ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯସୁତୋ ଵିଧିଵାକ୍ଯଵିଶାରଦଃ। ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵେଦଵାନ୍ମଂତ୍ରୀ ଜ୍ଞାନଵଂଶକୁଲାନ୍ଵିତଃ
ଏକ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିଧିର କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ କଥା ଜଣା, ବେଦଜ୍ଞ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ।
ତ୍ରିଣାଚିକେତସ୍ତ୍ରିମଧୁଃ ଶ୍ରୁତେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ସଂସ୍ଥିତଃ। ପୁରାଣଵେତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୀ ଜପତତ୍ପରଃ
ତିନିଟି ନାଚିକେତ ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ତିନିଟି ମଧୁ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରୁତି କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠିତ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲିନ ଓ ଜପରେ ଏକାଗ୍ର ।
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତଃ ପିତୃପରଃ ସୂର୍ଯଭକ୍ତୋଥ ଵୈଷ୍ଣଵଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯୋଗନିଷ୍ଠାତ୍ମା ଵିଜିତାତ୍ମା ସୁଶୀଲଵାନ୍
ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ତ, ପିତୃପରାୟଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟଭକ୍ତ ବା ବୈଷ୍ଣବ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ।
ଏତେ ତୋଷ୍ଯାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଵର୍ଜନୀଯାନିମାନ୍ଶୃଣୁ। ପତିତସ୍ତତ୍ସୁତଃ କ୍ଲୀବଃ ପିଶୁନୋ ଵ୍ଯଂଗରୋଗିତଃ
ଏମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ; ଏବେ ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଜନୀୟ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣ—ପତିତ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ନପୁଂସକ, ଅପବାଦକ ଓ ଦେହରେ ଦୃଶ୍ୟ ରୋଗ ଥିବା ।
ସର୍ଵେ ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ତୁ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଵୈ ଧର୍ମଦର୍ଶିଭିଃ। ପୂର୍ଵେଦ୍ଯୁରପରେଦ୍ଯୁର୍ଵା ଵିନୀତାଂଶ୍ଚ ନିମଂତ୍ରଯେତ୍
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଜିତ ହେବା ଉଚିତ; ପୂର୍ବ ଦିନ କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନମ୍ର ଲୋକମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ନିମଂତ୍ରିତାଂଶ୍ଚ ପିତର ଉପତିଷ୍ଠଂତି ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଵାଯୁଭୂତାନି ଗଚ୍ଛଂତି ତଥାସୀନାନୁପାସତେ
ଯେବେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ କରାଯାନ୍ତି, ପିତୃମାନେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେମାନେ ବାୟୁ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି, ଏବଂ ବସିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନେ ସେବନ୍ତି ।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଜାନୁଚାଲଭ୍ଯ ଵାମଂ ପାତ୍ଯନିମଂତ୍ରଯେତ୍। ଅକ୍ରୋଧନୈଃ ଶୌଚପରୈଃ ସୁସ୍ନାତୈର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ
ଡାହାଣ ଘୁଁଡିକୁ ଛୁଇଁ, ବାମ ହାତରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ରୋଧ ନଥିବା, ପବିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠିତ, ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ସହିତ ।
ଭଵିତଵ୍ଯଂ ଭଵଦ୍ଭିସ୍ତୁ ମଯା ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଣି। ପିତୃଯଜ୍ଞଂ ଵିନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତର୍ପଣାଖ୍ଯଂ ତୁ ଯୋଗ୍ନିମାନ୍
ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ଓ ମୁଁ, ଦୁହେଁ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃଯଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ତର୍ପଣ ବୋଲାଯାଏ, ଅଗ୍ନି ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ପିଂଡାନ୍ଵାହାର୍ଯକଂ କୁର୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧମିଂଦୁକ୍ଷଯେ ତଥା। ଗୋମଯେନାନୁଲିପ୍ତେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣାପ୍ଲଵନସ୍ଥଲେ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅଷ୍ଟମୀରେ, ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ଦକ୍ଷିଣ ସ୍ନାନସ୍ଥଳରେ, ପିଣ୍ଡ ଓ ଭୋଜନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାରଭେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋଷ୍ଠେ ଵା ଜଲସନ୍ନିଧୌ। ଅଗ୍ନିମାନ୍ନିର୍ଵପେତ୍ପିତ୍ର୍ଯଂ ଚରୁଂ ଵା ସକ୍ତୁମୁଷ୍ଟିଭିଃ
ଭକ୍ତି ସହିତ ଗୋଶାଳାରେ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ଅଗ୍ନି ସହିତ ପିତୃ ଚରୁ ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ଚିନିହାତ ଚିଉଡ଼ା ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ ।
