ତେଷାଂ ପାପଶତୈର୍ଦୋଷୈର୍ଦେହୋ ମେ କଲୁଷୀ କୃତଃ । କଥଂ ଯାସ୍ଯତି ମେ ଦେଵ ପାତକଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜ
ସେମାନଙ୍କର ଶତଶଃ ପାପ ଓ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ମୋ ଦେହ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି; ହେ ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ, ଏହି ପାପ କିପରି ଦୂର ହେବ?
ପ୍ରାଚୀମାଧଵ ଉଵାଚ-। କଥଯାମି ନ ସଂଦେହୋ ମା ପୁତ୍ରି ରୋଦନଂକୁରୁ । ଶ୍ଯାମୋଵଟସ୍ତୁ ମେ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାଚୀଦେଵୀ ମମାଗ୍ରତଃ
ପୂର୍ବ ଦିଗର ମାଧବ କହିଲେ— ମୁଁ କହିଦେଉଛି, ସନ୍ଦେହ କରନି, ମୋ ଝିଅ, କାନ୍ଦନି। ମୋର ନିବାସ ଶ୍ୟାମୋବଟରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ଦେବୀ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଵହତେ ବ୍ରହ୍ମତନଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଗ୍ରେ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରୀମ୍ । ସ୍ନାନଂ କୁରୁଷ୍ଵ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ତ୍ଵତ୍ର ପୂତା ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ସୁରମଣି ଦେବୀ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କର, ତେବେ ପବିତ୍ର ହେବ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମସୁତା ପ୍ରାଚୀ ତତ୍ରାହଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତୀର୍ଥକୋଟିଶତୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ସୁରୈଃ ସହ ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଅଛି— ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଦେବମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଅନେକ କୋଟି ତୀର୍ଥ ସହିତ ବସୁଛି।
ପଵିତ୍ରଂ ମତ୍ପ୍ରିଯଂ ସ୍ଥାନଂ ହତ୍ଯାକୋଟିଵିନାଶନମ୍ । ସଂତୁଷ୍ଟେନ ମଯା ଦତ୍ତଂ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରାଣାଧିକାସି ମେ
ଏହି ସ୍ଥାନଟି ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ଏହା କୋଟି କୋଟି ହତ୍ୟା ଦୋଷକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ; ମୁଁ ଖୁସି ହୋଇ ଏହା ଦେଇଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ତୀର୍ଥକୋଟିସହସ୍ରାଣି ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠଂତି ଜାହ୍ନଵି । ପ୍ରାଚୀସରସ୍ଵତୀ ତୋଯେ ସର୍ଵଦୈଵ ମମାଜ୍ଞଯା
ହେ ଜାହ୍ନବୀ, ପୂର୍ବ ସରସ୍ୱତୀ ଜଳରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସଦା ହଜାର ହଜାର କୋଟି ତୀର୍ଥ ରହିଛି।
ବ୍ରହ୍ମଵଧାତ୍ସୁରାପାନାତ୍ଗୋଧଵାଦ୍ଵୃଷଲୀଵଧାତ୍ । ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣାଦେଵ ମାତାପିତ୍ରୋସ୍ତ୍ଵପୂଜନାତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଗାଈ ହତ୍ୟା, ଚଣ୍ଡାଳ ହତ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରି, ମାତାପିତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନଦେବା—
ଚକ୍ରିଯାନାଦ୍ଗୁରୁଦ୍ରୋହାଦଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଭକ୍ଷଣାତ୍ । ସର୍ଵପାପସ୍ଯ କରଣାତ୍ପ୍ରାଚୀ ବ୍ରହ୍ମସୁତା ସୁତେ
ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିବା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଧୋଖା ଦେବା, ଅନୁଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପାପ କରିବା, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଝିଅ—
ଵ୍ଯପୋହଯତି ପାପାନି ସକୃତ୍ସ୍ନାନେନ ମେଽଗ୍ରତଃ । କୁରୁ ସ୍ନାନଂ ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ଵିପାପା ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପୂର୍ବ ଦିଗର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଝିଅ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଦିଏ; ହେ ସରିତ୍ତମା, ସ୍ନାନ କର, ତୁମେ ନିଷ୍ପାପ ହେବ।
ଜାହ୍ନଵ୍ଯୁଵାଚ- ନାହଂ ଶକ୍ନୋମି ଦେଵେଶ ଆଗଂତୁଂ ନିତ୍ଯମେଵ ହି । କଥଂ ନଶ୍ଯଂତି ପାପାନି କଥଯସ୍ଵେହ ମାଧଵ
ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ— ହେ ଦେବେଶ, ମୁଁ ସଦା ଏଠାକୁ ଆସିପାରିବି ନାହିଁ; ମୋତେ କହ, ହେ ମାଧବ, ଏଠାରେ ପାପ କିପରି ନଶ୍ୱନ ହୁଏ।
