯାହ ତଵୋନ୍ମାଦୋ ଭଵିତା ଗଂଧମାଦନେ। କୁମାରଵନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଯୋଗାଚ୍ଚୋର୍ଵଶୀଭଵାତ୍
କାମ କହିଲେ, 'ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ, କୁମାରବନରେ ରହି, ଉର୍ବଶୀଠାରୁ ବିୟୋଗରେ, ତୁମେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମତିହୀନ ହେବ।'
ଧର୍ମୋପ୍ଯାହ ଚିରାଯୁସ୍ତ୍ଵଂ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯସି। ସଂତତିସ୍ତଵ ରାଜେଂଦ୍ର ଯାଵଦାଚଂଦ୍ରତାରକମ୍
ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ତୁମର ଆୟୁ ଦୀର୍ଘ ହେବ ଓ ଧର୍ମିକ ହେବ। ରାଜା, ତୁମର ବଂଶ ଚାନ୍ଦ୍ର ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଯିବ।'
ଶତଶୋ ଵୃଦ୍ଧିମାଯାତି ନ ନାଶଂ ଭୁଵି ଯାସ୍ଯତି। ଷଷ୍ଟିଂ ଵର୍ଷାଣି ଚୋନ୍ମାଦ ଊର୍ଵଶୀକାମସଂଭଵଃ
ଏହି ବଂଶ ଶତଶଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଓ ପୃଥିବୀରେ କେବେ ନଶ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ଉର୍ବଶୀ ପାଇଁ ତୁମେ ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମତିହୀନ ରହିବ।
ଅଚିରାଦେଵ ଭାର୍ଯାପି ଵଶମେଷ୍ଯତି ଚାପ୍ସରାଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧୁଃ ସର୍ଵେ ରାଜା ରାଜ୍ଯଂ ତଦାନ୍ଵଭୂତ୍
ଶୀଘ୍ର ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅପ୍ସରା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଅଧୀନକୁ ଆସିବ। ଏହିପରି କହି ସେମାନେ ସବୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜା ସେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ କରିଲେ।
ଅହନ୍ଯହନି ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଯାତି ପୁରୂରଵାଃ। କଦାଚିଦାରୁହ୍ଯ ରଥଂ ଦକ୍ଷିଣାଂବରଚାରିଣା
ପ୍ରତିଦିନ ପୁରୁରବା ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏକଦିନ ସେ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦକ୍ଷିଣ ଆକାଶରେ ଯାଇଥିଲେ।
ସାର୍ଧଂ ଶକ୍ରେଣ ସୋଽପଶ୍ଯନ୍ନୀଯମାନାମଥାଂବରେ। କେଶିନା ଦାନଵେଂଦ୍ରେଣ ଚିତ୍ରଲେଖାମଥୋର୍ଵଶୀମ୍
ସେଠାରେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଦେଖିଲେ କେଶି ନାମକ ଦାନବରାଜା ଉର୍ବଶୀ ଓ ଚିତ୍ରଲେଖାଙ୍କୁ ଆକାଶରେ ନେଉଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ସମରେ ଵିଵିଧାଯୁଧପାତନୈଃ। ପୁରା ଶକ୍ରୋପି ସମରେ ଯେନ ଵଜ୍ରୀ ଵିନିର୍ଜିତଃ
ସେଠାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବେ ଭି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଜୟ କରିଥିଲେ, ସେ ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଲେ।
ମିତ୍ରତ୍ଵମଗମତ୍ତେନ ପ୍ରାଦାଦିଂଦ୍ରାଯ ଚୋର୍ଵଶୀଂ। ତତଃପ୍ରଭୃତି ମିତ୍ରତ୍ଵମଗମତ୍ପାକଶାସନଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ମିତ୍ରତା କଲେ ଓ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ସେଙ୍କ ମିତ୍ର ହେଲେ।
ସର୍ଵଲୋକେତିଶଯିତଂ ପୁରୂରଵସମେଵ ତମ୍। ପ୍ରାହ ଵଜ୍ରୀ ତୁ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ନୀଯତାମିଯମେଵ ଚ
ସମସ୍ତ ଲୋକ ଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁରବାଙ୍କୁ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ: 'ଏହିଁ ତାକୁ ତୁମେ ନେଉ।'
ସା ପୁରୂରଵସଃ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଚାଗାଯଚ୍ଚରିତଂ ମହତ୍। ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ଵଯଂଵରଂନାମ ଭରତେନ ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
ପୁରୁରବାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଉର୍ବଶୀ ଏକ ମହାନ କଥା ଗାଇଲେ—ଭାରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବର କଥା।
ମେନକାଂ ଚୋର୍ଵଶୀଂ ରଂଭାଂ ନୃତ୍ଯଧ୍ଵମିତି ଚାଦିଶତ୍। ନନର୍ତ ସଲଯଂ ତତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀରୂପେଣ ଚୋର୍ଵଶୀ
ସେ ମେନକା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ରମ୍ଭାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେଠାରେ, ଉର୍ବଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୂପେ ମନୋହର ଭାବେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ସା ପୁରୂରଵସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃତ୍ଯଂତୀ କାମପୀଡିତା। ଵିସ୍ମୃତାଭିନଯଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍ପୁରାତନଚୋଦିତମ୍
ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଉର୍ବଶୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ କାମନାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ପୁରୁଣା ଶିଖାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଭାଙ୍ଗିମା ଓ ଚଳନ ଭୁଲିଗଲେ।
ଶଶାପ ଭରତଃ କ୍ରୋଧାଦ୍ଵିଯୋଗାତ୍ତସ୍ଯ ଭୂତଲେ। ପଂଚପଂଚାଶଦବ୍ଦାନି ଲତାଭୂତା ଭଵିଷ୍ଯସି
ବିୟୋଗରେ କ୍ରୋଧିତ ଭାରତ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ବର୍ଷ ଧରି ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ଲତା ହେବ।'
ତତସ୍ତମୁର୍ଵଶୀ ଗତ୍ଵା ଭର୍ତ୍ତାରମକରୋଚ୍ଚିରଂ। ଶାପାନୁଭଵନାଂତେ ଚ ଉର୍ଵଶୀ ବୁଧସୂନୁନା
ତାପରେ ଉର୍ବଶୀ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ। ଶାପ ଭୋଗିଶେଷରେ, ଉର୍ବଶୀ ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଅଜୀଜନତ୍ସୁତାନଷ୍ଟୌ ନାମତସ୍ତାନ୍ନିବୋଧ ମେ। ଆଯୁର୍ଦୃଢାଯୁର୍ଵଶ୍ଯାଯୁର୍ବଲାଯୁର୍ଧୃତିମାନ୍ଵସୁଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଠିଜଣ ପୁଅ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ: ଆୟୁ, ଦୃଢ଼ାୟୁ, ବଶ୍ୟାୟୁ, ବଳାୟୁ, ଧୃତିମାନ, ବସୁ,