ପିତୃଭ୍ଯୋ ନିର୍ଵପାମୀତି ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ନ୍ଯସେତ୍। ଅଭିଘାର୍ଯ ତତଃ କୁର୍ଯାନ୍ନିର୍ଵାପତ୍ରଯମଗ୍ରତଃ
'ମୁଁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି' ବୋଲି ସମସ୍ତ କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରଖିବା ଉଚିତ; ହାତ ଧୋଇ, ପରେ ମୁହଁମୁହଁ ତିନିଟି ଅର୍ପଣ ସାମ୍ନାରେ କରିବା ଉଚିତ ।
ତେ ଵିତସ୍ତ୍ଯାଯତାଃ କାର୍ଯାଶ୍ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତୃତାଃ। ଦର୍ଵୀତ୍ରଯଂ ଚ କୁର୍ଵୀତ ଖାଦିରଂ ରଜତାନ୍ଵିତମ୍
ସେଗୁଡିକୁ ଏକ ଭୁଜା ଲମ୍ବା ଓ ଚାରି ଆଉଠି ଚଉଡ଼ା କରିବା ଉଚିତ; ଖାଦିର କାଠର ତିନିଟି ଚମଚ ରଜତ ଲଗାଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।
ରତ୍ନିମାତ୍ରଂ ପରିଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ହସ୍ତାକାରାଗ୍ରମୁତ୍ତମମ୍। ଉଦପାତ୍ରାଣି କାଂସ୍ଯସ୍ଯ ମେକ୍ଷଣଂ ଚ ସମିତ୍କୁଶମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ରତ୍ନି ପରିମାଣର, ମସୃଣ, ହାତ ଆକୃତିର ଶୀର୍ଷ ଥିବା ଉଚିତ; କାଂସ୍ୟର ପାଣି ପାତ୍ର, ଛାନି, ହୋମ କାଠି ଓ କୁଶ ଘାସ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ତିଲପାତ୍ରାଣି ସଦ୍ଵାସୋ ଗଂଧଧୂପାନୁଲେପନମ୍। ଆହରେଦପସଵ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଶନୈଃ
ତିଳପତ୍ର ଥାଳି, ସୁଚିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଲେପ ନେଇ ଆଣିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ କିଛି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଧୀରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଏଵମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵନସ୍ଯୋତ୍ତରେଂତରେ। ଗୋମଯେନାନୁଲିପ୍ତାଯାଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ଚ ମଂଡଲମ୍
ଏପରି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଘରର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ, ଗୋମୟ ଲେପିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ଗୋମୂତ୍ର ଦେଇ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ।
ସାକ୍ଷତାଭିଃ ସପୁଷ୍ପାଭିରଦ୍ଭିଃ ସଵ୍ଯାପସଵ୍ଯଵତ୍। ଵିପ୍ରାଣାଂ କ୍ଷାଲଯେତ୍ପାଦାଵଭିଵଂଦ୍ଯ ପୁନଃପୁନଃ
ସୁଧା ପାଣି ଓ ଫୁଲ ସହିତ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ ହାତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇବା ଓ ପୁନିପୁନି ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ ।
ଆସନେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଦର୍ଭଵତ୍ସୁ ଵିଧାନତଃ। ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟୋଦକାନ୍ଵିପ୍ରାନୁପଵେଶ୍ଯାନୁମଂତ୍ରଯେତ୍
ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆସନ ରଖି ଦେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଣିରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେଇ ଚାଲିଲେ, ସେମାନେକୁ ବସାଇ ଯଥାଯଥ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵୌ ଦୈଵେ ପିତୃକୃତ୍ଯେ ତ୍ରୀନେକୈକଂ ଚୋଭଯତ୍ର ଵା। ଭୋଜଯେଦୀଶ୍ଵରୋପୀହ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିସ୍ତରଂ ବୁଧଃ
ଦେବତା ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ, ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ, କିମ୍ବା ଦୁଇଉ ପାଇଁ ଏକେକ ଜଣ, କିମ୍ବା ଯଥାଯଥ ଭାବରେ—ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହି ଦାନକୁ ବଡ଼ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଦୈଵପୂର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯାଥ ଵିପ୍ରାନର୍ଘାଦିନା ବୁଧୈଃ। ଅଗ୍ନୌ କୁର୍ଯାଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିପ୍ରୈର୍ଵିପ୍ରୋ ଯଥାଵିଧି
ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରି, ପରେ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵଗୃହ୍ଯୋକ୍ତେନ ଵିଧିନା କାଲେ କୃତ୍ଵା ସମଂତତଃ। ଅଗ୍ନୀଷୋମମଯାଭ୍ଯାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦାପ୍ଯାଯନଂ ବୁଧଃ
ନିଜ ଘରର ପରମ୍ପରା ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଠିକ୍ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଆପ୍ୟାୟନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନୌ ପ୍ରଣୀତେନ ସ ଏଵାଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଯଜ୍ଞୋପଵୀତାନ୍ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତତଃ ପର୍ଯୁକ୍ଷଣାଦିକମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପବିତ୍ର ତାନ୍ତି ପିନ୍ଧି, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରେ ଚିଟାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାଚୀନାଵୀତିନା କାର୍ଯମେତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଜାନତା। ଲବ୍ଧ୍ଵା ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶେଷେଣ ପିଂଡାନ୍କୁର୍ଵୀତ ଚୋଦକଂ୧୦୦ 1.9.