ପ୍ରାଚୀମାଧଵ ଉଵାଚ- ନ ଶକ୍ନୋଷି ଯଦାଗଂତୁଂ ନିତ୍ଯମେଵ ହି ଜାହ୍ନଵି । ତଦାନ୍ଯତ୍ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯସ୍ମାନ୍ମତ୍ପାଦସଂଭଵା
ପୂର୍ବ ଦିଗର ମାଧବ କହିଲେ— ହେ ଜାହ୍ନବୀ, ତୁମେ ଯଦି ସଦା ଏଠାକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ କହିବି, କାରଣ ତୁମେ ମୋ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ସରସ୍ଵତ୍ଯଧିକା ଯା ଚ ତୀର୍ଥକୋଟିଶତାଧିକା । ମଖକୋଟ୍ଯଧିକା ଵାପି ଵ୍ରତଦାନାଧିକା ଚ ଯା
ଯାହା ସରସ୍ୱତୀଠାରୁ ଅଧିକ, ଅନେକ କୋଟି ତୀର୍ଥଠାରୁ ଅଧିକ, ଅନେକ କୋଟି ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଅଧିକ, ବ୍ରତ ଓ ଦାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ—
ଜପହୋମାଧିକା ଯା ଚ ଚତୁର୍ଵର୍ଗଫଲପ୍ରଦା । ସାଂଖ୍ଯଯୋଗାଧିକା ଯା ଚ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା କ୍ରିଯତାଂ ଶୁଭା
ଯାହା ଜପ ଓ ହୋମଠାରୁ ଅଧିକ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗଠାରୁ ଅଧିକ— ସେଇ ଶୁଭ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ମିନ୍ମାସେ ସମାଯାତି ସିତା ଚ ଯଦି ଵାସିତା । କର୍ତଵ୍ଯା ସା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ କୃତେ ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ମାସରେ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଆସେ, ଯଦି ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସରିତ୍ତମାରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା କଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଜାହ୍ନଵ୍ଯୁଵାଚ-। କୀଦୃଶୀ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦେଵ ମମାଖ୍ଯାହି ସୁମାଧଵ । ଈଦୃଶୋ ମହିମା ଯସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମମାଧୁନା
ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ— ହେ ସୁମାଧବ, ଏହି ତିନିଥର ସ୍ନାନ କଣ ଭଳି? ମୋତେ କହ, କାରଣ ଏହାର ଏତେ ମହିମା ତୁମେ ଏମିତି କହିଲା।
ଦଶମ୍ଯେକାଦଶୀଭଦ୍ରା ଦିନୈକସ୍ମିନ୍ଯଦା ଭଵେତ୍ । ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ସା ଭଵେଦ୍ଦେଵ ଵାନ୍ଯଥା ଵଦ ମେ ପ୍ରଭୋ
ଯେଉଁ ଦିନ ଦଶମୀ ଓ ଏକାଦଶୀ ଏକାଠି ହୁଏ, ସେଇ ଦିନଟି ତିନିଥର ସ୍ନାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ; ନାହିଁ ହେଲେ ଅନ୍ୟ କିଛି ମୋତେ କହ।
କୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ-। ଆସୁରୀ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଦେଵୀ ଯା ତ୍ଵଯା ପରିକୀର୍ତିତା । ଵର୍ଜନୀଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵୃତ୍ତିହୀନୋ ଯଥା ପତିଃ
କୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ଯେ ଦେବୀ ତୁମେ କହିଛ, ତାହା ଆସୁରୀ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା, ସେଉଁଠିକି ଯେପରି ନୀତିହୀନ ପତିକୁ ଲୋକେ ଦୂରେଇ ରହେ, ସେପରି ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ସାବଧାନରେ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅସୁରାଣାଂ ତୁ ସା ପ୍ରୋକ୍ତା ଆଯୁର୍ବଲଵିନାଶିନୀ । ଵର୍ଜନୀଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଯଥା ନାରୀ ରଜସ୍ଵଲା
ଏହି ଦେବୀ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆୟୁ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଏପରି ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଏକ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀକୁ ଏଡ଼ି ରହାଯାଏ।
ସ୍ଵଜାତିଂ ଚ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯା ଗତାଧମଜାତିଷୁ । ସୈଵ ତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଵିଶେଷେଣ ଦଶମୀଯୁକ୍ତଂ ହି ମଦ୍ଦିନମ୍
ଯିଏ ନିଜ ଜାତିକୁ ଛାଡ଼ି ନିମ୍ନ ଜାତିରେ ଯାଏ, ସେଉଁଠିକି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ ଦଶମୀ ଯୋଗ ଥିବା ମୋ ଦିନରେ।
ଯଥା ରଜସ୍ଵଲାସଂଗାଦ୍ଦୂଷ୍ଯଂତେ ଜ୍ଞାନଵର୍ଜିତାଃ । ତଥୈଵ ଦଶମୀଯୁକ୍ତଂ ମଦ୍ଦିନଂ ଦୂଷିତଂ ନୃଣାମ୍
ଯେପରି ରଜସ୍ୱଳା ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଜ୍ଞାନ ହରାଯାଏ, ସେପରି ଦଶମୀ ଯୋଗ ଥିବା ମୋ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ।
