କିମର୍ଥଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣି ସଦାଧୋଵଦନାସ୍ଥିତା। ସା ତମାହ ଜ୍ଵଲତ୍କୋପା କିମାଲପସି ରେ ଶଠ
ସୁନ୍ଦରୀ, ମତେ କହ, କାହିଁକି ସଦା ତୁମେ ମୁହଁ ତଳକୁ ରଖୁଛ? ସେ ରାଗରେ ଜଳୁଥିବା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଚତୁର, ଏମିତି କାହିଁକି କହୁଛ?'
ତ୍ଵଯା ମୋଦକଚୂର୍ଣଂ ତୁ ମାଂ ଵିହାଯାପି ଭକ୍ଷିତମ୍। ପ୍ରାଦାସ୍ତ୍ଵଂ ତଦତିକ୍ରମ୍ଯ ମାମନ୍ଯସ୍ଯୈ ସମନ୍ମଥଃ
ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମୋଦକ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଦେଲ, ତାହା ଅନ୍ୟକୁ ଦେଲ, ଏବଂ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କଲ।
ପିପୀଲକ ଉଵାଚ। ତ୍ଵତ୍ସାଦୃଶ୍ଯାନ୍ମଯା ଦତ୍ତମନ୍ଯସ୍ଯୈ ଵରଵର୍ଣିନି। ତଦେକମପରାଧଂ ମେ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଭାମିନି
ପିପିଲିକା କହିଲେ, 'ତାହା ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲାବୋଲି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଥିଲି। ଏହି ଏକ ଦୋଷକୁ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର, ହେ ଭାମିନୀ।'
ନୈଵଂ ପୁନଃ କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଯଜ କୋପଂ ଚ ସୁସ୍ତନି। ସ୍ପୃଶାମି ପାଦୌ ସତ୍ଯେନ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ମେ
ମୁଁ ପୁଣି ଏମିତି କରିବି ନାହିଁ, ରାଗ ଛାଡ଼, ହେ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତନବତୀ। ସତ୍ୟ କହି ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି, ମୁଁ ଯେ ପ୍ରଣତ, ମୋତେ କୃପା କର।
ରୁଷ୍ଟାଯାଂ ତ୍ଵଯି ସୁଶ୍ରୋଣି ମୃତ୍ଯୁର୍ମେ ପୁରତୋ ଭଵେତ୍। ତୁଷ୍ଟାଯାଂ ତ୍ଵଯି ଵାମୋରୁ ପୂର୍ଣାଃ ସର୍ଵମନୋରଥାଃ
ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୋ ପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ମୋ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରୋପମଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵାଦେମୃତରସୋପମମ୍। ନିର୍ଭରଂ ପିବ ସୁଶ୍ରୋଣି କାମାସକ୍ତସ୍ଯ ମେ ସଦା
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୋ ମୁହଁ, ମଧୁର ଅମୃତ ସ୍ବାଦ ପରି। ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୁଁ ସଦା ପ୍ରେମରେ ଲିନ, ତୁମେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପିଅ।
ଏତନ୍ମତ୍ଵା ଶୁଭେ କାର୍ଯା ସର୍ଵଦା ତୁ କୃପା ମଯି। ଇତି ସା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନା ଚାଭଵତ୍ତତଃ
ଏହି କଥା ବୁଝି, ଶୁଭ କାମରେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି କୃପା ଦେଖାଇବାକୁ ଉଚିତ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ତାପରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଆତ୍ମାନମର୍ପଯାମାସ ମୋହନାଯ ପିପୀଲିକା। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସସ୍ମଯମାହସତ୍
ପିପିଳିକା ନିଜକୁ ମୋହନ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ହସିଲେ।
ସର୍ଵସତ୍ଵରୁତଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଭାଵାତ୍ପୂର୍ଵକର୍ମଣଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ସର୍ଵରୁତଜ୍ଞୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ନରାଧିପଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମର ଶକ୍ତିରୁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାଷା ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: କିପରି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ରାଜା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାଷା ବୁଝିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ?
