କୃକଵାକୁସ୍ତଵ ପଦେ ସ କ୍ରିମିଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି। ଖଂଜଂ ଚ ରୁଚିରଂ ଚୈଵ ପାଦମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ତୁମର ପାଦରେ ଏକ କାଉଁ କୀଟକୁ ଖାଇଦେବ। ଏହି ପାଦ ଅସ୍ଥିର ଓ ବିକୃତ ହେଇଯିବ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସମାଶ୍ଵସ୍ତସ୍ତପସ୍ତୀଵ୍ରଂ ଚକାର ହ। ଵୈରାଗ୍ଯାତ୍ପୁଷ୍କରେ ତୀର୍ଥେ ଫଲଫେନାନିଲାଶନଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି ସେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବିରାଗରେ, ପୁଷ୍କର ତୀର୍ଥରେ ଫଳ, ଫେନ ଓ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ।
ପିତାମହଂ ସମାରାଧ୍ଯ ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଯୁତଂ ପୁନଃ। ତପଃପ୍ରଭାଵାଦ୍ଦେଵେଶଃ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ପଦ୍ମସଂଭଵଃ
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତାମହଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମଭୂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଵଵ୍ରେ ସ ଲୋକପାଲତ୍ଵଂ ପିତୃଲୋକଂ ତଥାକ୍ଷଯଂ। ଧର୍ମାଧର୍ମାତ୍ମକସ୍ଯାସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତୁ ପରୀକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଲୋକପାଳ ହେବା, ଅକ୍ଷୟ ପିତୃଲୋକ ଓ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ ଏହି ସଂସାରକୁ ବିଚାର କରିବା ଅଧିକାର ଚାହିଲେ।
ଏଵଂ ସ ଲୋକପାଲତ୍ଵମଗମତ୍ପଦ୍ମସଂଭଵାତ୍। ପିତୄଣାମାଧିପତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମାଧର୍ମସ୍ଯ ଚାନଘ
ଏଭଳି, ପଦ୍ମଭୂଙ୍କୁ ପୂଜି ସେ ଲୋକପାଳ ହେଲେ, ପିତୃମାନେଙ୍କ ଅଧିପତି ଓ ଧର୍ମ ଅଧର୍ମ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ ହେଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ।
ଵିଵସ୍ଵାନଥ ତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସଂଜ୍ଞାଯାଃ କର୍ମଚେଷ୍ଟିତଂ। ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ସମୀପମଗମଦାଚଚକ୍ଷେ ସରୋଷଵାନ୍
ତାପରେ ବିବସ୍ୱାନ୍ ସଂଜ୍ଞାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚଳାଚଳ ଜାଣି, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ କଥା କହିଲେ।
ତମୁଵାଚ ତତସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା ସାଂତ୍ଵପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ। ତଵାସହଂତୀ ଭଗଵଂସ୍ତେଜସ୍ତୀଵ୍ରଂ ତମୋନୁଦ
ତ୍ୱଷ୍ଟା ପ୍ରଥମେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମର ତୀବ୍ର ତେଜ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ଏହି ତେଜ ସେ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।'
ବଡଵାରୂପମାସ୍ଥାଯ ମତ୍ସକାଶମିହାଗତା। ନିଵାରିତା ମଯା ସା ଚ ତ୍ଵଦ୍ଭଯେନ ଦିଵସ୍ପତେ
'ଘୋଡ଼ି ଆକୃତି ଧରି ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ମୁଁ ତୁମ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଥିଲି, ହେ ଦିନପତି।'
ଯସ୍ମାଦଵିଜ୍ଞାତମନା ମତ୍ସକାଶମିହାଗତା। ତସ୍ମାନ୍ମଦୀଯଂ ଭଵନଂ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନ ତଵାର୍ହତି
ତୁମେ ଅଜଣା ମନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ, ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ମୋ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ।
ଏଵମୁକ୍ତା ଜଗାମାଶୁ ମରୁଦେଶମନିଂଦିତା। ବଡଵାରୂପମାସ୍ଥାଯ ଭୂତଲେ ସଂପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ଏଭଳି କହିବା ପରେ ସେ ଅପରିସ୍କୃତ ମନେ ତୁରନ୍ତ ମାରୁଭୂମିକୁ ଚାଲିଗଲା, ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି ଭୂମି ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହିଲା।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମେ ଯଦ୍ଯନୁଗ୍ରହଭାଗହମ୍। ଅପନେଷ୍ଯାମି ତେ ତେଜଃ କୃତ୍ଵା ଯଂତ୍ରେ ଦିଵାକରମ୍