ହତ୍ଯାଯୁତଶତଂ ହଂତି ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ସମୁପୋଷିତା । ଏକାଦଶୀ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ରାତ୍ରିଶେଷେ ତ୍ରଯୋଦଶୀ
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ଉପବାସ କଲେ ଦଶ ହଜାର ହତ୍ୟାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏକାଦଶୀ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଓ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ରାତିରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥାଏ।
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ସା ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ଦଶମୀସହିତା ନ ହି । କୃତ୍ଵାପରାଧଂ ମୁଚ୍ଯେତ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତେ କୃତେ ନରଃ
ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ବୁଝିବା ଉଚିତ ଯେ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି ଅପରାଧ ହୁଏ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଦଶମୀଵେଧଜଂ ଦୋଷଂ ନ କ୍ଷମାମି ସୁରାପଗେ । ଭୁକ୍ତଂ ହାଲାହଲଂ ତେନ ଵିଷସ୍ଯ ଭକ୍ଷଣଂ କୃତମ୍
ଦଶମୀ ଯୋଗର ଦୋଷକୁ ମୁଁ କ୍ଷମା କରେ ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ ନଦୀ! ଏହା ଭୋଜନ କଲେ ମନେ ହେଉଛି ହଳାହଳ ବିଷ ଖାଇଲା।
ଦଶମୀମିଶ୍ରିତଂ ଯେନ କୃତମେକାଦଶୀଵ୍ରତମ୍ । ଇତି ମତ୍ଵା ନ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମଦ୍ଦିନଂ ଦଶମୀଯୁତମ୍ 6.34.
ଯେଉଁଠି ଦଶମୀ ମିଶିଥିବା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରାଯାଏ, ଏହିଭାବେ ଭାବି, ମୋ ଦିନ ଦଶମୀ ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜନ୍ମକୋଟିକୃତଂପୁଣ୍ଯଂ ସଂତାନଂ ଯାତି ସଂକ୍ଷଯମ୍ । ପାତଯେତ୍ସ୍ଵକୁଲଂ ସ୍ଵର୍ଗାନ୍ନଯତେ ରୌରଵାଦିକମ୍
କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ନିଜ କୁଳକୁ ଅଧୋପତନ କରାଏ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ନେଇଯାଏ।
ସ୍ଵଦେହଂ ଶୋଧଯିତ୍ଵା ତୁ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ମମ ଵାସରଃ । ଵୃଦ୍ଧୌ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଵିନା ଵେଧାଚ୍ଛ୍ରଵଣାଦିଷୁ ସଂଯୁତା
ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ମୋ ଦିନ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଏହାକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ, ଯଦି ଶ୍ରବଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ ଥିଲେ ଛାଡ଼ି।
ଜନ୍ମପୁଣ୍ଯଂ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ଏକାଦଶ୍ଯୁପଵାସିନାମ୍ । ସଂଵୃଦ୍ଧୌ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ସଂଦେହେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ; ବିଶେଷ କରି ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଓ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ମମାଜ୍ଞଯା ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀଵଲ୍ଲଭା ମମ
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଯାହା ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ନିଶ୍ଚୟ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜାହ୍ନଵ୍ଯୁଵାଚ- କରିଷ୍ଯେଽହଂ ଜଗନ୍ନାଥ ତ୍ରିସ୍ପୃଶାଂ ଵଚନାତ୍ତଵ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ତଵାଜ୍ଞଯା
ଜାହ୍ନବୀ କହିଲେ — ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଆପଣଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ତ୍ରିସ୍ପୃଶା ପାଳନ କରିବି; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ- ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ଭୀଃ କାର୍ଯା କଦାଚନ । ତଵ ଦେଵି ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠେ ନ ପାପଂ ସଂକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ — ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଅ, ଭଲ ହେଉ; କେବେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ହେ ଦେବୀ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ, କୌଣସି ପାପ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।