ଏଵଂ ସା ଭକ୍ଷିତା ଧେନୁଃ ସପ୍ତଭିସ୍ତୈସ୍ତପୋଧନୈଃ। ଵୈଦିକଂ ବଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ କ୍ରୂରେ କର୍ମଣି ନିର୍ଭଯାଃ
ଏଭଳି, ସେ ସାତି ତପସ୍ୱୀ ମିଶି ଗାଈକୁ ଖାଇଲେ, ବେଦ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ଏହି କଠୋର କାମରେ ଭୟହୀନ ହେଲେ।
ତତଃ କାଲେ ପ୍ରଣଷ୍ଟାସ୍ତେ ଵ୍ଯାଧା ଦଶ ପୁରେଭଵନ୍। ଜାତିସ୍ମରତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତେ ପିତୃଭାଵେନ ଭାଵିତାଃ
ପରେ ସମୟ ଗଲାପରେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଦଶଟି ସହରରେ ଶିକାରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଥିଲା ଏବଂ ପିତୃଭକ୍ତି ରଖିଲେ।
ତତ୍ର ଵିଜ୍ଞାଯ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପ୍ରାଣାନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଧର୍ମତଃ। ଲୋକୈରଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣାସ୍ତେ ତୀର୍ଥାଂତେନଶନେନ ତୁ
ସେଠାରେ ବିରାକ୍ତି ଆସି, ଧର୍ମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉପବାସ କଲେ।
ସଂଜାତା ମୃଗରୂପାସ୍ତେ ସପ୍ତ କାଲଂଜରେ ଗିରୌ। ପ୍ରାପ୍ତଵିଜ୍ଞାନଯୋଗାସ୍ତେ ତତ୍ଯଜୁସ୍ତାଂ ନିଜାଂ ତନୁମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ କାଳଞ୍ଜର ପାହାଡ଼ରେ ସାତି ମୃଗ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଲାଭ କରି, ସେଇ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ।
ମମ୍ରୁଃ ପ୍ରପତନେନାଥ ଜାତଵୈରାଗ୍ଯମାନସାଃ। ମାନସେ ଚକ୍ରଵ୍ରାକାସ୍ତେ ସଂଜାତାଃ ସପ୍ତଯୋଗିନଃ
ପତନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି, ମନରେ ବିରାକ୍ତି ଭରି, ସେମାନେ ମାନସ ନଗରରେ ସାତି ଯୋଗୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ନାମତଃ କର୍ମତଃ ସର୍ଵେ ସୁମନାଃ କୁସୁମୋଵସୁଃ। ଚିତ୍ତଦର୍ଶୀ ସୁଦର୍ଶୀ ଚ ଜ୍ଞାତା ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ପାରଗଃ
ନାମ ଓ କାମରେ ସେମାନେ ଥିଲେ: ସୁମନସ୍, କୁସୁମବସୁ, ଚିତ୍ତଦର୍ଶୀ, ସୁଦର୍ଶୀ, ଜ୍ଞାତ, ଜ୍ଞାନସ୍ୟ ଓ ପାରଗ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠାନୁରକ୍ତାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାସ୍ତେ ସପ୍ତୈତେ ଯୋଗପାଵନାଃ। ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟାସ୍ତ୍ରଯସ୍ତେଷାଂ ବଭୂଵୁଶ୍ଚଲଚେତସଃ
ବଡ଼ ଭାଉଣୀପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଓ ମାନବମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସାତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତିନି ଜଣ ଅସ୍ଥିର ମନ ଥିବାରୁ ଯୋଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ତମଣୁହଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିରନ୍ଵିତମ୍। କ୍ରୀଡଂତଂ ଵିଵିଧୈର୍ଭୋଗୈର୍ମହାବଲପରାକ୍ରମମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଅନୁହ ତେଜସ୍ୱୀ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବ ଥିବା, ଅନେକ ଜନୀମାନେ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗରେ ମଗ୍ନ ଅଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚାଲାନ୍ଵଯସଂଭୂତଂ ପ୍ରଭୂତବଲଵାହନମ୍। ରାଜ୍ଯକାମୋଭଵତ୍ତ୍ଵେକସ୍ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଜଲୌକସାମ୍
ପଞ୍ଚାଳ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବହୁ ଯାନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜଳଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥିଲେ।
ପିତୃଵର୍ତୀ ଚ ଯୋ ଵିପ୍ରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତ୍ପିତୃଵତ୍ସଲଃ। ଅପରୌ ମଂତ୍ରିଣୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଭୂତବଲଵାହନୌ
ଏଠାରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ଓ ପିତୃଭକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଦୁଇ ଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବହୁ ଯାନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।
