ପିତୃଭ୍ଯୋ ନିର୍ଵପାମୀତି ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ନ୍ଯସେତ୍। ଅଭିଘାର୍ଯ ତତଃ କୁର୍ଯାନ୍ନିର୍ଵାପତ୍ରଯମଗ୍ରତଃ
'ମୁଁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି' ବୋଲି ସମସ୍ତ କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରଖିବା ଉଚିତ; ହାତ ଧୋଇ, ପରେ ମୁହଁମୁହଁ ତିନିଟି ଅର୍ପଣ ସାମ୍ନାରେ କରିବା ଉଚିତ ।
ତେ ଵିତସ୍ତ୍ଯାଯତାଃ କାର୍ଯାଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତୃତାଃ। ଦର୍ଵୀତ୍ରଯଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଖାଦିରଂ ରଜତାନ୍ଵିତମ୍
ସେଗୁଡିକୁ ଏକ ଭୁଜା ଲମ୍ବା ଓ ଚାରି ଆଉଠି ଚଉଡ଼ା କରିବା ଉଚିତ; ଖାଦିର କାଠର ତିନିଟି ଚମଚ ରଜତ ଲଗାଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।
ରତ୍ନିମାତ୍ରଂ ପରିଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ହସ୍ତାକାରାଗ୍ରମୁତ୍ତମମ୍। ଉଦପାତ୍ରାଣି କାଂସ୍ଯସ୍ଯ ମେକ୍ଷଣଂ ଚ ସମିତ୍କୁଶମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ରତ୍ନି ପରିମାଣର, ମସୃଣ, ହାତ ଆକୃତିର ଶୀର୍ଷ ଥିବା ଉଚିତ; କାଂସ୍ୟର ପାଣି ପାତ୍ର, ଛାନି, ହୋମ କାଠି ଓ କୁଶ ଘାସ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ତିଲପାତ୍ରାଣି ସଦ୍ଵାସୋ ଗଂଧଧୂପାନୁଲେପନମ୍। ଆହରେଦପସଵ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଶନୈଃ
ତିଳପତ୍ର ଥାଳି, ସୁଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଲେପ ନେଇ ଆଣିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଧୀରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଏଵମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵନସ୍ଯୋତ୍ତରେଂତରେ। ଗୋମଯେନାନୁଲିପ୍ତାଯାଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ମଂଡଲମ୍
ଏପରି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଘରର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ, ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଗୋମୂତ୍ର ଦେଇ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।
ସାକ୍ଷତାଭିଃ ସପୁଷ୍ପାଭିରଦ୍ଭିଃ ସଵ୍ଯାପସଵ୍ଯଵତ୍। ଵିପ୍ରାଣାଂ କ୍ଷାଲଯେତ୍ପାଦାଵଭିଵଂଦ୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ
ସୁଧା ପାଣି ଓ ଫୁଲ ସହିତ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ହାତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇବା ଓ ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ ।
ଆସନେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଦର୍ଭଵତ୍ସୁ ଵିଧାନତଃ। ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟୋଦକାନ୍ଵିପ୍ରାନୁପଵେଶ୍ଯାନୁମଂତ୍ରଯେତ୍
ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆସନ ରଖି ଦେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଣିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ ଚାଲିଲେ, ସେମାନେକୁ ବସାଇ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵୌ ଦୈଵେ ପିତୃକୃତ୍ଯେ ତ୍ରୀନେକୈକଂ ଚୋଭଯତ୍ର ଵା। ଭୋଜଯେଦୀଶ୍ଵରୋପୀହ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିସ୍ତରଂ ବୁଧଃ
ଦେବତା ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ, କିମ୍ବା ଦୁଇଉ ପାଇଁ ଏକେକ ଜଣ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ଭାବରେ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହି ଦାନକୁ ବଡ଼ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଦୈଵପୂର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯାଥ ଵିପ୍ରାନର୍ଘାଦିନା ବୁଧୈଃ। ଅଗ୍ନୌ କୁର୍ଯାଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵିପ୍ରୋ ଯଥାଵିଧି
ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଗୃହ୍ଯୋକ୍ତେନ ଵିଧିନା କାଲେ କୃତ୍ଵା ସମଂତତଃ। ଅଗ୍ନୀଷୋମମଯାଭ୍ଯାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦାପ୍ଯାଯନଂ ବୁଧଃ
ନିଜ ଘରର ପରମ୍ପରା ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଠିକ୍ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଆପ୍ୟାୟନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନୌ ପ୍ରଣୀତେନ ସ ଏଵାଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଯଜ୍ଞୋପଵୀତାନ୍ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତତଃ ପର୍ଯୁକ୍ଷଣାଦିକମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ତାନ୍ତି ପିନ୍ଧି, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ଚିଟାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଚୀନାଵୀତିନା କାର୍ଯମେତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଜାନତା। ଲବ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶେଷେଣ ପିଂଡାନ୍କୁର୍ଵୀତ ଚୋଦକଂ୧୦୦ 1.9.