ପ୍ରାଚୀନାବୀତି ଭାବରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ବିଶେଷ ଦାନ ମିଳିଲେ, ପିଣ୍ଡ ଓ ପାଣି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଦୁଦକପାତ୍ରୈସ୍ତୁ ସଲିଲଂ ସଵ୍ଯପାଣିନା। ଦଦ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଦମଯୁକ୍ତୋ ଵିମତ୍ସରଃ
ପାଣି ଭରା ପାତ୍ରରେ, ବାମ ହାତରେ ଜଳ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୟା ଓ ନିୟମ ରେ କରିବା ଉଚିତ; ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା ଭାବରେ।
ଵିଧାଯ ରେଖାଂ ଯତ୍ନେନ ନିର୍ଵପେଦଵନେଜନଂ। ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖଃ କୁର୍ଯାତ୍ତତୋ ଦର୍ଭାନ୍ନିଧାଯ ଵୈ
ସାବଧାନ ଭାବରେ ରେଖା ଆକି, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ରଖିବା ଉଚିତ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦର୍ଭା ଘାସ ଠିକ୍ ଭାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ନିଧାଯ ପିଂଡମେକୈକଂ ସର୍ଵଂ ଦର୍ଭୋପରିକ୍ରମାତ୍। ନିର୍ଵପେଦଥ ଦର୍ଭେଷୁ ନାମଗୋତ୍ରାନୁକୀର୍ତନୈଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଣ୍ଡକୁ ଦର୍ଭା ଉପରେ ରଖି, ସେମାନେକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦର୍ଭା ଉପରେ ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ସମୟରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ତଂ ହସ୍ତଂ ଵିମୃଜ୍ଯାଲ୍ଲେପଭାଗିନାଂ। ତଥୈଵ ଚ ଜପଂ କୁର୍ଯାତ୍ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍
ସେହି ଦର୍ଭା ଉପରେ ହାତ ଚାଲି ଦେବା ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ; ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ପୁନଃ ପରିଶୁଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଜଲଯୁକ୍ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗଂଧଧୂପାର୍ଚନାଦିଭିଃ। ଏଵମାଵାହ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵେଦମଂତ୍ରୈର୍ଯଥୋଦିତୈଃ
ପାଣି ଦେଇ, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ଆର୍ଚନା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର କରି, ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଗ୍ନରେକଏଵାଦ୍ଭିର୍ନିର୍ଵପେଦ୍ଦର୍ଵିକାଂ ତଥା। ତତଃ କୃତ୍ଵା ନରୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ପିତୃଭ୍ଯସ୍ତୁ କୁଶାନ୍ବୁଧଃ
ଏକ ଅଗ୍ନି ଓ ଏକ ପାଣି ପାତ୍ର ଦେଇ, ପିଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ; ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ କୁଶ ଘାସ ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପିଂଡାଦିକଂ କୁର୍ଯାଦାଵାହନଵିସର୍ଜନମ୍। ତତୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିଂଡେଭ୍ଯୋ ମାତ୍ରାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ରମେଣ ତୁ
ପରେ ପିଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ବିଦାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ପିଣ୍ଡରୁ ଅଂଶଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ ନେଇବା ଉଚିତ।
ତାନେଵ ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରଥମମାଶଯିତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ। ଵର୍ଣଯନ୍ଭୋଜଯେଦନ୍ନମିଷ୍ଟଂ ପୂର୍ତଂ ଚ ସର୍ଵଦା
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବସାଇ ତାଙ୍କୁ ବଢିଆ କଥା କହି, ତାପରେ ସେମାନେକୁ ଭଲ ଓ ନିଷ୍ଠା ଭୋଜନ ସେବନ କରାଇବା ଉଚିତ।