ଅଂଗାରକଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତମାତ୍ମଦର୍ଶମଲଂବୁଷମ୍। ଵତ୍ସଵ୍ରାତେଶ୍ଵରଂ ତଦ୍ଵତ୍ତଥାଗୋକାମୁଖଂ ପରମ୍
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗାରକ, ଆତ୍ମଦର୍ଶ, ଅଳଂବୁଷ; ବତ୍ସବ୍ରାତେଶ୍ୱର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋକାମୁଖ।
ଗୋଵର୍ଦ୍ଧନଂ ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ରଂ ପୁରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପୃଥୂଦକମ୍। ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ତଥା ଚ କଦଲୀନଦୀ
ଗୋବର୍ଧନ, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ପୁରଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥୂଦକ; ସହସ୍ରାକ୍ଷ, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଏବଂ କଦଳୀ ନଦୀ।
ନାମଧେଯାନି ଚ ତଥା ତଥା ସୌମିତ୍ରିସଂଗତମ୍। ଇଂଦ୍ରନୀଲଂ ମହାନାଦଂ ତଥା ଚ ପ୍ରିଯମେଲକମ୍
ଏହିପରି ସଉମିତ୍ରସଙ୍ଗତ, ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳ, ମହାନାଦ ଏବଂ ପ୍ରିୟମେଳକ ନାମଗୁଡ଼ିକ।
ଏତାନ୍ଯପି ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପ୍ରଶସ୍ତାନ୍ଯଧିକାନି ଚ। ଏତେଷୁ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସାଂନିଧ୍ଯଂ ପଠ୍ଯତେ ଯତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ; କାରଣ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ଦାନମେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭଵେତ୍କୋଟିଶତାଧିକମ୍। ବାହୁଦା ଚ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ତଥା ସିଦ୍ଧଵଟଂ ଶୁଭମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦାନ କଲେ ଶତକୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ। ପବିତ୍ର ବାହୁଦା ନଦୀ ଏବଂ ଶୁଭ ସିଦ୍ଧବଟ।
ତୀର୍ଥଂ ପାଶୁପତଂ ଚୈଵ ନଦୀ ପର୍ଯଟିକା ତଥା। ଶ୍ରାଦ୍ଧମେତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦତ୍ତଂ କୋଟିଶତୋତ୍ତରମ୍
ପାଶୁପତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟିକା ନଦୀ; ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ପିତୃମାନ୍କ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଶତକୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ତଥୈଵ ପଂଚତୀର୍ଥଂ ଚ ଯତ୍ର ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ। ଯୁତା ଲିଂଗସହସ୍ରେଣ ସଵ୍ଯେତର ଜଲାଵହା
ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ଦୁଇ ଧାରାରେ ବହିଥାଏ ଓ ଏଠାରେ ହଜାର ଟି ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ସେଠାକୁ ପଞ୍ଚତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ମୋଦାଯତନମୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରତୀକସ୍ଯ ଭଯାତ୍ସିଦ୍ଧା ଯତ୍ର ଗୋଦାଵରୀ ନଦୀ
ଏହା ହେଉଛି ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ନିବାସ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତୀକ ଦାନବଙ୍କ ଭୟରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା।
ତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ଧଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାମପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁତମ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧାଗ୍ନି ଦାନକାର୍ଯଂ ଚ ତତ୍ର କୋଟିଶତାଧିକମ୍
ଏହା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ କରିଲେ କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ।
ତଥା ସହସ୍ରଲିଂଗଂ ଚ ରାଘଵେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍। ସେନ୍ଦ୍ରକାଲା ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ତତ୍ର ଶକ୍ରୋ ଗତଃ ପୁରା୫୦ 1.11.
