ହତ୍ଯାଯୁତଶତଂ ହଂତି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ସମୁପୋଷିତା । ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ରାତ୍ରିଶେଷେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଉପବାସ କଲେ ଦଶ ହଜାର ହତ୍ୟାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ରାତିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥାଏ।
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ସା ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀସହିତା ନ ହି । କୃତ୍ଵାପରାଧଂ ମୁଚ୍ଯେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ କୃତେ ନରଃ
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ବୁଝିବା ଉଚିତ ଯେ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି ଅପରାଧ ହୁଏ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଦଶମୀଵେଧଜଂ ଦୋଷଂ ନ କ୍ଷମାମି ସୁରାପଗେ । ଭୁକ୍ତଂ ହାଲାହଲଂ ତେନ ଵିଷସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣଂ କୃତମ୍
ଦଶମୀ ଯୋଗର ଦୋଷକୁ ମୁଁ କ୍ଷମା କରେ ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ ନଦୀ! ଏହା ଭୋଜନ କଲେ ମନେ ହେଉଛି ହଳାହଳ ବିଷ ଖାଇଲା।
ଦଶମୀମିଶ୍ରିତଂ ଯେନ କୃତମେକାଦଶୀଵ୍ରତମ୍ । ଇତି ମତ୍ଵା ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମଦ୍ଦିନଂ ଦଶମୀଯୁତମ୍ 6.34.
ଯେଉଁଠି ଦଶମୀ ମିଶିଥିବା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ଏହିଭାବେ ଭାବି, ମୋ ଦିନ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜନ୍ମକୋଟିକୃତଂପୁଣ୍ଯଂ ସଂତାନଂ ଯାତି ସଂକ୍ଷଯମ୍ । ପାତଯେତ୍ସ୍ଵକୁଲଂ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନଯତେ ରୌରଵାଦିକମ୍
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ନିଜ କୁଳକୁ ଅଧୋପତନ କରାଏ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ସ୍ଵଦେହଂ ଶୋଧଯିତ୍ଵା ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ମମ ଵାସରଃ । ଵୃଦ୍ଧୌ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଵିନା ଵେଧାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦିଷୁ ସଂଯୁତା
ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ମୋ ଦିନ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ ଥିଲେ ଛାଡ଼ି।
ଜନ୍ମପୁଣ୍ଯଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସିନାମ୍ । ସଂଵୃଦ୍ଧୌ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ସଂଦେହେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ବିଶେଷ କରି ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଓ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ମମାଜ୍ଞଯା ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀଵଲ୍ଲଭା ମମ
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଯାହା ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାହ୍ନଵ୍ଯୁଵାଚ- କରିଷ୍ଯେଽହଂ ଜଗନ୍ନାଥ ତ୍ରିସ୍ପୃଶାଂ ଵଚନାତ୍ତଵ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଵାଜ୍ଞଯା
ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ — ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ପାଳନ କରିବି; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ଭୀଃ କାର୍ଯା କଦାଚନ । ତଵ ଦେଵି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ନ ପାପଂ ସଂକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଅ, ଭଲ ହେଉ; କେବେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, କୌଣସି ପାପ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ସରସ୍ଵତୀତୋଯେ ଯେଽର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ମାଧଵମ୍ । ପ୍ରଣମଂତି ଜଗନ୍ନାଥଂ ତେ ଯାଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଜାହ୍ନଵ୍ଯୁଵାଚ-। ଵିଧାନଂ ବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସର୍ଵସ୍ଵେନ କରୋମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରସାଦଯାମି ଦେଵେଶଂ ଦାମୋଦରମନାମଯମ୍
ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ — ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋତେ ବିଧି କହ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କରିବି। ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ଦାମୋଦରଙ୍କୁ କୃପା ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ପ୍ରାଚୀମାଧଵ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ରିସ୍ପୃଶାଯା ଵିଧାନକମ୍ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ମୁଚ୍ଯତେ ପାତକୈର୍ନରଃ
ପ୍ରାଚୀମାଧବ କହିଲେ — ହେ ଦେବୀ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତ୍ରିସ୍ପୃଶାର ବିଧି କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ହେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, ଲୋକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
ପଲେନ ଚ ପଲାର୍ଧେନ ତଦର୍ଦ୍ଧେନାପି ଵାପଗେ । ପ୍ରତିମା ମମ ସୌଵର୍ଣା କାର୍ଯା ଵିଭଵସାରତଃ
ପଳ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ପଳ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ଦ୍ୱାରା, ହେ ନଦୀଦେବୀ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁନାରେ ମୋର ପ୍ରତିମା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ପାତ୍ରଂ ତାମ୍ରମଯଂ କାର୍ଯଂ ତିଲୈସ୍ତୁ ପରିପୂରିତମ୍ । ସଜଲଂ ତୁ ଘଟଂ ଶୁଭ୍ରଂ ପଂଚରତ୍ନସମନ୍ଵିତମ୍
ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ନେଇ, ସେଥିରେ ତିଳ ଭରିବା ଉଚିତ। ପାଖେ ଏକ ସୁଧା ଜଳର ଘଡ଼ା, ଯାହାକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଦରକାର।
ଵେଷ୍ଟିତଂ ପୁଷ୍ପମାଲାଭିଃ କର୍ପୂରାଗୁରୁଵାସିତମ୍ । ନ୍ଯସେଦ୍ଦାମୋଦରଂ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଵିଲିପ୍ଯ ଚ
ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଫୁଲମାଳାରେ ମୁଡ଼ିବା ଓ କପୂର ଓ ଅଗୁରୁର ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ପରେ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ସେହି ପାତ୍ରକୁ ରଖିବା ଦରକାର।
ପରିଧାନଂ ତତଃ କାର୍ଯଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମେନ ଚାନ୍ଵିତମ୍ । ମଂତ୍ରୈସ୍ତୁ ପୂଜନଂ କାର୍ଯଂ ପୁରାଣୈଃ ସମୁଦୀରିତୈଃ । ପୁଷ୍ପୈଃ କାଲୋଦ୍ଭଵୈଃ ଶୁଭ୍ରୈସ୍ତୁଲସୀପତ୍ରୈଶ୍ଚ କୋମଲୈଃ
ତାପରେ ଏକ ଜୋଡ଼ା ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପରିଧାନ କରାଯିବ। ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଜା ସ୍ୱେତ ଫୁଲ ଓ କୋମଳ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଛତ୍ରଂ ତୁ ଵିଷ୍ଣଵେ ଦଦ୍ଯାତ୍ପାଦୁକାଭ୍ଯାଂ ସୁସଂଯୁତମ୍ । ନିଵେଦ୍ଯାନି ମନୋଜ୍ଞାନି ଫଲାନି ସୁବହୂନ୍ଯପି
ଏହାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକ ଛତା ଓ ଜୁତା ଦେଇ, ବହୁତ ରସାଳ ଫଳ ନିବେଦନ କରିବା ଦରକାର।
ଉପଵୀତଂ ତୁ ଦାତଵ୍ଯଂ ସୋତ୍ତରୀଯଂ ନଵଂ ଦୃଢମ୍ । ଵୈଣଵଂ ଦାପଯେଦ୍ଦଂଡଂ ସୁରୂପଂ ସୋନ୍ନତଂ ଦୃଢମ୍
ଏକ ନୂତନ ଓ ମଜବୁତ ଉତ୍ତରୀୟ ବସ୍ତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ତାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁନ୍ଦର, ଉଚ୍ଚ ଓ ଦୃଢ଼ ବୈଷ୍ଣବ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର।
ଦାମୋଦରାଯ ଵୈ ପାଦୌ ଜାନୁନୀ ମାଧଵାଯ ଚ । ଗୁହ୍ଯଂ କାମପ୍ରଦାଯେତି କଟିଂ ଵାମନମୂର୍ତଯେ
ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପାଦ, ମାଧବଙ୍କୁ ଜାଙ୍ଘ, ଓ ଭାମନ ରୂପକୁ କଟି ଦେଇ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତିକାରୀ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ପଦ୍ମନାଭାଯ ନାଭିଂ ତୁ ଜଠରଂ ଵିଶ୍ଵଯୋନଯେ । ହୃଦଯଂ ଜ୍ଞାନଗମ୍ଯାଯ କଂଠଂ ଵୈକୁଂଠଗାମିନେ
ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ନାଭି, ବିଶ୍ୱୟୋନିଙ୍କୁ ଜଠର, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ୟଙ୍କୁ ହୃଦୟ, ଓ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯିବାଙ୍କୁ କଣ୍ଠ ଦେଇ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ସହସ୍ରବାହଵେ ବାହୂ ଚକ୍ଷୁଷୀ ଯୋଗରୂପିଣେ । ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘଂ ଵିଧାନତଃ
ସହସ୍ରବାହୁଙ୍କୁ ବାହୁ, ଯୋଗରୂପୀଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁ ଦେଇ, ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ବିଧିମତ ଭାବେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୁଭ୍ରେଣ ନାଲିକେରେଣ ଶଂଖୋପରି ସ୍ଥିତେନ ହି । ସୂତ୍ରୈରାଵେଷ୍ଟିତେନୈଵ ହସ୍ତଯୋରୁଭଯୋରପି
ସ୍ୱଚ୍ଛ ନାଡ଼ିଏ ଏକ ଶଂଖ ଉପରେ ରଖି, ସୂତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି, ଦୁଇ ହାତରେ ଧରି ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ମୃତୋ ହରସି ପାପାନି ଯଦି ନିତ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଂ ଦୁର୍ନିମିତ୍ତାନି ମନସା ଦୁର୍ଵିଚିନ୍ଵିତା
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମକୁ ଯଦି ସଦା ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ତେବେ ତୁମେ ପାପ, ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ, ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ମନର ଦୁଃଖଦାୟକ ଚିନ୍ତାକୁ ଦୂର କରିଦେଉଛ।
ନାରକଂ ତୁ ଭଯଂ ଦେଵ ଭଯଦୁର୍ଗତିସଂଭଵମ୍ । ଯନ୍ମମ ସ୍ଯାନ୍ମହାଦେଵ ଐହିକଂ ପାରଲୌକିକମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଜନ୍ମ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଯେଉଁ ନରକ, ଭୟ, ଦୁର୍ଗତି ବା ଅପମଙ୍ଗଳ ଆସିପାରେ, ସେ ସବୁ ଭୟ ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ହେଉ।
ତେନ ଦେଵେଶ ମାଂ ରକ୍ଷ ଗୃହାଣାର୍ଘଂ ନମୋସ୍ତୁ ତେ । କୃପାଦୃଷ୍ଟିଃ ସଦୈଵାସ୍ତୁ ଦାମୋଦର ମମୋପରି
ସେହିପାଇଁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମାନ୍ୟ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦାମୋଦର, ତୁମର କୃପାଦୃଷ୍ଟି ସଦା ମୋ ଉପରେ ରହୁ।
ଧୂପଂ ଦୀପଂ ଚ ନୈଵେଦ୍ଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ନୀରାଜନଂ ତତଃ । ଶୀର୍ଷୋପରି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ଭ୍ରାମଯେଦ୍ଵାରିଜଂ ହରେଃ
ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭୋଗ ଦେଇ, ତାପରେ ଆରତି କରିବା ଉଚିତ। ହରିଙ୍କୁ ନଦୀମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଦରକାର।
କୃତ୍ଵା ଵିଧାନମେତଦ୍ଧି ପୂଜଯେତ୍ସ୍ଵଗୁରୁଂ ତତଃ । ଦଦ୍ଯାତ୍ସୁଵର୍ଣଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ସୋଷ୍ଣୀଷଂ ଚୈଵ କଂଚୁକମ୍
ଏହି ବିଧି କରି ସ୍ୱଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ପାଗଡ଼ି ଓ କମ୍ଚୁକ ଦେବା ଦରକାର।
ଉପାନହୋଽପି ଛତ୍ରଂ ଚ ମୁଦ୍ରିକାଂ ଚ କମଂଡଲୁମ୍ । ଭୋଜନଂ ଚୈଵ ତାଂବୂଲଂ ସପ୍ତଧାନ୍ଯଂ ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏହାସହିତ ଜୁତା, ଛତା, ଅଂଠି, କମଣ୍ଡଳୁ, ଭୋଜନ, ପାନ ଓ ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ଗୁରୁଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଣଂ ହରେଃ । ଗୀତନୃତ୍ଯସମାଯୁକ୍ତଂ ତଥା ଶାସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍
ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ ଥାଏ।