ତଚ୍ଚାପି ଚାଭଵତ୍କୁତ୍ର ଚକ୍ରଵାକଚତୁଷ୍ଟଯଂ। ତନ୍ମେ କଥଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ କୁଲେ କସ୍ଯ ଚ ସୁଵ୍ରତମ୍
ସେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଚାରିଜଣ କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ? ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, କେଉଁ ପରିବାରରେ ଏବଂ କେମିତି ଗୁଣବାନ ଥିଲେ, ମୋତେ କୁହ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ପୁରେ ଜାତାଶ୍ଚକ୍ରଵାକା ଅଥୋ ନୃପ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏହି ସହରରେ ହିଁ ସେଇ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ରାଜା।
ଵୃଦ୍ଧଦ୍ଵିଜସ୍ଯ ଦାଯାଦା ଵିପ୍ରା ଜାତିସ୍ମରା ବୁଧାଃ। ଧୃତିମାଂସ୍ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶୀ ଚ ଵିଦ୍ଯାଵର୍ଣସ୍ତପୋଧିକଃ
ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ପୁଅ, ଜ୍ଞାନୀ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିବା, ଧୃଢ଼, ତତ୍ତ୍ୱ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା, ଶିକ୍ଷିତ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ତପସ୍ଵୀ ଥିଲେ।
ନାମତଃ କର୍ମତଶ୍ଚୈଵ ସୁଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ତେ ସୁତାଃ। ତପସେ ବୁଦ୍ଧିରଭଵତ୍ତେଷାଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଜନ୍ମନାଂ
ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେମାନେ ଏକଦମ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପୁଅ। ଦ୍ୱିଜ ହେବାରୁ, ସେମାନଙ୍କର ମନ ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲା।
ଯାସ୍ଯାମଃ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିମୂଚୁସ୍ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ତତ୍ତେଷାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁଦରିଦ୍ରୋ ମହାତପାଃ
ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଇବା।' ସେମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସୁଦରିଦ୍ର ମହାତପସ୍ବୀ
ଉଵାଚ ଦୀନଯା ଵାଚା କିମେତଦିତି ପୁତ୍ରକାଃ। ଅଧର୍ମ ଏଷ ଵଃ ପୁତ୍ରା ପିତା ତାନିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ବେଦନାଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, 'ଏହା କଣ, ପୁଅମାନେ? ଏହା ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ପୁଅମାନେ,' ବୋଲି ପିତା କହିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧଂ ପିତରମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଦରିଦ୍ରଂ ଵନଵାସିନମ୍। କ୍ଵ ନୁ ଧର୍ମୋତ୍ର ଭଵିତା ମାଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତିମେଵ ଚ
'ବୃଦ୍ଧ, ଗରିବ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବା—ଏଠାରେ କେଉଁ ଧର୍ମ ଅଛି? ତୁମେ ଯିବା ପରେ, ମୋର ଅବସ୍ଥା କଣ ହେବ?'
ଊଚୁସ୍ତେ କଲ୍ପିତା ଵୃତ୍ତିସ୍ତଵ ତାତ ଵଚଶ୍ଶୃଣୁ। ଵ୍ରତମେତତ୍ପୁରା ରାଜ୍ଞଃ ସ ତେ ଦାସ୍ଯତି ପୁଷ୍କଲଂ
ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ତୁମ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଯୋଜନା ହୋଇଯାଇଛି, ବାପା; ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ରାଜାଙ୍କର ଥିଲା; ସେ ତୁମକୁ ବହୁତ ଧନ ଦେବେ।'
ଧନଂ ଗ୍ରାମ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଭାତେ ପଠତସ୍ତଵ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତୁ ଯେ ଵିପ୍ରା ଵ୍ଯାଧା ଦଶପୁରେ ତୁ ଯେ
'ସକାଳେ ପାଠ କଲେ ସେ ତୁମକୁ ଧନ ଏବଂ ହଜାର ଗ୍ରାମ ଦେବେ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଦଶପୁରରେ ଥିବା ବଣ୍ୟଶିକାରୀମାନେ—'
କାଲଂଜରେ ମୃଗା ଭୂତାଶ୍ଚକ୍ରଵାକାସ୍ତୁ ମାନସେ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପିତରଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ଵନଂ ତପସେ ପୁନଃ
'କାଳଞ୍ଜରରେ ଥିବା ପଶୁମାନେ, ମାନସରେ ଥିବା ଚକ୍ରବାକମାନେ—' ଏହିପରି କହି, ସେମାନେ ପୁଣି ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ, ପିତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି।
ଵୃଦ୍ଧୋପି ସ ଦ୍ଵିଜୋ ରାଜନ୍ଜଗାମ ସ୍ଵାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ। ଅଣୁହୋ ନାମ ଵୈଭ୍ରାଜଃ ପଞ୍ଚାଲାଧିପତିଃ ପୁରା
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୃଦ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କାମ ସାଧନ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜା। ପୂର୍ବେ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶର ରାଜା ଅଣୁହ ନାମକ ଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଦେଵଦେଵେଶଂ ପଦ୍ମଯୋନିଂ ପିତାମହମ୍। ଆରାଧଯାମାସ ଵିଭୁଂ ତୀଵ୍ରଵ୍ରତପରାଯଣଃ
ପୁଅ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ପଦ୍ମଯୋନି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ।
ତତଃ କାଲେନ ମହତା ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ଯ ପିତାମହଃ। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ହୃଦଯେଭୀପ୍ସିତଂ ନୃପ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ବର ଚାହିଁ, ତୁମ ଭଲ ହେଉ; ହୃଦୟରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା, ରାଜା, ତାହା ମାଗ।'
ଅଣୁହ ଉଵାଚ। ପୁତ୍ରଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍। ପାରଗଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାନାଂ ଧାର୍ମିକଂ ଯୋଗିନାଂ ଵରମ୍୧୦୦ 1.10.