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ମୋ ଉପରେ କୃପା କର; ମୁଁ ତୁମ ତେଜକୁ ଅପସାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ଯନ୍ତ୍ରରେ ରଖିଦେବି।
ରୂପଂ ତଵ କରିଷ୍ଯାମି ଲୋକାନଂଦକରଂ ପ୍ରଭୋ। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ରଵିଣା ଭ୍ରମେ କୃତ୍ଵା ଦିଵାକରଂ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ରୂପକୁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ଭଳି କରିଦେବି; ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ସମ୍ମତି ଦେଲେ।
ପୃଥକ୍ଚକାର ତେଜଶ୍ଚ ଚକ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରକଲ୍ପଯତ୍। ତ୍ରିଶୂଲଂ ଚାପି ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵଜ୍ରମିଂଦ୍ରସ୍ଯ ଚାପରଂ
ସେ ତାଙ୍କର ତେଜକୁ ଅଲଗା କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଦୈତ୍ଯଦାନଵସଂହର୍ତୃ ସହସ୍ରକିରଣାତ୍ମକଂ। ରୂପଂ ଚାପ୍ରତିମଂ ଚକ୍ରେ ତ୍ଵଷ୍ଟା ପଦ୍ଭ୍ଯାମୃତେ ମହତ୍
ତ୍ୱଷ୍ଟା ଏକ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରେ, ହଜାର ରେଖାରେ ଗଠିତ, କିନ୍ତୁ ପାଦ ଛାଡ଼ି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼।
ନ ଶଶାକ ଚ ତଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପାଦରୂପଂ ରଵେଃ ପୁନଃ। ଅଦ୍ଯାପି ଚ ତତଃ ପାଦୌ ନ କଶ୍ଚିତ୍କାରଯେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ପୁଣି କେହି ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଦର ରୂପକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ତାଙ୍କର ପାଦ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।
ଯଃ କରୋତି ସ ପାପିଷ୍ଠୋ ଗତିମାପ୍ନୋତି ନିଂଦିତାଂ। କୁଷ୍ଠରୋଗମଵାପ୍ନୋତି ଲୋକେସ୍ମିନ୍ଦୁଃଖସଂଜ୍ଞିତଂ
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଏହି କାମ କରେ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ହୁଏ, ନିନ୍ଦିତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ, କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ ଓ ଲୋକମାନେ ତାକୁ ଦୁଃଖିତ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନ ଧର୍ମକାମାର୍ଥୀ ଚିତ୍ରେଷ୍ଵାଯତନେଷୁ ଚ। ନ କ୍ଵଚିତ୍କାରଯେତ୍ପାଦୌ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ଧର୍ମ, କାମ କିମ୍ବା ଅର୍ଥ ଚାହୁଁଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ, କେଉଁଠି ଚିତ୍ର କିମ୍ବା ମନ୍ଦିରରେ, ଦେବଦେବଙ୍କର ପାଦ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।
ତତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଗତ୍ଵା ଭୂର୍ଲୋକମମରାଧିପଃ। କାମଯାମାସ କାମାର୍ତୋ ମୁଖ ଏଵ ଦିଵାକରଃ
ତାପରେ ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନେଙ୍କ ରାଜା, ପୃଥିବୀ ଲୋକକୁ ଗଲେ; ଆସକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଚାହିଲେ।
ଅଶ୍ଵରୂପେଣ ମହତା ତେଜସା ଚ ସମନ୍ଵିତଃ। ସଂଜ୍ଞା ଚ ମନସା କ୍ଷୋଭମଗମଦ୍ଭଯଵିହ୍ଵଲା
ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବଡ଼ ତେଜ ନେଇ, ସଂଜ୍ଞା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ମନରେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ନାସାପୁଟାଭ୍ଯାମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ପରୋଯମିତି ଶଂକଯା। ତସ୍ଯାଥ ରେତସୋ ଜାତାଵଶ୍ଵିନାଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ନାକରୁ ଯାହା ବାହାରିଲା ତାହା ପର ଭାବି, ଏହି ଭାବନାରୁ, ସେଠାରୁ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟରୁ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦ୍ୱୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
ଦସ୍ରୌ ଶ୍ରୁତିତ୍ଵାତ୍ସଂଜାତୌ ନାସତ୍ଯୌ ନାସିକାଗ୍ରତଃ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚିରାଚ୍ଚ ତଂ ଦେଵଂ ସଂତୋଷମଗମତ୍ପରଂ
ନାକରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ଦଶ୍ରା ଓ ନାସତ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ; ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଏହି କଥା ଜାଣି ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଵିମାନେନାଗମତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ପତ୍ନ୍ଯା ସହ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ। ସାଵର୍ଣ୍ଯୋପି ମନୁର୍ମେରାଵଦ୍ଯାପି ତପତେ ତପଃ
ପରେ ସେ ଦେବତା ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବିମାନରେ ବସି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ଏଯାଁ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।
ଶନିସ୍ତପୋବଲାଚ୍ଚାପି ଗ୍ରହାଣାଂ ସମତାଂ ଗତଃ। ଯମୁନା ତପତୀ ଚୈଵ ପୁନର୍ନଦ୍ଯୌ ବଭୂଵତୁଃ
ଶନି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ହେଲେ; ଯମୁନା ଓ ତପତୀ ପୁଣି ନଦୀ ହେଲେ।
ଵିଷ୍ଠିର୍ଘୋରାତ୍ମିକା ତଦ୍ଵତ୍କାଲତ୍ଵେନ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା। ମନୋର୍ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯାପି ଦଶ ପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବର ବିଷ୍ଠି ସମୟ ରୂପେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ; ଏବଂ ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କର ଦଶଜଣ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ।
ଇଲସ୍ତୁ ପ୍ରଥମସ୍ତେଷାଂ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଯା ସମକଲ୍ପି ଯଃ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଃ କୁଶନାଭଶ୍ଚ ଅରିଷ୍ଟୋ ଧୃଷ୍ଟ ଏଵ ଚ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ ଇଲା, ଯିଏ ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ; ତାପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, କୁଶନାଭ, ଅରିଷ୍ଟ ଓ ଧୃଷ୍ଟ।
ନରିଷ୍ଯଂତଃ କରୂଷଶ୍ଚ ଶର୍ଯାତିଶ୍ଚ ମହାବଲଃ। ପୃଷଧ୍ରଶ୍ଚାଥ ନାଭାଗଃ ସର୍ଵେ ତେ ଦିଵ୍ଯମାନୁଷାଃ
ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, କରୂଷ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶର୍ୟାତି, ପୃଷଧ୍ର ଓ ନାଭାଗ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଥିଲେ।
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ମନୁଃ ପୂର୍ଵମିଲଂ ପୁତ୍ରଂ ସ ଧାର୍ମିକମ୍। ଜଗାମ ତପସେ ଭୂଯଃ ପୁଷ୍କରଂ ସ ତପୋଵନଂ
ମନୁ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ଇଳାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ପୁନିଥରେ ପୁଷ୍କର ତପୋବନକୁ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥାଜଗାମ ସିଧ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵରପ୍ରଦଃ। ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାନଵେଯ ଯଥେପ୍ସିତଂ
ତାହାପରେ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ, ଦୟାଳୁ ବରଦାତା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମାନବବଂଶୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହଁ, ତାହା ଚୟନ କର; ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।'
ଉଵାଚ ସ ତଦା ଦେଵଂ ପଦ୍ମାକ୍ଷଂ ପଦ୍ମଜଂ ଵିଭୁଂ। ଵଂଶେ ମେ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସେ ସମୟରେ ସେ ଦେବତା, ପଦ୍ମନୟନ, ପଦ୍ମଯୋନି, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ ବଂଶର ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଧର୍ମରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉନ୍ତୁ।'
ଭଵେଯୁରୀଶ୍ଵରାଃ ସ୍ଵାମିନ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ କଂଜଜ। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦେଵେଶସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
'ତୁମ ଦୟାରେ ସେମାନେ ସର୍ବେଶ୍ୱର ହେଉନ୍ତୁ, କମଳଜ,' ବୋଲି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରେ 'ତଥା' କହି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।