ପ୍ରାଚୀନାବୀତି ଭାବରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବିଶେଷ ଦାନ ମିଳିଲେ, ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦୁଦକପାତ୍ରୈସ୍ତୁ ସଲିଲଂ ସଵ୍ଯପାଣିନା। ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦମଯୁକ୍ତୋ ଵିମତ୍ସରଃ
ପାଣି ଭରା ପାତ୍ରରେ, ବାମ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୟା ଓ ନିୟମ ରେ କରିବା ଉଚିତ; ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା ଭାବରେ।
ଵିଧାଯ ରେଖାଂ ଯତ୍ନେନ ନିର୍ଵପେଦଵନେଜନଂ। ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖଃ କୁର୍ଯାତ୍ତତୋ ଦର୍ଭାନ୍ନିଧାଯ ଵୈ
ସାବଧାନ ଭାବରେ ରେଖା ଆକି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ରଖିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦର୍ଭା ଘାସ ଠିକ୍ ଭାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ନିଧାଯ ପିଂଡମେକୈକଂ ସର୍ଵଂ ଦର୍ଭୋପରିକ୍ରମାତ୍। ନିର୍ଵପେଦଥ ଦର୍ଭେଷୁ ନାମଗୋତ୍ରାନୁକୀର୍ତନୈଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଣ୍ଡକୁ ଦର୍ଭା ଉପରେ ରଖି, ସେମାନେକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦର୍ଭା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ସମୟରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ତଂ ହସ୍ତଂ ଵିମୃଜ୍ଯାଲ୍ଲେପଭାଗିନାଂ। ତଥୈଵ ଚ ଜପଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍
ସେହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ହାତ ଚାଲି ଦେବା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ; ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ପୁନଃ ପରିଶୁଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଜଲଯୁକ୍ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗଂଧଧୂପାର୍ଚନାଦିଭିଃ। ଏଵମାଵାହ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵେଦମଂତ୍ରୈର୍ଯଥୋଦିତୈଃ
ପାଣି ଦେଇ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଆର୍ଚନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କରି, ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଗ୍ନରେକଏଵାଦ୍ଭିର୍ନିର୍ଵପେଦ୍ଦର୍ଵିକାଂ ତଥା। ତତଃ କୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ କୁଶାନ୍ବୁଧଃ
ଏକ ଅଗ୍ନି ଓ ଏକ ପାଣି ପାତ୍ର ଦେଇ, ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ; ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କୁଶ ଘାସ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପିଂଡାଦିକଂ କୁର୍ଯାଦାଵାହନଵିସର୍ଜନମ୍। ତତୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିଂଡେଭ୍ଯୋ ମାତ୍ରାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ରମେଣ ତୁ
ପରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ବିଦାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ପିଣ୍ଡରୁ ଅଂଶଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ ନେଇବା ଉଚିତ।
ତାନେଵ ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରଥମମାଶଯିତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ। ଵର୍ଣଯନ୍ଭୋଜଯେଦନ୍ନମିଷ୍ଟଂ ପୂର୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଦା
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବସାଇ ତାଙ୍କୁ ବଢିଆ କଥା କହି, ତାପରେ ସେମାନେକୁ ଭଲ ଓ ନିଷ୍ଠା ଭୋଜନ ସେବନ କରାଇବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଜଯେତ୍କ୍ରୋଧପରତାଂ ସ୍ମରନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍। ତୃପ୍ତାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁନଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିକିରଂ ସାର୍ଵଵର୍ଣିକଂ