ଅଣୁହ କହିଲେ: 'ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଧର୍ମିକ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ସର୍ଵସତ୍ଵରୁତଜ୍ଞଂ ମେ ଦେହି ଯୋଗିନମାତ୍ମଜମ୍। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତମାହ ପରମେଶ୍ଵରଃ
'ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାଷା ବୁଝିପାରିବ ଏବଂ ଯୋଗୀ ହେବ।' ସମସ୍ତଙ୍କର ଠାକୁର, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତେଣୁ ଏହିପରି ହେଉ।'
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ। ତତଃ ସ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଖିରେ, ସେ ସେଠାରେ ହିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତା'ପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ, ଯିଏ ବହୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସର୍ଵସତ୍ଵାନୁକଂପୀ ଚ ସର୍ଵସତ୍ଵବଲାଧିକଃ। ସର୍ଵସତ୍ଵରୁତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସର୍ଵସତ୍ଵେଶ୍ଵରେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କଥା ବୁଝିପାରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଠାକୁର ଥିଲେ।
ଅଥ ସତ୍ଵେନ ଯୋଗାତ୍ମା ସ ପିପୀଲକମାଗତଃ। ଯତ୍ର ତତ୍କୀଟମିଥୁନଂ ରମମାଣମଵସ୍ଥିତମ୍
ତା'ପରେ, ଧର୍ମରେ ଏକତା ହୋଇଥିବା ଯୋଗୀ ଆତ୍ମା, ପିପିଲିକା ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ କୀଟ ଦମ୍ପତି ଆନନ୍ଦରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ।
ତତଃ ସା ସନ୍ନତିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରହସଂତଂ ସୁଵିସ୍ମିତଂ। କିମପ୍ଯାଶଂକମାନା ସା ତମପୃଚ୍ଛନ୍ନରେଶ୍ଵରମ୍
ତା'ପରେ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ହସୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଅନ୍ଦାଜ କଲେ କିଛି ଅସାଧାରଣ ଅଛି ବୋଲି, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସନ୍ନତିରୁଵାଚ। ଅକସ୍ମାଦତିହାସୋଯଂ କିମର୍ଥମଭଵନ୍ନୃପ। ହାସ୍ଯହେତୁଂ ନ ଜାନାମି ଯଦକାଲେ କୃତଂ ତ୍ଵଯା
ସନ୍ନତି କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏହି ଅଚାନକ ହସ କାହିଁକି ହେଲା? ଏପରି ସମୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ହସ କଲେ, ତାହାର କାରଣ ମୁଁ ଜାଣେନି।'
ଅଵଦଦ୍ରାଜପୁତ୍ରୋସୌ ତଂ ପିପୀଲିକଭାଷିତମ୍। ରାଗଵଦ୍ଵିରସୋତ୍ପନ୍ନମେତଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ଵରାନନେ
ରାଜପୁତ୍ର କହିଲେ, 'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ହସ ପିପିଲିକାର କଥାରୁ ହେଉଛି, ଯାହା ରାଗ ଓ ରୁଚିହୀନତାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।'