ତତସ୍ତ୍ଵେକାଦଶାହେପି ଦ୍ଵିଜାନେକାଦଶୈଵ ତୁ। ଗୋତ୍ରାଦିସୂତକାଂତେ ଚ ଭୋଜଯେନ୍ମନୁଜୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍
ତାପରେ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏକାଦଶ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଗୋତ୍ର ଆଶୌଚ ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜିବେ।
ଦ୍ଵିତୀଯେହ୍ନି ପୁନସ୍ତଦ୍ଵଦେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ସମାଚରେତ୍। ନାଵାହନାଗ୍ନୌକରଣଂ ଦୈଵହୀନଂ ଵିଧାନତଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦେବତା ଆହ୍ୱାନ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟ ନ ହେବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ।
ଏକଂ ପଵିତ୍ରମେକୋର୍ଘ ଏକଃ ପିଂଡୋ ଵିଧୀଯତେ। ଉପତିଷ୍ଠତାମିତି ଵଦେଦ୍ଦେଯଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତିଲୋଦକଂ
ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଆସନ, ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି। 'ସେ ଆସନ୍ତୁ' ବୋଲି କହି, ପରେ ତିଳ ମିଶା ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵାସ୍ତି ବ୍ରୂଯାଦ୍ଵିପ୍ରକରେ ଵିସର୍ଗେ ଚାଭିରମ୍ଯତାମ୍। ଶେଷଂ ପୂର୍ଵଵଦତ୍ରାପି କାର୍ଯଂ ଵେଦଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ସମାପ୍ତିରେ ଓ ବିଦାୟ ସମୟରେ 'ସ୍ୱସ୍ତି' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ 'ଶୁଭ ହେଉ' ବୋଲି ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ କାମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବେଦଜ୍ଞମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ସର୍ଵମନୁମାସଂ ସମାଚରେତ୍। ସୂତକାଂତେ ଦ୍ଵିତୀଯେହ୍ନି ଶଯ୍ଯାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିଲକ୍ଷଣାମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସୂତକ ସମାପ୍ତିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ, ଏକ ଭିନ୍ନ ଶଯ୍ୟା ଦେବା ଦରକାର।
କାଂଚନଂ ପୁରୁଷଂ ତଦ୍ଵତ୍ଫଲଵସ୍ତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍। ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଦାଂପତ୍ଯଂ ନାନାଭରଣଭୂଷିତମ୍
ଫଳ ଓ ବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏକ ସୁନାର ମଣିଷ ମୂର୍ତ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।
ଉପଵେଶ୍ଯ ତୁ ଶଯ୍ଯାଯାଂ ମଧୁପର୍କଂ ତତୋ ଦଦେତ୍। ରଜତସ୍ଯ ତୁ ପାତ୍ରେଣ ଦଧିଦୁଗ୍ଧସମନ୍ଵିତମ୍
ସେମାନେ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଲେ ପରେ, ରଜତ ପାତ୍ରରେ ଦହି ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇଥିବା ମଧୁପର୍କ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ଥିଲାଲାଟିକଂ ଗୃହ୍ଯ ସୂକ୍ଷ୍ମଂ କୃତ୍ଵା ଵିମିଶ୍ରଯେତ୍। ପାଯଯେଦିଦ୍ଵଜଦାଂପତ୍ଯଂ ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ
ଲାଳାଟର ଅସ୍ଥିର ଏକ ଛୋଟ ଟୁକୁଡ଼ା ନେଇ, ସୂକ୍ଷ୍ମ କରି ମିଶାଇ, ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଏଷ ଏଵ ଵିଧିର୍ଦୃଷ୍ଟଃ ପାର୍ଵତୀଯୈର୍ଦ୍ଵିଜୋତମୈଃ। ତେନ ଦୁଷ୍ଟା ତୁ ସା ଶଯ୍ଯା ନ ଗ୍ରାହ୍ଯା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୈଃ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାର୍ବତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ଦୂଷିତ ଶଯ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୃହୀତାଯାଂ ତୁ ତସ୍ଯାଂ ହି ପୁନଃ ସଂସ୍କାରମର୍ହତି। ଵେଦେ ଚୈଵ ପୁରାଣେ ଚ ଶଯ୍ଯା ସର୍ଵତ୍ର ଗର୍ହିତା
ଏପରି ଶଯ୍ୟା ନେଲେ, ପୁନର୍ବାର ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଦରକାର। ବେଦ ଓ ପୁରାଣରେ ଏପରି ଶଯ୍ୟା ସବୁଠାରେ ନିନ୍ଦିତ।
ଗ୍ରହୀତାରସ୍ତୁ ଜାଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ନରକଗାମିନଃ। ଗ୍ରଥିତାଂ ଵସୁଜାଲେନ ଶଯ୍ଯାଂ ଦାଂପତ୍ଯସେଵିତାମ୍
ଏପରି ଧନର ଜାଲରେ ବୁନାଯାଇଥିବା ଏବଂ ଦମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଶଯ୍ୟା ଯେଉଁମାନେ ନେଇଥାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଯେ ସ୍ପୃଶଂତି ନ ଜାନଂତଃ ସର୍ଵେ ନରକଗାମିନଃ। ନଵଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ ଚରେତ୍