କ୍ରୋଧୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୂରେ ରଖି, ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ପୁନଃ ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ବିକିରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧୃତ୍ଯ ସୋଦକଂ ତ୍ଵନ୍ନଂ ସତିଲଂ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦ୍ଭୁଵି। ଆଚାଂତେଷୁ ପୁନର୍ଦଦ୍ଯାଜ୍ଜଲଂ ପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୋଦକମ୍
ପାଣି ଓ ତିଳ ସହିତ ଭୋଜନ ଧରି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭୋଜନ ସମାପ୍ତ କରିଲେ, ପୁନଃ ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ପାଣି ଦେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଧାଵାଚନକଂ ସର୍ଵଂ ପିଂଡୋପରି ସମାଚରେତ୍। ଦେଵାଦ୍ଯଂତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧନାଶୋନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍
ସମସ୍ତ ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଫଳଦାୟି ହେବ, ନହେଲେ ଫଳ ମିଳିବ ନାହିଁ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରଣତସ୍ତେଷାଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ଦକ୍ଷିଣାଂଦିଶମାକାଂକ୍ଷନ୍ପିତୄନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ମାନଵଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିଦାୟ କରି, ସେମାନେକୁ ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ମାନବ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପିତୃମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦାତାରୋ ନୋଭିଵର୍ଦ୍ଧଂତାଂ ଵେଦାଃ ସନ୍ତତିରେଵ ଚ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ନୋ ମା ଵ୍ଯଗମଦ୍ବହୁଦେଯଂ ଚ ନୋସ୍ତ୍ଵିତି
ଆମ ପ୍ରଦାନକାରୀମାନେ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ବେଦ ଓ ଆମ ବଂଶ ଚିରକାଳ ଚାଲୁଥାଉ। ଆମର ଶ୍ରଦ୍ଧା କେବେ କମିନଯାଉ, ଏବଂ ଆମେ ସବୁବେଳେ ବହୁତ ଦେବାକୁ ପାଉ।
ଅନ୍ନଂ ଚ ନୋ ବହୁଭଵେଦତିଥୀଂଶ୍ଚ ଲଭେମହି। ଯାଚିତାରଶ୍ଚ ନଃ ସଂତୁ ମା ଚ ଯାଚିଷ୍ମ କଂଚନ
ଆମ ପାଖରେ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ ରହୁ, ଆମେ ଅତିଥିମାନେ ପାଉ। ଯେଉଁମାନେ ଆମଠାରୁ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ରହନ୍ତୁ, ଆମେ କେବେ କାହାଠାରୁ ମାଗିବାକୁ ପଡ଼ନାହିଁ।
ଏତଦଗ୍ନିମତଃ ପ୍ରୋକ୍ତମନ୍ଵାହାର୍ଯଂ ତୁ ପାର୍ଵଣଂ। ଯଥେଂଦୁସଂକ୍ଷଯେ ତଦ୍ଵଦନ୍ଯତ୍ରାପି ନିଗଦ୍ଯତେ
ଏହି ନିୟମଟି ଅଗ୍ନିମତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମୀରେ ଯେମିତି କରାଯାଏ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ।
ପିଂଡାଂସ୍ତୁ ଗୋଜଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦଗ୍ନୌ ଜଲେପି ଵା। ଵପ୍ରାଂତେ ଵାଥ ଵିକିରେଦାପୋଭିରଥ ଵାପଯେତ୍
ପିଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଈ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ପାଣିରେ ଦେବା ଉଚିତ। କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମାନ୍ତରେ ଛିଟିଏବା କିମ୍ବା ପାଣି ସହିତ ବିଲିନ କରିବା ମଧ୍ୟ ହୁଏ।
ପତ୍ନୀଂ ତୁ ମଧ୍ଯମଂ ପିଂଡଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଵିନଯାନ୍ଵିତାମ୍। ଆଧତ୍ତ ପିତରୋ ଗର୍ଭଂ ପୁତ୍ରସଂତାନଵର୍ଦ୍ଧନଂ
ମଧ୍ୟମ ପିଣ୍ଡଟି ନମ୍ରତା ସହିତ ଜନନୀଙ୍କୁ ଖେବାକୁ ଦିଅ। ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧିର ବୀଜ ରଖନ୍ତି।
ତାଵନ୍ନିର୍ଵାପଣଂ ତିଷ୍ଠେଦ୍ଯାଵଦ୍ଵିପ୍ରା ଵିସର୍ଜିତାଃ। ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ତତଃ କୁର୍ଯାନ୍ନିଵୃତ୍ତଃ ପିତୃକର୍ମଣଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଦାୟ ନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିବେଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ରହିଥାଏ। ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ବୈଶ୍ଵଦେବ କରିବା ଉଚିତ।