ଗ୍ରହୀତାରସ୍ତୁ ଜାଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ନରକଗାମିନଃ। ଗ୍ରଥିତାଂ ଵସୁଜାଲେନ ଶଯ୍ଯାଂ ଦାଂପତ୍ଯସେଵିତାମ୍
ଏପରି ଧନର ଜାଲରେ ବୁନାଯାଇଥିବା ଏବଂ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଶଯ୍ୟା ଯେଉଁମାନେ ନେଇଥାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ସ୍ପୃଶଂତି ନ ଜାନଂତଃ ସର୍ଵେ ନରକଗାମିନଃ। ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ଏହାକୁ ଅଜାଣି ଯେଉଁମାନେ ଛୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ନୂତନ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରି, ତାପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ କାର୍ଯମେଵ ସଦା ଭଵେତ୍। ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଦେଯା ଚ କପିଲା ଶୁଭା
ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ପୁଅମାନଙ୍କର ସଦା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିବା। ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଓ ଶୁଭ କପିଳା ଗାଈ ଦେବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦକୁଂଭଶ୍ଚ ଦାତଵ୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଫଲାନ୍ଵିତଃ। ଯାଵଦବ୍ଦଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତିଲୋଦକପୂର୍ଵକମ୍
ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଳ ଜଳ ପୂର୍ବକ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
ତତଃ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ସପିଂଡୀକରଣଂ ଭଵେତ୍। ସପିଂଡୀକରଣାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରେତଃ ପାର୍ଵଣଭୁଗ୍ଯତଃ
ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ପ୍ରେତ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରେ।
ଵୃଦ୍ଧିପୂର୍ଵେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଭଵେତ୍ତତଃ। ସପିଂଡୀକରଣଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଵପୂର୍ଵଂ ନିଯୋଜଯେତ୍
ଏହା ପରେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଉନ୍ନତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ଦେବପୂଜା କରି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୄନାଵାହଯେତ୍ତତ୍ର ପୃଥକ୍ପ୍ରେତଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍। ଗଂଧୋଦକତିଲୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେଠାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରେତଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ। ଗନ୍ଧ, ଜଳ ଓ ତିଳ ସହିତ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର।
ଅର୍ଘ୍ଯାର୍ଥଂ ପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ପ୍ରସେଚଯେତ୍। ତଦ୍ଵତ୍ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଚତୁରଃ ପିଂଡାନ୍ପିତୃପରସ୍ତଦା
ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଇଁ, ପ୍ରେତ ପାତ୍ରର ଜଳ ପିତୃ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଢେଳାଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି, ସଂକଳ୍ପ କରି, ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।
ଯେ ସମାନା ଇତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମନ୍ନଂ ତୁ ଵିଭଜେତ୍ତ୍ରିଧା। ଅନେନ ଵିଧିନା ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପୂର୍ଵମେଵ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
‘ଏମାନେ ସମାନ’ ବୋଲି କହି, ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନକୁ ତିନି ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର।
ତତଃ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନସ୍ସ ଚତୁର୍ଥସ୍ତଦା ତ୍ଵନୁ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଦି ମଧ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ଚତୁର୍ଥଜନ ପିତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପୃଥକ୍ତସ୍ମୈ ନ ଦୀଯତେ। ପିତୃଷ୍ଵେଵ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ତତ୍ପିଂଡଂ ଯେଷୁ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ କିଛି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏକତ୍ରିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସଂକ୍ରାନ୍ତାଵୁପରାଗାଦି ପର୍ଵସୁ। ତ୍ରିପିଂଡମାଚରେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମୃତେହନି
ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବରେ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୃତାହେ ଯଃ ସମାଚରେତ୍। ସ ଦୈଵଂ ପିତୃହା ସ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଭ୍ରାତୃଵିନାଶକଃ
ଯେଉଁଠି ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃହନ୍ତା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ଭାଇମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
ମୃତାହେ ପାର୍ଵଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନଧୋ ଯାତି ସ ମାନଵଃ। ସଂପୃକ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗତୀ ଭାଵେ ପ୍ରେତମୋକ୍ଷୋ ଯତୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଯୋନିକୁ ଯାଏ; ଯଦି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯିବା ପଥରେ ଏହା କରେ, ତେବେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଆମଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଦା କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିଜ୍ଞଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦସ୍ତତଃ। ତେନାଗ୍ନୌକରଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପିଂଡାଂସ୍ତେନୈଵ ନିର୍ଵପେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସମୟରେ ଆମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ସାଧାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଭିଃ ସପିଂଡୀକରଣଂ ମାସୈକ୍ଯେ ତ୍ରିତଯେ ତଥା। ଯଦା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି କାଲେନ ତଦା ମୁଚ୍ଯେତ ବଂଧନାତ୍
ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଜଣଙ୍କ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରାଯିବା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟ ଆସିବ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରେତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମୁକ୍ତୋପି ଲେପଭାଗିତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି କୁଶମାର୍ଜନାତ୍। ଲେପଭାଜଶ୍ଚତୁର୍ଥାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ଯୁଃ ପିଂଡଭାଗିନଃ
ମୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ମାର୍ଜନ କରିଲେ ଅଂଶ ମିଳେ; ଚତୁର୍ଥ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିନି ଜଣ ଲେପ ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡ ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ପିଣ୍ଡଦଃ ସପ୍ତମସ୍ତେଷାଂ ସପିଂଡାଃ ସପ୍ତପୂରୁଷାଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ହଵ୍ଯାନି ଦେଯାନି କଵ୍ଯାନି ଚ ଜନୈରିହ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମ ଜଣ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ; ସପିଣ୍ଡା ସପ୍ତ ପୁରୁଷ। ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ କିପରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବେ?
ଗୃହ୍ଣଂତି ପିତୃଲୋକେ ଵା ପ୍ରାଯଃ କେ କୈର୍ନିଗଦ୍ଯତେ। ଯଦି ମର୍ତ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଂକ୍ତେ ହୂଯତେ ଯଦି ଵାନଲେ
ପିତୃଲୋକରେ କିଏ ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ଯଦି ପୃଥିବୀରେ ଦ୍ୱିଜ ଏହା ଖାଏ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରାଯାଏ, ତେବେ କଣ ହୁଏ?
ଶୁଭାଶୁଭାତ୍ମକାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତଦନ୍ନଂ ଭୁଂଜତେ କଥମ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଵସୁସ୍ଵରୂପାଃ ପିତରୋ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ପିତାମହାଃ
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଗୁଣ ଥିବା ପ୍ରେତମାନେ କିପରି ସେଇ ଭୋଜନ ଭୋଗ କରନ୍ତି? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପିତୃମାନେ ବସୁ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ପିତାମହମାନେ ରୁଦ୍ର ଅଟନ୍ତି।
ପ୍ରପିତାମହାସ୍ତଥାଦିତ୍ଯା ଇତ୍ଯେଷା ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ। ନାମଗୋତ୍ରଂ ପିତୄଣାଂ ତୁ ପ୍ରାପକଂ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଯୋଃ
ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ ଅଟନ୍ତି—ଏହିପରି ବେଦ ଶ୍ରୁତି କହେ। ପିତୃମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଦେଇ ହବ୍ୟ କବ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରତସ୍ତତ୍ଵମୁପଲଭ୍ଯେତ ଭକ୍ତିତଃ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଦଯସ୍ତେଷାମାଧିପତ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବୁଝିହେବା; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଧିପତି ଭାବେ ଅଛନ୍ତି।
ନାମଗୋତ୍ରାସ୍ତଦା ଦେଶା ଭଵଂତ୍ଯୁଦ୍ଭଵତାମପି। ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରୀଣଯତ୍ଯେତଦର୍ହଣଂ ସମୁପାଗତଂ
ସେଇ ସମୟରେ, ଯେଉଁମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ନାମ, ଗୋତ୍ର ଓ ସ୍ଥାନ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଠିକ୍ ଭାବରେ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଦିଵ୍ଯୋ ଯଦି ପିତା ମାତା ଗୁରୁଃ କର୍ମାନୁଯୋଗତଃ। ତସ୍ଯାନ୍ନମମୃତଂ ଭୂତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯତ୍ତ୍ଵେପ୍ଯନୁଗଚ୍ଛତି
ଯଦି ପିତା, ମାତା କିମ୍ବା ଗୁରୁ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ହୋଇଥିବେ, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଜନ ଅମୃତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ଦୈତ୍ଯତ୍ଵେ ଭୋଗରୂପେଣ ପଶୁତ୍ଵେପି ତୃଣଂ ଭଵେତ୍। ଶ୍ରାଦ୍ଧାନ୍ନଂ ଵାଯୁରୂପେଣ ନାଗତ୍ଵେପ୍ଯୁପତିଷ୍ଠତି
ଦାୟିତ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ଭୋଗ ରୂପେ ହୁଏ; ପଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଘାସ ହୋଇଯାଏ; ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଭୋଜନ ବାୟୁ ରୂପେ ଯେଉଁମାନେ ଫେରିନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରେ।
ପାନଂ ଭଵତି ଯକ୍ଷତ୍ଵେ ରାକ୍ଷସତ୍ଵେ ତଥାମିଷଂ। ଦାନଵତ୍ଵେ ତଥା ପାନଂ ପ୍ରେତତ୍ଵେ ରୁଧିରୋଦକମ୍
ଯକ୍ଷ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ପାନୀୟ ହୁଏ; ରାକ୍ଷସ ଅବସ୍ଥାରେ ମାଂସ ହୁଏ; ଦାନବ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ପାନୀୟ ହୁଏ; ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରେ ରକ୍ତ ଓ ପାଣି ହୁଏ।
ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେନ୍ନପାନାଦି ନାନାଭୋଗଵତାଂ ଭଵେତ୍। ରତିଶକ୍ତିସ୍ତ୍ରିଯଃ କାନ୍ତେଽନ୍ଯେଷାଂ ଭୋଜନଶକ୍ତିତା
ମଣିଷ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଗ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ହୁଏ; ଜଣେ ମହିଳା ପାଇଁ ଏହା ରତି ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ; ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଭୋଜନ ଶକ୍ତି ହୁଏ।
ଦାନଶକ୍ତିଃ ସ ଵିଭଵା ରୂପମାରୋଗ୍ଯମେଵ ଚ। ଶ୍ରାଦ୍ଧପୁଷ୍ପମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଫଲଂ ବ୍ରହ୍ମସମାଗମଃ
ଏହା ଦାନ ଶକ୍ତି, ଧନ, ରୂପ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ହୁଏ; ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫୁଲ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର।
ଆଯୁଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଧନଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ମୋକ୍ଷଂ ସୁଖାନି ଚ। ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ତଥା ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରୀତାଃ ପିତୃଗଣା ନୃପ
ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ, ପୁଅ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ, ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ସୁଖ, ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ, ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ରାଜା।
ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ପୁରା ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ କୌଶିକସୂନଵଃ। ପଂଚଭିର୍ଜନ୍ମସଂବଂଧୈଃ ପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମପରଂ ପଦମ୍
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, କୌଶିକଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ; ପାଞ୍ଚ ଜନ୍ମ ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।