ଏହାକୁ ଅଜାଣି ଯେଉଁମାନେ ଛୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ନୂତନ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରି, ତାପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭକ୍ତ୍ଯା ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ କାର୍ଯମେଵ ସଦା ଭଵେତ୍। ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଦେଯା ଚ କପିଲା ଶୁଭା
ପିତୃଭକ୍ତି ସହିତ ପୁଅମାନଙ୍କର ସଦା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିବା। ବୃଷ ଛାଡ଼ିବା ଓ ଶୁଭ କପିଳା ଗାଈ ଦେବା ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦକୁଂଭଶ୍ଚ ଦାତଵ୍ଯୋ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଫଲାନ୍ଵିତଃ। ଯାଵଦବ୍ଦଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତିଲୋଦକପୂର୍ଵକମ୍
ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳକୁମ୍ଭ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଳ ଜଳ ପୂର୍ବକ ଦିଆଯିବା ଦରକାର।
ତତଃ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ସପିଂଡୀକରଣଂ ଭଵେତ୍। ସପିଂଡୀକରଣାଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରେତଃ ପାର୍ଵଣଭୁଗ୍ଯତଃ
ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ପ୍ରେତ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରେ।
ଵୃଦ୍ଧିପୂର୍ଵେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଭଵେତ୍ତତଃ। ସପିଂଡୀକରଣଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦେଵପୂର୍ଵଂ ନିଯୋଜଯେତ୍
ଏହା ପରେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ଉନ୍ନତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରଥମେ ଦେବପୂଜା କରି ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୄନାଵାହଯେତ୍ତତ୍ର ପୃଥକ୍ପ୍ରେତଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍। ଗଂଧୋଦକତିଲୈର୍ଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ସେଠାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରେତଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ। ଗନ୍ଧ, ଜଳ ଓ ତିଳ ସହିତ ଚାରିଟି ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର।
ଅର୍ଘ୍ଯାର୍ଥଂ ପିତୃପାତ୍ରେଷୁ ପ୍ରେତପାତ୍ରଂ ପ୍ରସେଚଯେତ୍। ତଦ୍ଵତ୍ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଚତୁରଃ ପିଂଡାନ୍ପିତୃପରସ୍ତଦା
ଅର୍ଘ୍ୟ ପାଇଁ, ପ୍ରେତ ପାତ୍ରର ଜଳ ପିତୃ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଢେଳାଯିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି, ସଂକଳ୍ପ କରି, ଚାରିଟି ପିଣ୍ଡ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।
ଯେ ସମାନା ଇତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମନ୍ନଂ ତୁ ଵିଭଜେତ୍ତ୍ରିଧା। ଅନେନ ଵିଧିନା ଚାର୍ଘ୍ଯଂ ପୂର୍ଵମେଵ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
‘ଏମାନେ ସମାନ’ ବୋଲି କହି, ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନକୁ ତିନି ଭାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର।
ତତଃ ପିତୃତ୍ଵମାପନ୍ନସ୍ସ ଚତୁର୍ଥସ୍ତଦା ତ୍ଵନୁ। ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଦି ମଧ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯମୃତମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, ଚତୁର୍ଥଜନ ପିତୃତ୍ୱ ଲାଭ କରି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ସପିଣ୍ଡୀକରଣାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପୃଥକ୍ତସ୍ମୈ ନ ଦୀଯତେ। ପିତୃଷ୍ଵେଵ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ତତ୍ପିଂଡଂ ଯେଷୁ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ସପିଣ୍ଡୀକରଣ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଭାବେ କିଛି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ଯେଉଁ ପିତୃମାନେଙ୍କ ସହିତ ସେ ଏକତ୍ରିତ, ସେମାନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ସଂକ୍ରାନ୍ତାଵୁପରାଗାଦି ପର୍ଵସୁ। ତ୍ରିପିଂଡମାଚରେଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମେକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ମୃତେହନି
ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ଗ୍ରହଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପର୍ବରେ ତିନିଟି ପିଣ୍ଡ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମୃତାହେ ଯଃ ସମାଚରେତ୍। ସ ଦୈଵଂ ପିତୃହା ସ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଭ୍ରାତୃଵିନାଶକଃ
ଯେଉଁଠି ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ରିୟାକୁ ଛାଡ଼ି, ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କ୍ରିୟା କରେ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପିତୃହନ୍ତା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ଭାଇମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
ମୃତାହେ ପାର୍ଵଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନଧୋ ଯାତି ସ ମାନଵଃ। ସଂପୃକ୍ତେ ସ୍ଵର୍ଗତୀ ଭାଵେ ପ୍ରେତମୋକ୍ଷୋ ଯତୋ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ଦିନରେ ପାର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ନିମ୍ନ ଯୋନିକୁ ଯାଏ; ଯଦି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯିବା ପଥରେ ଏହା କରେ, ତେବେ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଆମଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଦା କୁର୍ଯାଦ୍ଵିଧିଜ୍ଞଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦସ୍ତତଃ। ତେନାଗ୍ନୌକରଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ପିଂଡାଂସ୍ତେନୈଵ ନିର୍ଵପେତ୍
ଯେଉଁଠି ନିୟମ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସମୟରେ ଆମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ସାଧାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଦରକାର; ଏହିପରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇ, ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିଭିଃ ସପିଂଡୀକରଣଂ ମାସୈକ୍ଯେ ତ୍ରିତଯେ ତଥା। ଯଦା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି କାଲେନ ତଦା ମୁଚ୍ଯେତ ବଂଧନାତ୍
ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଜଣଙ୍କ ସହିତ ସପିଣ୍ଡୀକରଣ କରାଯିବା ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟ ଆସିବ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରେତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ମୁକ୍ତୋପି ଲେପଭାଗିତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି କୁଶମାର୍ଜନାତ୍। ଲେପଭାଜଶ୍ଚତୁର୍ଥାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରଯଃ ସ୍ଯୁଃ ପିଂଡଭାଗିନଃ
ମୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ମାର୍ଜନ କରିଲେ ଅଂଶ ମିଳେ; ଚତୁର୍ଥ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତିନି ଜଣ ଲେପ ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ପିଣ୍ଡ ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।
ପିଣ୍ଡଦଃ ସପ୍ତମସ୍ତେଷାଂ ସପିଂଡାଃ ସପ୍ତପୂରୁଷାଃ। ଭୀଷ୍ମ ଉଵାଚ। କଥଂ ହଵ୍ଯାନି ଦେଯାନି କଵ୍ଯାନି ଚ ଜନୈରିହ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସପ୍ତମ ଜଣ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ; ସପିଣ୍ଡା ସପ୍ତ ପୁରୁଷ। ଭୀଷ୍ମ ପଚାରିଲେ: ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ କିପରି ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରିବେ?
ଗୃହ୍ଣଂତି ପିତୃଲୋକେ ଵା ପ୍ରାଯଃ କେ କୈର୍ନିଗଦ୍ଯତେ। ଯଦି ମର୍ତ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଂକ୍ତେ ହୂଯତେ ଯଦି ଵାନଲେ
ପିତୃଲୋକରେ କିଏ ଏହି ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ? ଯଦି ପୃଥିବୀରେ ଦ୍ୱିଜ ଏହା ଖାଏ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରାଯାଏ, ତେବେ କଣ ହୁଏ?
ଶୁଭାଶୁଭାତ୍ମକାଃ ପ୍ରେତାସ୍ତଦନ୍ନଂ ଭୁଂଜତେ କଥମ୍। ପୁଲସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ। ଵସୁସ୍ଵରୂପାଃ ପିତରୋ ରୁଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ପିତାମହାଃ
ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଗୁଣ ଥିବା ପ୍ରେତମାନେ କିପରି ସେଇ ଭୋଜନ ଭୋଗ କରନ୍ତି? ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପିତୃମାନେ ବସୁ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ପିତାମହମାନେ ରୁଦ୍ର ଅଟନ୍ତି।