ମଂତ୍ରିତ୍ଵେ ଚକ୍ରତୁଶ୍ଚେଚ୍ଛାମସ୍ମିନ୍ମର୍ତ୍ଯୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମୌ। ଵିଭ୍ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵେକୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦବୀ ପାଇବା ଆଶାରେ, ମାନବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଦୁଇ ଜଣ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ବିଭ୍ରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ମଂତ୍ରିପୁତ୍ରୌ ତଥା ଚୈଵ ପୁଂଡରୀକସୁବାଲକୌ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋଭିଷିକ୍ତସ୍ତୁ କାଂପିଲ୍ଯେ ନଗରୋତ୍ତମେ
ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଓ ସୁବାଳ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ କାମ୍ପିଲ୍ୟ ନାମକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନଗରରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।
ପଂଚାଲରାଜୋ ଵିକ୍ରାଂତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତ୍ପିତୃଵତ୍ସଲଃ। ଯୋଗଵିତ୍ସର୍ଵଜଂତୂନାଂ ଚିତ୍ତଵେତ୍ତାଭଵତ୍ତଦା
ପଞ୍ଚାଳ ରାଜା ବହୁତ ପ୍ରତାପୀ, ପିତୃଭକ୍ତ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ସେ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନ ଜାଣିପାରୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋଭଵଦ୍ଭାର୍ଯା ସୁଦେଵସ୍ଯାତ୍ମଜା ତଦା। ସନ୍ନତିର୍ନାମ ଵିଖ୍ଯାତା କପିଲାଯାଭଵତ୍ପୁରା
ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ, ସୁଦେବଙ୍କ କନ୍ୟା, ସନ୍ନତି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ କପିଳଙ୍କ ଗୋତ୍ରରୁ ଥିଲେ।
ପିତୃକାର୍ଯେ ନିଯୁକ୍ତତ୍ଵାଦଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନୀ। ତଯା ଚକାର ସହିତଃ ସ ରାଜ୍ଯଂ ରାଜନଂଦନଃ
ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ଥିବାରୁ, ସେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ। ସେଙ୍କୁ ସହିତ ରଖି, ରାଜପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଚାଳାଇଲେ।
କଦାଚିଦ୍ଗତଉଦ୍ଯାନଂ ତଯା ସହ ସ ପାର୍ଥିଵଃ। ଦଦର୍ଶ କୀଟମିଥୁନମନଂଗକଲହାନ୍ଵିତମ୍
ଗୋଟିଏ ସମୟରେ, ସେଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଏକ ଦମ୍ପତି କୀଟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମ ଝଗଡାରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲେ।
ପିପୀଲିକାମଧୋଵକ୍ତ୍ରାଂ ପୁରତଃ କୀଟକାମୁକଃ। ପଂଚବାଣାଭିତପ୍ତାଂଗଃ ସଗଦ୍ଗଦମୁଵାଚ ହ
ପୁରୁଷ କୀଟଟି, ଯାହା ପିପିଲିକା ମହିଳା ଙ୍କ ମୁହଁ ତଳକୁ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଦେହ କାମଦେବଙ୍କ ପଞ୍ଚବାଣରେ ଦଗ୍ଧ, ଗଦ୍ଗଦ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ନ ତ୍ଵଯା ସଦୃଶୀ ଲୋକେ କାମିନୀ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍। ମଧ୍ଯେ କ୍ଷୀଣାତିଜଘନା ବୃହଦ୍ଵକ୍ତ୍ରାତିଗାମିନୀ
ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି କାହାରି ମଧ୍ୟ ଏମିତି ପ୍ରେମିକା ନାହିଁ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଲିମ୍, ବଡ଼ ମୁହଁ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗ୍ରାସୀ ଚଳନ ଅଛି।
ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣସଦୃଶୀ ସଦ୍ଵକ୍ତ୍ରା ଚାରୁହାସିନୀ। ଆଲକ୍ଷ୍ଯତେ ଚ ଵଦନଂ ଗୁଡଶର୍କରଵତ୍ସଲଂ
ତୁମର ରଙ୍ଗ ସୁନା ପରି, ମୁହଁ ସୁନ୍ଦର ଓ ହସୁଛି। ତୁମର ମୁହଁ ଦେଖିଲେ ମନେ ହୁଏ ଗୁଡ଼ ଓ ଚିନି ପରି ମିଠା।
ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ ମଯି ଭୁକ୍ତେ ତ୍ଵଂ ସ୍ନାସି ସ୍ନାତେ ତଥା ମଯି। ପ୍ରୋଷିତେ ମଯି ଦୀନା ତ୍ଵଂ କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଚ ଭଯଚଂଚଲା
ମୁଁ ଖାଏଲେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଖାଅ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିଲେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ କର, ମୁଁ ଦୂରେ ଗଲେ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅ, ମୁଁ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ ତୁମେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୁଅ।
କିମର୍ଥଂ ଵଦ କଲ୍ଯାଣି ସଦାଧୋଵଦନାସ୍ଥିତା। ସା ତମାହ ଜ୍ଵଲତ୍କୋପା କିମାଲପସି ରେ ଶଠ
ସୁନ୍ଦରୀ, ମତେ କହ, କାହିଁକି ସଦା ତୁମେ ମୁହଁ ତଳକୁ ରଖୁଛ? ସେ ରାଗରେ ଜଳୁଥିବା, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ଚତୁର, ଏମିତି କାହିଁକି କହୁଛ?'
ତ୍ଵଯା ମୋଦକଚୂର୍ଣଂ ତୁ ମାଂ ଵିହାଯାପି ଭକ୍ଷିତମ୍। ପ୍ରାଦାସ୍ତ୍ଵଂ ତଦତିକ୍ରମ୍ଯ ମାମନ୍ଯସ୍ଯୈ ସମନ୍ମଥଃ
ତୁମେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ମୋଦକ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଇଦେଲ, ତାହା ଅନ୍ୟକୁ ଦେଲ, ଏବଂ ମୋତେ ଅବହେଳା କରି, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କଲ।
ପିପୀଲକ ଉଵାଚ। ତ୍ଵତ୍ସାଦୃଶ୍ଯାନ୍ମଯା ଦତ୍ତମନ୍ଯସ୍ଯୈ ଵରଵର୍ଣିନି। ତଦେକମପରାଧଂ ମେ କ୍ଷଂତୁମର୍ହସି ଭାମିନି
ପିପିଲିକା କହିଲେ, 'ତାହା ତୁମ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲାବୋଲି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଇଥିଲି। ଏହି ଏକ ଦୋଷକୁ ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର, ହେ ଭାମିନୀ।'
ନୈଵଂ ପୁନଃ କରିଷ୍ଯାମି ତ୍ଯଜ କୋପଂ ଚ ସୁସ୍ତନି। ସ୍ପୃଶାମି ପାଦୌ ସତ୍ଯେନ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ମେ
ମୁଁ ପୁଣି ଏମିତି କରିବି ନାହିଁ, ରାଗ ଛାଡ଼, ହେ ସୁନ୍ଦର ସ୍ତନବତୀ। ସତ୍ୟ କହି ମୁଁ ତୁମ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି, ମୁଁ ଯେ ପ୍ରଣତ, ମୋତେ କୃପା କର।
ରୁଷ୍ଟାଯାଂ ତ୍ଵଯି ସୁଶ୍ରୋଣି ମୃତ୍ଯୁର୍ମେ ପୁରତୋ ଭଵେତ୍। ତୁଷ୍ଟାଯାଂ ତ୍ଵଯି ଵାମୋରୁ ପୂର୍ଣାଃ ସର୍ଵମନୋରଥାଃ
ତୁମେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୋ ପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦର ଜଂଘାବତୀ, ମୋ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରୋପମଂ ଵକ୍ତ୍ରଂ ସ୍ଵାଦେମୃତରସୋପମମ୍। ନିର୍ଭରଂ ପିବ ସୁଶ୍ରୋଣି କାମାସକ୍ତସ୍ଯ ମେ ସଦା
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୋ ମୁହଁ, ମଧୁର ଅମୃତ ସ୍ବାଦ ପରି। ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୁଁ ସଦା ପ୍ରେମରେ ଲିନ, ତୁମେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପିଅ।
ଏତନ୍ମତ୍ଵା ଶୁଭେ କାର୍ଯା ସର୍ଵଦା ତୁ କୃପା ମଯି। ଇତି ସା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରସନ୍ନା ଚାଭଵତ୍ତତଃ
ଏହି କଥା ବୁଝି, ଶୁଭ କାମରେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତି କୃପା ଦେଖାଇବାକୁ ଉଚିତ। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ତାପରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଆତ୍ମାନମର୍ପଯାମାସ ମୋହନାଯ ପିପୀଲିକା। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସସ୍ମଯମାହସତ୍
ପିପିଳିକା ନିଜକୁ ମୋହନ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣି, ହସିଲେ।
ସର୍ଵସତ୍ଵରୁତଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଭାଵାତ୍ପୂର୍ଵକର୍ମଣଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ସର୍ଵରୁତଜ୍ଞୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତୋ ନରାଧିପଃ
ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମର ଶକ୍ତିରୁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାଷା ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: କିପରି ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ ରାଜା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭାଷା ବୁଝିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ?
ତଚ୍ଚାପି ଚାଭଵତ୍କୁତ୍ର ଚକ୍ରଵାକଚତୁଷ୍ଟଯଂ। ତନ୍ମେ କଥଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ କୁଲେ କସ୍ଯ ଚ ସୁଵ୍ରତମ୍
ସେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଚାରିଜଣ କେଉଁଠି ଏବଂ କିପରି ଜନ୍ମିଥିଲେ? ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଥିବା, କେଉଁ ପରିବାରରେ ଏବଂ କେମିତି ଗୁଣବାନ ଥିଲେ, ମୋତେ କୁହ।