ଏଭଳି, ଏଠାରେ ହଜାର ଟି ଲିଙ୍ଗ ଥିବା ଉତ୍ତମ ରାଘବେଶ୍ୱର ଅଛି; ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ସେନ୍ଦ୍ରକାଳା ନଦୀ ବହିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାଇଥିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ନମୁଚିଂ ମିତ୍ରଂ ତପସା ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍। ତତ୍ର ଦତ୍ତଂ ନରୈଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧମନଂତଫଲଦଂ ଭଵେତ୍
ଇନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାମୁଚିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ମଣିଷମାନେ ଯଦି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।
ପୁଷ୍କରଂ ନାମ ଵୈ ତୀର୍ଥଂ ଶାଲଗ୍ରାମଂ ତଥୈଵ ଚ। ଶୋଣପାତଶ୍ଚ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯତ୍ର ଵୈଶ୍ଵାନରାଶଯଃ
ଏଠାରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏପରି ଶାଳଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହିପରି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୋଣପାତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବୈଶ୍ୱାନର ଋଷି ବସନ୍ତି।
ତୀର୍ଥଂ ସାରସ୍ଵତଂ ଚୈଵ ସ୍ଵାମିତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ। ମଲଂଦରା ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା କୌଶିକୀ ଚଂଦ୍ରକା ତଥା
ଏଠାରେ ସାରସ୍ୱତ ତୀର୍ଥ ଓ ସ୍ୱାମିତୀର୍ଥ ଅଛି; ପବିତ୍ର ମଳନ୍ଦରା ନଦୀ, କୌଶିକୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵିଦର୍ଭା ଚାଥ ଵେଗା ଚ ପଯୋଷ୍ଣୀ ପ୍ରାଙ୍ମୁଖା ପରା। କାଵେରୀ ଚୋତ୍ତରାଂଗା ଚ ତଥା ଜାଲଂଧରୋ ଗିରିଃ
ଏଠାରେ ବିଦର୍ଭ, ବେଗା ନଦୀ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା ପୟୋଷ୍ଣୀ, କାବେରୀ, ଉତ୍ତରଙ୍ଗା ଓ ଜାଲନ୍ଧର ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ଏତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧତୀର୍ଥେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାନଂତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ। ଲୋହଦଂଡଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ଚିତ୍ରକୂଟସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ମିଳେ; ଏପରି ଲୋହଦଣ୍ଡ ତୀର୍ଥ ଓ ଚିତ୍ରକୂଟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵତ୍ର ଗଂଗାଯାସ୍ତଥା ନଦ୍ଯାସ୍ତଟଂ ଶୁଭମ୍। କୁବ୍ଜାମ୍ରକଂ ତଥା ତୀର୍ଥମୁର୍ଵଶୀପୁଲିନଂ ତଥା
ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀର କୂଳ ସବୁଠାରେ ପବିତ୍ର; ଏହିପରି କୁବ୍ଜାମ୍ରକ ଓ ଉର୍ବଶୀପୁଲିନ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ସଂସାରମୋଚନଂ ତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଋଣମୋଚନମ୍। ଏତେଷୁ ପିତୃତୀର୍ଥେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମାନଂତ୍ଯମଶ୍ନୁତେ
ଏଠାରେ ସଂସାର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ ଓ ଋଣମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ମିଳେ।
ଅଟ୍ଟହାସଂ ତଥା ତୀର୍ଥଂ ଗୌତମେଶ୍ଵରମେଵ ଚ। ତଥା ଵସିଷ୍ଠତୀର୍ଥଂ ଚ ଭାରତଂ ଚ ତତଃ ପରମ୍
ଏଠାରେ ଅଟ୍ଟହାସ ତୀର୍ଥ, ଗୌତମେଶ୍ୱର, ବସିଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଓ ତା'ପରେ ଭାରତ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତଂ କୁଶାଵର୍ତଂ ହଂସତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ। ପିଂଡାରକଂ ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ଶଂଖୋଦ୍ଧାରଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ, କୁଶାବର୍ତ୍ତ, ହଂସତୀର୍ଥ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପିଣ୍ଡାରକ ଓ ଶଂଖୋଦ୍ଧାର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଭାଂଡେଶ୍ଵରଂ ବିଲ୍ଵକଂ ଚ ନୀଲପର୍ଵତମେଵ ଚ। ତଥା ଚ ବଦରୀତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍
ଏଠାରେ ଭାଣ୍ଡେଶ୍ୱର, ବିଲ୍ବକ ଓ ନୀଳପର୍ବତ ଅଛି; ଏହିପରି ବଦରୀ ତୀର୍ଥ ଓ ସର୍ବତୀର୍ଥେଶ୍ୱରେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵସୁଧାରାହ୍ଵଯଂ ତୀର୍ଥଂ ରାମତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ। ଜଯଂତୀ ଵିଜଯା ଚୈଵ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏଠାରେ ବସୁଧାରା ନାମକ ତୀର୍ଥ, ରାମତୀର୍ଥ, ଜୟନ୍ତୀ, ବିଜୟା ଓ ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଏଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧପ୍ରଦାତାରଃ ପ୍ରଯାଂତି ପରମଂ ପଦମ୍। ତୀର୍ଥଂ ମାତୃଗୃହଂ ନାମ କରଵୀରପୁରଂ ତଥା
ଏହି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ମାତୃଗୃହ ଓ କରବୀରପୁର ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ସପ୍ତଗୋଦାଵରୀନାମ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରମ୍। ତତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯମନଂତଫଲମୀପ୍ସୁଭିଃ
ଏଠାରେ ସପ୍ତଗୋଦାବରୀ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି; ଏଠାରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
କୀକଟେଷୁ ଗଯା ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯଂ ରାଜଗୃହଂ ଵନମ୍। ଚ୍ଯଵନସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନଦୀ ପୁଣ୍ଯା ପୁନଃପୁନା
କୀକଟ ଦେଶରେ ପବିତ୍ର ଗୟା ଅଛି, ପବିତ୍ର ରାଜଗୃହ ଅଟବି ଅଛି; ଚ୍ୟବନ ଋଷିଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଓ ପୁନଃପୁନା ନାମକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଵିଷଯାରାଧନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନଦୀ ଯା ତୁ ପୁନଃପୁନା। ଯତ୍ର ଗାଥା ଵିଚରତି ବ୍ରହ୍ମଣା ପରିକୀର୍ତିତା
ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ପୂଜା କରିବା ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ଏକ ନଦୀକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଯାଇ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ। ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ଏହି ଗାଥା ଚାଲିଯାଏ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଏଷ୍ଟଵ୍ଯା ବହଵଃ ପୁତ୍ରା ଯଦ୍ଯେକୋପି ଗଯାଂ ଵ୍ରଜେତ୍। ଯଜେତ ଵାଶ୍ଵମେଧେନ ନୀଲଂ ଵା ଵୃଷମୁତ୍ସୃଜେତ୍
ଅନେକ ପୁଅ ଚାହିଁବା ଉଚିତ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକେ ଯଦି ଗୟାକୁ ଯାଏ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରେ, କିମ୍ବା ନୀଳ ବଂଶୀ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ତେବେ ସେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
ଏଷା ଗାଥା ଵିଚରତି ତୀର୍ଥେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ। ସର୍ଵେ ମନୁଷ୍ଯା ରାଜେଂଦ୍ର କୀର୍ତ୍ତଯଂତଃ ସମାଗତାଃ
ଏହି ଗାଥା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଲିଯାଏ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏହାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପଢ଼ନ୍ତି।
କିମସ୍ମାକଂ କୁଲେ କଶ୍ଚିଦ୍ଗଯାଂ ଯାସ୍ଯତି ଯଃ ସୁତଃ। ପ୍ରୀଣଯିଷ୍ଯତି ତାନ୍ଗତ୍ଵା ସପ୍ତପୂର୍ଵାଂସ୍ତଥାପରାନ୍
ଆମର କୁଳରେ କିଏ ଏମିତି ପୁଅ ହେବେ ଯିଏ ଗୟାକୁ ଯିବ, ଏବଂ ଗଲା ପରେ ସେ ସାତ ପୂର୍ବଜ ଓ ପରେ ଆସିଥିବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବ?
ମାତାମହାନାମପ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରୁତିରେଷା ଚିରଂତନୀ। ଗଂଗାଯାମସ୍ଥିନିଚଯଂ ଗତ୍ଵା କ୍ଷେପ୍ସ୍ଯତି ଯଃ ସୁତଃ
ମାତାମହମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଥା ଅଛି: ଯିଏ ଗଙ୍ଗାକୁ ଯାଇ, ଅସ୍ଥିଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ଭାଗିଦେଉଛି, ସେ ପୁଅ ପୁଣ୍ୟ କରେ।
ତିଲୈଃ ସପ୍ତାଷ୍ଟଭିର୍ଵାପି ଦାସ୍ଯତେ ଚ ଜଲାଂଜଲିମ୍। ଅରଣ୍ଯତ୍ରିତଯେ ଵାପି ପିଂଡଦାନଂ କରିଷ୍ଯତି
କିଏ ସାତ କିମ୍ବା ଆଠ ଟିଳ ଦେଇ ଜଳ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବ, କିମ୍ବା ତିନି ଅରଣ୍ୟରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବ?