ଉମୈକପର୍ଣା ପର୍ଣା ଚ ତୀଵ୍ରଵ୍ରତପରାଯଣାଃ। ରୁଦ୍ରସ୍ଯୈକା ଭୃଗୋଶ୍ଚୈକା ଜୈଗୀଷଵ୍ଯସ୍ଯ ଚାପରା
ଉମା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଓ ପର୍ଣ୍ଣା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତୀବ୍ର ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଜଣେ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟଜଣେ ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲେ ।
ଦତ୍ତା ହିମଵତା ବାଲାଃ ସର୍ଵଲୋକତପୋଧିକାଃ। ପିତୄଣାଂ ଲୋକସଂଗୀତଂ କଥଯାମି ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍
ହିମବତ ଏହି କନ୍ୟାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରୁ ତପସ୍ୟାରେ ଅଧିକ, ଦାନ କରିଥିଲେ । ଏବେ ମୁଁ ପିତୃଲୋକର କଥା କହିବି, ଶୁଣ ।
ଲୋକାଃ ସୋମପଥା ନାମ ଯତ୍ର ମାରୀଚନଂଦନାଃ। ଵର୍ତ୍ତଂତେ ଯେନ ପିତରୋ ଯାନ୍ଦେଵା ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯଲମ୍
ସୋମପଥ ନାମକ ଲୋକରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମାରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠି ପିତୃମାନେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ବଡ଼ ଆଦର କରନ୍ତି ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଯଜ୍ଵାନୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଃ। ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମ ତେଷାଂ ତୁ କନ୍ଯାଭୂଦ୍ଵରଵର୍ଣିନୀ
ସେଠି ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଭାବେ ପରିଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅଚ୍ଛୋଦା ।
ଅଚ୍ଛୋଦଂ ଚ ସରସ୍ତତ୍ର ପିତୃଭିର୍ନିର୍ମିତଂ ପୁରା। ଅଚ୍ଛୋଦାଥ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍
ସେଠି ପିତୃମାନେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଅଚ୍ଛୋଦା ସରୋବର ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏହିଠାରେ ଅଚ୍ଛୋଦା ଦେବତ୍ବ ତପସ୍ୟା ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କଲେ ।
ଆଜଗ୍ମୁଃ ପିତରସ୍ତୁଷ୍ଟା ଦାସ୍ଯନ୍ତଃ କିଲ ତେ ଵରମ୍। ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏକ ଵର ଦେବାକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସଦୃଶ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ ।
ସର୍ଵେ ପ୍ରଧାନା ବଲିନଃ କୁସୁମାଯୁଧସନ୍ନିଭାଃ। ତନ୍ମଧ୍ଯେମାଵସୁଂ ନାମ ପିତରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସାଂଗନା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ, କୁସୁମ ଧନୁର୍ଧର ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଚ୍ଛୋଦା ଅମାବସୁ ନାମକ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ଵଵ୍ରେ ଵରାର୍ଥିନୀ ସଂଗଂ କୁସୁମାଯୁଧପୀଡିତା। ଯୋଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ତୁ ସା ତେନ ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ଭାମିନୀ
ବର ଚାହିଁ, କାମଦେବର ପ୍ରଭାବରେ, ସେ ସଙ୍ଗ ଅନୁରୋଧ କଲେ । ଏହି ଅନୁଚିତ କାରଣରୁ, ସେ ତାଙ୍କର ଯୋଗ ହରାଇଲେ ।
ଧରାନ୍ନ ସ୍ପୃଶତେ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଯାତାଥ ଭୁଵସ୍ତଲେ। ତଥୈଵାମାଵସୁର୍ଯୋଯମିଚ୍ଛାଂ ଚକ୍ରେ ନ ତାଂ ପ୍ରତି
ପୂର୍ବରୁ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଉନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ । ଏହିପରି ଅମାବସୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ନୁହେଁ ।
ଧୈର୍ଯେଣ ତସ୍ଯ ସା ଲୋକେ ଅମାଵାସ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତା। ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ଯସ୍ମାଦ୍ଦତ୍ତସ୍ଯାକ୍ଷଯକାରିକା
ତାଙ୍କର ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଲୋକରେ 'ଅମାବାସ୍ୟା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ସେ ପିତୃମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଏବଂ ଦାନକୁ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି ।
ଅଚ୍ଛୋଦାଧୋମୁଖୀ ଦୀନା ଲଜ୍ଜିତା ତପସଃ କ୍ଷଯାତ୍। ସା ପିତୄନ୍ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ପୁନରାତ୍ମସମୃଦ୍ଧଯେ
ତପସ୍ୟା ହ୍ରାସ ହେବାରୁ ଅଚ୍ଛୋଦା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ । ସେ ନିଜ ପୁନଃ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପିତୃମାନେକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ।
ଵିଲଜ୍ଜମାନା ପିତୃଭିରିଦମୁକ୍ତା ତପସ୍ଵିନୀ। ଭଵିଷ୍ଯମଥ ଚାଲୋକ୍ଯ ଦେଵକାର୍ଯଂ ଚ ତେ ତଦା
ଲଜ୍ଜା ଭରିତ ତାପସିନୀକୁ ପିତୃମାନେ ଏହିପରି କହିଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ ।
ଇଦମୂଚୁର୍ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରସାଦ ଶୁଭଯାଗିରା। ଦିଵି ଦିଵ୍ଯଶରୀରେଣ ଯତ୍କିଂଚିତ୍କ୍ରିଯତେ ବୁଧୈଃ
ସେମାନେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ତୁମକୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଛୁ । ଦେବଲୋକରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯାହା କରନ୍ତି—'
ତେନୈଵ ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଵରଵର୍ଣିନୀ। ସଦ୍ଯଃ ଫଲଂତି କର୍ମାଣି ଦେଵତ୍ଵେ ପ୍ରେତ୍ଯମାନୁଷେ
'ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ହେ ଶୋଭାମୟୀ । ଦେବତ୍ବରେ କିମ୍ବା ମଣିଷ ହେବା ପରେ, କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସତ୍ଵରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ।'
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ସୁକୃତଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ପ୍ରେତ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍। ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଭଵିତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵାପରେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିଜା
ସେହିପରି, ତୁମେ ଭଲ କାମ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇବ। ଏହି ଅଷ୍ଟାବିଂଶତମ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ, ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବୁ।
ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍ପିତୄଣାଂ ତୁ କଷ୍ଟଂ କୁଲମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ତସ୍ମାଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵସୋଃ କନ୍ଯା ତ୍ଵମଵଶ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପୂର୍ବଜମାନେଙ୍କ ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା, ତୁମର କୁଳରେ କଷ୍ଟ ଆସିବ। ଏହିକାରଣରୁ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ରାଜା ବସୁଙ୍କର କନ୍ୟା ହେବୁ।
କନ୍ଯାତ୍ଵେ ଦେଵଲୋକାଂସ୍ତାନ୍ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାନ୍। ପରାଶରସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ପୁତ୍ରମେକମଵାପ୍ସ୍ଯସି
କନ୍ୟା ଅବସ୍ଥାରେ, ତୁମେ ପୁଣି ସେହି ଦୁର୍ଲଭ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ। ପରାଶରଙ୍କ ତପସ୍ଵି ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବ।
ଦ୍ଵୀପେ ତୁ ବଦରୀପ୍ରାଯେ ବାଦରାଯଣମପ୍ଯୁତ। ସ ଵେଦମେକଂ ବହୁଧା ଵିଭଜିଷ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ
ବଦରୀ ଦ୍ୱୀପରେ, ତୁମର ପୁଅ ବାଦରାୟଣ, ଏକ ଭେଦକୁ ଅନେକ ଭାଗକୁ ବାଣ୍ଟିବ।
ପୌରଵସ୍ଯାତ୍ମଜୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ସମୁଦ୍ରାଂଶସ୍ଯ ଶଂତନୋଃ। ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ତନଯସ୍ତଥା ଚିତ୍ରାଂଗଦୋ ନୃପଃ
ପୌରବ ବଂଶର ଦୁଇ ଝିଅ, ସମୁଦ୍ରାଂଶର ପୁଅ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବେ—ସେମାନେ ହେଲେ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ।
ଇମାଵୁତ୍ପାଦ୍ଯ ତନଯୌ କ୍ଷେତ୍ରଜୌ ତସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯଷ୍ଟକାଭୂଯଃ ପିତୃଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯସି
ସେ ଧୀର ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ ଝିଅ କ୍ଷେତ୍ରଜା ଭାବେ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ ମାସରେ ପିତୃଲୋକରେ ପୁଣି ଅଷ୍ଟକା ହେବୁ।
ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀ ଲୋକେ ପିତୃଲୋକେ ତଥାଷ୍ଟକା। ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯଦା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦା
ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ସତ୍ୟବତୀ ନାମରେ, ଓ ପିତୃଲୋକରେ ଅଷ୍ଟକା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବୁ; ସଦା ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଉଥିବା।
ଭଵିଷ୍ଯସି ପରେ ଲୋକେ ନଦୀ ତ୍ଵଂ ଚ ଗମିଷ୍ଯସି। ପୁଣ୍ଯତୋଯା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଲୋକେଷ୍ଵଚ୍ଛୋଦନାମିକା
ପରଲୋକରେ, ତୁମେ ଏକ ନଦୀ ହେବୁ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ଅଛୋଦା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ଗଣୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ। ସାପ୍ଯାପଚାରିତ୍ରଫଲଂ ମଯା ଯଦୁଦିତଂ ପୁରା
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସେ ଗଣମାନେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ପାପର ଫଳ ଭୋଗ କଲେ।
ଵିଭ୍ରାଜୋ ନାମ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦିଵି ସଂତି ସୁଵର୍ଚସଃ। ଲୋକା ବର୍ହିଷଦୋ ଯତ୍ର ପିତରଃ ସଂତି ସୁଵ୍ରତାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ବିଭ୍ରାଜ ନାମରେ ପରିଚିତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେଠାରେ ବର୍ହିଷଦ୍ମାନଙ୍କର ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପିତୃମାନେ ବସନ୍ତି।
ଯତ୍ର ବର୍ହିଷି ଯୁକ୍ତାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ। ସଂକଲ୍ପପାଦପା ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଫଲଦାଯିନଃ
ସେଠାରେ ବର୍ହିରେ ହଜାର ହଜାର ବିମାନ ଅଛି; ଏଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷ ଦଣ୍ଡାଇଛି, ଯେଉଁମାନେ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଯଦଭ୍ଯୁଦଯଶାଲାସୁ ମୋଦଂତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାଯିନଃ। ଯେ ଦାନଵାସୁରଗଣା ଗଂଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ଉନ୍ନତିର ମହଳରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଦାନବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ଅଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଗଣାସ୍ତେ ଚ ଯଜଂତି ଦିଵି ଦେଵତାଃ। ପୁଲସ୍ତ୍ଯପୁତ୍ରାଃ ଶତଶସ୍ତପୋଯୋଗବଲାନ୍ଵିତାଃ
ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଦଳମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ଶତଶଃ ପୁଅ, ତପଓ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଠାରେ ବସନ୍ତି।
ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଭାଗା ଭକ୍ତାନାମଭଯଂକରାଃ। ଏତେଷାଂ ପୀଵରୀ କନ୍ଯା ମାନସୀ ଦିଵି ଵିଶ୍ରୁତା
ବଡ଼ ଆତ୍ମା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେମାନେ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୀବରୀ ନାମକ ମାନସପୁତ୍ରୀ ଝିଅ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଯୋଗିନୀ ଯୋଗମାତା ଚ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣଂ। ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ଯା ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ତୁ ସା ତତଃ
ଯୋଗିନୀ ଓ ଯୋଗମାତା ଥିବା ସେ, ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ; ଭଗବାନ ତାଙ୍କରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ।
ଯୋଗଵଂତଂ ସୁରୂପଂ ଚ ଭର୍ତାରଂ ଵିଜିତେଂଦ୍ରିଯମ୍। ଦେହି ଦେଵ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ଯଦି ତେ ଵଦତାଂ ଵର
"ହେ ଦେବତା, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ମୋତେ ଏକ ଯୋଗଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ସ୍ୱାମୀ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯଦି ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଦେଉଥିବା ଆଶ୍ୱାସ।"